Een nieuwe studie van de Universiteit van Padua heeft zich geconcentreerd op een zorgwekkend effect van PFAS op de menselijke gezondheid: de vermindering van de immuunrespons op vaccins bij kinderen. Het onderzoek, uitgevoerd door het team van professoren Carlo Foresta en Francesco Cinetto samen met Luca De Toni en Andrea Di Nisio, verduidelijkt eindelijk de cellulaire mechanismen waardoor deze verontreinigende stoffen het infantiele immuunsysteem aantasten.
Wat zijn PFAS en waarom zijn ze zo gevaarlijk?
PFAS (perfluoralkylstoffen) zijn een familie van chemische verbindingen die sinds de jaren vijftig in tal van industriële en consumentenproducten worden gebruikt: van pannen met antiaanbaklaag tot waterdichte stoffen, van voedselverpakkingen tot blusschuim. Hun belangrijkste kenmerk is hun buitengewone weerstand tegen afbraak, waardoor ze praktisch onverwoestbaar zijn in het milieu en in het menselijk organisme. Het is geen toeval dat ze worden gedefinieerd als “voor altijd chemicaliën“, eeuwige substanties.
Deze volharding heeft ervoor gezorgd dat ze alomtegenwoordige verontreinigende stoffen zijn geworden, waarbij PFAS nu worden aangetroffen in water, bodem, lucht en de voedselketen over de hele planeet. Eenmaal door het lichaam opgenomen, hopen ze zich jarenlang, zelfs tientallen jaren, op in het bloed en de organen. Hun aanwezigheid is gedetecteerd in menselijk bloed, inclusief dat van kinderen vanaf de geboorte via de navelstreng.
De door de wetenschappelijke gemeenschap gedocumenteerde gezondheidseffecten zijn veelvoudig en ernstig: leverschade, veranderingen in het lipiden- en koolhydraatmetabolisme, effecten op het endocriene systeem, verhoogd risico op sommige tumoren en vooral aantasting van het immuunsysteem, vooral bij kinderen.
Van alle effecten van PFAS op de gezondheid heeft het meest consequent gedocumenteerde effect door de belangrijkste internationale gezondheidsinstanties betrekking op het immuunsysteem van kinderen. Epidemiologische onderzoeken die de afgelopen jaren in Noord-Europa en de Verenigde Staten zijn uitgevoerd, hebben een alarmerend fenomeen aan het licht gebracht: kinderen die worden blootgesteld aan hogere niveaus van PFAS vertonen significant lagere antilichaamconcentraties na routinematige vaccinaties.
Simpel gezegd werken vaccins minder goed bij kinderen die besmet zijn met deze stoffen. Dit is een gezondheidsprobleem van primair belang, omdat het de effectiviteit van de belangrijkste preventiestrategie voor infectieziekten bij kinderen ondermijnt.
Tot nu toe bestond er echter een gebrek aan inzicht in de biologische mechanismen die aan dit fenomeen ten grondslag liggen. De Padua-studio vult deze leemte op.
Het onderzoek
Het team van de Universiteit van Padua voerde een laboratoriumonderzoek uit waarbij B-lymfocyten werden geanalyseerd, de cellen van het immuunsysteem die verantwoordelijk zijn voor de productie van antilichamen. De cellen waren afkomstig van zeven gezonde donoren die niet eerder waren blootgesteld aan PFAS en werden onder gecontroleerde omstandigheden behandeld met PFOA (perfluoroctaanzuur), een van de meest voorkomende en wijdverbreide verbindingen van de PFAS-familie.
Het onderzoek, dat plaatsvond tussen juni 2024 en oktober 2025, reproduceerde in het laboratorium de blootstellingsomstandigheden die voorkomen in menselijke organismen, waardoor de effecten van PFOA op immuuncellen direct konden worden waargenomen.
De gegevens die naar voren kwamen zijn duidelijk en zorgwekkend. B-lymfocyten blootgesteld aan PFOA vertonen drie fundamentele veranderingen: ze worden moeilijker geactiveerd, prolifereren minder en rijpen langzamer dan niet-blootgestelde cellen. Het eindresultaat is een significante vermindering van de antilichaamproductie.
Onderzoek heeft met name een afname van 30% tot 45% gedocumenteerd in de productie van immunoglobuline G (IgG), de antilichamen die essentieel zijn voor het immuungeheugen op lange termijn, veroorzaakt door vaccins voor kinderen. Het zijn juist deze moleculen die een langdurige bescherming garanderen tegen ziekten zoals difterie, tetanus, mazelen en vele andere.
De belangrijkste gegevens zijn dat deze in het laboratorium waargenomen vermindering perfect overeenkomt met die gevonden in epidemiologische onderzoeken naar kinderpopulaties die in gebieden wonen met een hoge PFAS-besmetting, zoals sommige delen van de Veneto.
Deze studie verduidelijkt eindelijk de cellulaire mechanismen die ten grondslag liggen aan verminderde vaccinreacties bij kinderen die worden blootgesteld aan PFAS. – legt professor Carlo Foresta uit – PFOA interfereert rechtstreeks met de rijping van B-lymfocyten en vermindert de productie van antilichamen, in het bijzonder IgG. De waargenomen reductie is vergelijkbaar met die uit bevolkingsonderzoeken en bevestigt dat dit een reëel risico is voor de gezondheid van kinderen.
Het onderzoek levert een fundamentele bijdrage omdat het aantoont dat PFOA niet beperkt is tot de aanwezigheid in het lichaam als een passieve verontreinigende stof, maar actief werkt door essentiële biologische processen te verstoren. Het begrijpen van deze mechanismen is de noodzakelijke eerste stap om effectieve preventie- en beschermingsstrategieën te ontwikkelen.
De presentatie aan de Senaat en toekomstperspectieven
De resultaten van het onderzoek zijn op 16 december 2025 gepresenteerd tijdens de ronde tafel “Blootstelling aan PFAS en klinische manifestaties: strategieën voor gezondheidsinterventie“, in de Senaat van de Republiek met deelname van wetenschappelijke experts en institutionele vertegenwoordigers.
Het begrijpen van deze mechanismen is van fundamenteel belang voor het versterken van preventie- en beschermingsstrategieën voor de gezondheid van kinderen – concludeert Foresta.
Het Paduan-onderzoek voegt een beslissende bijdrage toe aan het begrip van een van de ernstigste noodsituaties op het gebied van milieu en gezondheid van onze tijd, en herinnert ons eraan dat kinderen, met hun zich ontwikkelende immuunsysteem, de meest kwetsbare personen zijn en dat hun bescherming een absolute prioriteit moet zijn.
