Op sommige ochtenden lijkt de oorlog op de smartphone van Donald Trump een zaterdagavondprogramma. Acroniem, aankondiging, gespannen gezicht, grote zin, denkbeeldig applaus. Het inmiddels bekende internationale conflict begon op 28 februari 2026 met de gezamenlijke aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran.
Op 3 maart verklaarde Trump al dat hij gewonnen had, en bleef dat dagenlang herhalen, met de vasthoudendheid van iemand die eerst en vooral zichzelf probeert te overtuigen. Op 12 maart kraakte de beveiliging zojuist:
We hebben gewonnen, maar nog niet helemaal gewonnen.
De volgende dag nogmaals:
Wij hebben de oorlog gewonnen.
Op 14 maart de terugkeer naar de realiteit en de intuïtie dat er misschien, heel misschien, hulp nodig is van de NAVO-landen. Eerst het verzoek gedaan met “vriendelijkheid”, daarna de driftbuien van 15 maart:
Als je ons niet helpt, zal ik het onthouden.
De volgende dag, 16 maart:
We hebben eigenlijk geen hulp nodig, ik was alleen maar de loyaliteit aan het testen. Als de NAVO niet helpt, zullen er consequenties zijn.
Een hashtag als #gnegnegne had hier ook goed gestaan. Ook omdat de NAVO vanaf 17 maart voor Trump iets slechts is waar je zo snel mogelijk vanaf moet komen. Kortom: hij was beledigd.
Het hoogtepunt van de show is 7 april 2026:
Een hele beschaving zal vanavond sterven, om nooit meer tot leven te komen. Ik wil niet dat het gebeurt, maar het zal waarschijnlijk wel gebeuren.
Een paar uur later kwam de wapenstilstand van twee weken. De volgende dag verscheen de versie van de toeristische promotor van het Midden-Oosten, met een belofte om ‘nauw’ met Iran samen te werken en een droom van een ‘Gouden Eeuw van het Midden-Oosten’, die meer klinkt als een brochure met een overloopzwembad dan als buitenlands beleid. Op 5 april gaat hij over op kleurrijke taal omdat hij, wie weet, in een slecht humeur opstond:
Open die verdomde zeestraat, gekke klootzakken, anders leven jullie in de hel.
Kort daarna, op 13 april, keerde Trump terug van de kade, klaar om Iraanse eenheden te dicht bij de zeeblokkade te laten ‘elimineren’. Op 14 april opende hij de lade met gesprekken weer en terwijl hij toch bezig was, haalde hij ook Meloni tevoorschijn. Eén man, vijf registers, achtenveertig uur. Een echte oorlog gebruikt als schema.
De voortgang van het conflict vertelt echter een ander verhaal. Half april legde Washington een blokkade op van Iraanse havens, verschillende schepen veranderden hun koers, de VN acht een herstart van de onderhandelingen waarschijnlijk en het nucleaire dossier blijft open. Op het terrein zijn er nog steeds knelpunten, olie, zeeroutes, internationale druk en een evenwicht dat van uur tot uur verandert. In het Trumpiaanse verhaal eist echter elke dag zijn teken in grote letters: overwinning, ultimatum, nauwe overeenkomst, laatste waarschuwing, nieuwe vijand van de dag. Het is de snelste manier om iets dat helemaal niet lineair is, lineair te laten lijken.
Eerst de Apocalyps, dan de onderhandelingen, dan de belediging
Trump gebruikt Hormuz als de perfecte achtergrond. De zeestraat is een zenuw van de planeet: een enorm deel van de olie in de wereld stroomt er doorheen, de Amerikaanse blokkade heeft de maritieme route van de Iraanse economie getroffen en het effect op de energiemarkten is onmiddellijk. Op dat moment lijkt het conflict niet langer ver weg, maar presenteert het zich in de vorm van brandstof, transport, stijgende prijzen en gespannen gezichten in de Europese regeringen. Geopolitiek verliest, wanneer het uit de benzinepomp komt, onmiddellijk de uitstraling van een seminar voor mensen in blauwe jassen.
Met de paus ging het net zo. Na de kritiek van het Vaticaan op de oorlog en de retoriek ervan noemde Trump hem zwak en verschrikkelijk in het buitenlands beleid. Vervolgens publiceert hij een beeld van zichzelf dat snel viraal gaat en door velen wordt gelezen als een oproep tot Jezus. Hij biedt uiteraard een andere versie aan:
Ik heb het gepost, ik dacht dat het een foto was van mij als arts, bezig met het Rode Kruis, dat wij steunen. Alleen Fake News zou zoiets kunnen bedenken. Zodra ik het hoorde, dacht ik: “Hoe heeft hij dat bedacht?” Het was gewoon een foto van mij als arts die goed doet voor mensen, omdat ik goed doe voor mensen.
Een dokter met een halo natuurlijk. Zo kom je nu immers de afdeling binnen: laboratoriumjas, stethoscoop en wederopstanding op de derde dag. Dan is het de beurt aan haar vriendin Giorgia Meloni, die tot dat moment niets anders heeft gedaan dan haar bij elke keuze steunen. Na twaalf uur stilte na de aanvallen van Trump op de paus, die deze onaanvaardbaar verklaarde, wordt ook zij een doelwit.
