In de weelderige en mistige bergbossen van de Yungas-regio van Bolivia lag een evolutionair geheim verborgen dat de reguliere wetenschap meer dan een eeuw lang had genegeerd. Het verhaal begint in 2016, wanneer bioloog Paola Nogales-Ascarrunz naar een opvangcentrum wordt geroepen om een vreemde puppy te onderzoeken die aan de rand van de jungle is gevonden en aanvankelijk werd aangezien voor een gewone huiskat.
Vervolgens gehuisvest in het Senda Verde Wildlife Sanctuary in Coroico, vertoonde het mannelijke exemplaar volledig ongebruikelijke anatomische kenmerken: een klein en gekruld hoofd, korte en ronde oren, zeer lange bakkebaarden en een lichtbruine vacht versierd met onregelmatige rozetten. Met een lengte van 46 centimeter van kop tot staartbasis, een dunne staart van 25 centimeter en een gewicht van slechts 1,4 kilogram, was dit kleine nachtelijke roofdier lange tijd alleen bekend bij lokale gemeenschappen, die hem generaties lang tilcayo hadden genoemd. Voor de officiële zoölogie bleef het dier echter jarenlang beperkt tot de generieke categorie van de noordelijke tijgerkat, waardoor elke formele erkenning werd ontweken.
@PN-A
De genomische doorbraak en de revolutie in de stamboom van katten
Het echte keerpunt kwam dankzij de moleculaire genetica en een internationaal team onder leiding van Paola Nogales-Ascarrunz samen met experts Eduardo Eizirik en Jonas Lescroart. Door het DNA van 38 katachtigen uit acht Latijns-Amerikaanse staten te analyseren, inclusief levende exemplaren en acht historische museumartefacten, herschreven de onderzoekers de taxonomie van kleine Zuid-Amerikaanse katachtigen. Genomische gegevens hebben aangetoond dat de zogenaamde tijgerkatten niet één enkele continentale soort vertegenwoordigen, maar zijn onderverdeeld in vijf verschillende en onafhankelijke stammen, waaronder de nieuwe Leopardus tilcayo.
De evolutionaire divergentie van deze katachtige dateert van ongeveer 1.400.000 jaar geleden, geïsoleerd tussen de steile hellingen van de Andes door klimaatverandering. Deze buitengewone ontdekking markeert de eerste formele beschrijving van een nieuwe levende katachtige sinds 1923, toen de pampakat werd geclassificeerd. Tegenwoordig leeft de tilcayo in een kwetsbaar leefgebied dat wordt bedreigd door ontbossing, mijnbouw en de handel in wilde dieren, waardoor het dringend nodig is om monitoringprogramma’s met cameravallen en gerichte beschermingsmaatregelen te lanceren om de nieuwe wolkkat te beschermen voordat deze verdwijnt.
