De definitie van de Europese klimaatdoelstelling voor 2040 kwam tijdens de Europese Raad van 23 oktober in een patstelling terecht. Het voorstel van de Commissie, dat een reductie van de CO₂-uitstoot tot 90% beoogt ten opzichte van 1990, werd uitgesteld tot de top van de ministers van Milieu op 4 november, vlak voor de COP30 in Brazilië.
De leiders uitten hun ontevredenheid over het huidige pad van de groene transitie en riepen de Commissie op om “randvoorwaarden” voor burgers en bedrijven te definiëren. Deze maatregelen omvatten financierings- en ondersteuningsbeleid om de uitstoot terug te dringen zonder de Europese economie te belasten, en omvatten ook internationale kredieten.
Onder de verzoeken die naar voren kwamen valt de zogenaamde “herzieningsclausule” op, gericht op het herzien van de doelstelling voor 2040 in de toekomst als economische of technologische omstandigheden verhinderen dat deze wordt gerespecteerd. Sommige staten, zoals Polen, hebben ook aangedrongen op flexibiliteit bij het verantwoorden van CO₂-reducties, daarbij verwijzend naar problemen in verband met branden en het absorptievermogen van bossen. Bovendien heeft de Raad belangstelling getoond voor een herziening van de emissienormen voor auto’s en bestelwagens, waarbij de wetgeving wordt aangepast aan de behoeften van de lidstaten.
Italië heeft zijn goedkeuring afhankelijk gesteld van duidelijke instrumenten, waaronder internationale kredieten tot 5%, flexibiliteit bij het verwerken van bezuinigingen en technologische neutraliteit in de EU-wetgeving, vooral voor de automobielsector. De regering herhaalde de noodzaak om de Europese economie niet in gevaar te brengen en om “groene waanzin” te voorkomen.
Het WWF bekritiseerde het gebruik van internationale kredieten, die als onbetrouwbaar werden beschouwd, en de Italiaanse nadruk op externe instrumenten, waarbij sprake was van een “gebrek aan samenhang”. De organisatie hekelt ook het risico van deregulering als gevolg van de door de leiders voorgestelde vereenvoudiging van de regelgeving, die de fundamentele milieubescherming zou kunnen verzwakken. Volgens Dante Caserta van WWF Italië zou het volledig toepassen van de bestaande milieuwetten de Europese economie ongeveer 180 miljard euro per jaar besparen.
Alex Mason, hoofd Klimaat en Energie bij het WWF EU, onderstreepte dat de doelstelling van 90% het enige cijfer op tafel blijft, maar dat het aandeel van de in het buitenland gecompenseerde emissies de werkelijke impact dreigt te verkleinen. “De sfeer laat zich niet misleiden door creatief boekhouden”, zegt Mariagrazia Midulla van WWF Italië. Ze voegde eraan toe dat ontbossing, meer dan natuurlijke verschijnselen, de opname van CO₂ vermindert, en dat het EU-beleid zich op dit probleem moet concentreren.
Het uitstel van de doelstelling en de roep om flexibiliteit laten zien hoe kwetsbaar de Europese klimaatgovernance is. Het spel gaat in november weer open, met COP30 voor de deur, terwijl burgers, bedrijven en het milieu wachten op concrete signalen voor een effectieve en geloofwaardige groene transitie.