Ik ben geschokt door haar. Ik dacht dat hij moed had. Ik had het mis.
Oké, we snappen het, hij is extreem gevoelig, zou je denken. Was het maar zo simpel. Reuters hij beschreef deze swing voor wat het is: een reeks scherpe omkeringen die de grenzen van zijn invloed en de onvoorspelbare aard van zijn stijl benadrukken. In de Verenigde Staten plakten ze hem zelfs het acroniem TACO op, ‘Trump Always Chickens Out’, om de spot te drijven met deze voortdurende schommeling tussen harde kaken en plotseling remmen. De bijnaam is giftig, maar vat wel een deel van de zaak samen. Trump verkoopt kracht, zelfs als hij zich terugtrekt. Hij heeft elke stap terug nodig om het gevoel te krijgen dat hij een dominantiebeweging is. De realiteit staat dan in de weg met de gratie van een kledingkast die van de trap valt.
Het geluid helpt hem in het midden te blijven
Elke keer dat Trump van ‘einde van de beschaving’ naar ‘productieve gesprekken’ gaat, explodeert de slogan over zijn geestelijke gezondheid en het oude label van ‘kwaadaardig narcisme’ opnieuw, compleet met een open brief die in 2024 werd ondertekend door meer dan 200 professionals die spraken over grootheidswaanzin, prikkelbaarheid en herhaalde leugens. De peiling van Reuters/Ipsos van februari gaat ook in dezelfde geest: 61% van de Amerikanen gelooft dat Trump onvoorspelbaarder wordt naarmate hij ouder wordt, terwijl slechts 45% hem mentaal helder acht en in staat is om de uitdagingen van zijn rol het hoofd te bieden.
Het is het beste om je voeten op de grond te houden. De American Psychiatric Association herinnert zich nog steeds de Goldwater-regel, dat wil zeggen de regel volgens welke het onjuist is om zonder direct onderzoek en toestemming een professionele mening over een publieke figuur te geven. Diagnose op afstand heeft altijd de geur van een slimme sluiproute die vijf minuten vóór de vereenvoudiging arriveert en tien minuten voordat hij zichzelf belachelijk maakt. Het is nuttiger om de publieke effecten van deze stijl te observeren: dat is voldoende om het mechanisme te begrijpen zonder een nep-laboratoriumjas aan te trekken.
Het algoritme houdt, zoals we weten, van verheven mensen
De verklaring voor dit delirium is jammerlijk modern. Negativiteit werkt. Een studie gepubliceerd in Natuur Menselijk gedrag toonde aan dat negatieve woorden de online nieuwsconsumptie verhogen. De nuchtere zin loopt weg, de boze zin loopt. Trump leeft al jaren binnen dit mechanisme en kent het zoals je de gebreken van een huis kent. Hij weet waar de vloer kraakt, hij weet waar hij zijn stem moet verheffen, hij weet dat een goed geplaatst schot meer verspreidt dan een beredeneerde stellingname.
Een studie over Perspectieven op politiek beschrijft de MAGA-wereld als een politiek van status, van verloren erkenning, van de noodzaak om identiteiten die zich publiekelijk veracht voelen, opnieuw te evalueren. In dat klimaat fungeert het schot als symbolische compensatie. En Trump verkoopt kracht. Zelfs als er een back-up wordt gemaakt, moet het lijken alsof hij wordt opgeladen. Een onderzoek uit 2025 over Taal en literatuur beschrijft Trump als een ‘stoere politicus’, iemand die zijn effectiviteit opbouwt met een schurende, twistzieke, gespierde persoonlijkheid.
Uit een ander Cambridge-onderzoek naar de talen van rechtse populisten blijkt dat hun kracht ligt in de brutale helderheid van de boodschap: mensen tegen elites, vrienden tegen vijanden, onschuldigen tegen verraders. Het werkt heel goed in oorlog, omdat oorlog al een machine is die alles vereenvoudigt. Reuterssprekend over de meest gespannen dagen van de crisis, schreef dat Trump zijn typische showmanschap gebruikte om de publieke aandacht op zichzelf te houden, terwijl de echte doelstellingen ondoorzichtig bleven en het staakt-het-vuren al al zijn dubbelzinnigheden vertoonde. De tegenstrijdigheid weegt in dit systeem weinig. Snelheid weegt veel. Coherentie is in dit theater een stille verschijning.
Het laatste punt is bijna aanvallend eenvoudig. Trump gebruikt de oorlog als een show omdat het meer oplevert. Oorlog vereist tijden, grenzen, consequenties, bondgenoten, rekeningen die betaald moeten worden. De show vereist gewoon een centraal podium, een spotlight en iemand om te vernederen vóór de reclamespots. De cast verandert, het script niet. En terwijl ik dit schrijf, zijn we in de aflevering van vandaag, 15 april 2026, al teruggekeerd naar “de oorlog is bijna voorbij”. Vertrouw me.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
