Er is één ding dat de sportwetenschap de afgelopen jaren goed heeft gedaan: als je met hoge intensiteit traint, verbrand je niet alleen maar ‘calorieën’. Je herontwerpt letterlijk de structuur van je cellen. Een recente studie gepubliceerd in Diabetologie bracht iets aan het licht dat tot nu toe in de schaduw was gebleven, niet uit gebrek aan nieuwsgierigheid, maar omdat het buitengewoon geduld vergde om het te zien: acht weken HIIT-training wijzigen de spiermitochondriën fysiek en transformeren ze in efficiëntere energiemachines. Het is geen kwestie van kwantiteit, maar van architectuur.
We kennen allemaal de mitochondriën ergens achterin onze biologielesherinneringen: het zijn de ‘krachtcentrales’ van de cel. Correcte definitie, maar een beetje vlak. Het interessantste is eigenlijk dat het interne membraan van de mitochondriën niet glad is: het is op zichzelf gevouwen, met structuren die we cristae, diepe plooien waar de biochemische reacties plaatsvinden die ATP produceren, d.w.z. de brandstof die elke spiercontractie, elke gedachte, elke hartslag aandrijft.
Onderzoekers van de Universiteit van Zuid-Denemarken analyseerden spierweefselmonsters van 44 mannen, verdeeld in drie groepen: proefpersonen met een normaal gewicht, proefpersonen met overgewicht en proefpersonen met type 2-diabetes. Allen volgden een HIIT-programma van acht weken. Voor en na spierbiopten. Ongeveer 11.000 mitochondriën handmatig onderzocht, een heel jaar microscopische beeldanalyse.
Het resultaat? Na het trainen vertoonden de spieren meer mitochondriën, dit wisten we natuurlijk al. Maar het nieuws is iets anders: de actief binnenmembraan met ongeveer 7% gegroeid. De cristae waren uitgebreider geworden. Een groter beschikbaar oppervlak betekent meer ruimte voor de enzymen die ATP synthetiseren, wat betekent dat de cel effectiever energie produceert, zonder noodzakelijkerwijs het aantal structuren oneindig te hoeven vermenigvuldigen.
Zoals Martin Eisemann de Almeida, een postdoc-onderzoeker die bij het onderzoek betrokken was, uitlegde: training bouwt niet alleen nieuwe ‘energiemotoren’ op: het verbetert ze van binnenuit. Een detail dat veel eerdere onderzoeken niet hadden begrepen, juist omdat een variatie van 7% in het interne membraan te subtiel is om zonder millimetrische precisie-analyse naar voren te komen.
Het effect geldt ook voor mensen met diabetes type 2
Het werkelijk verrassende punt van dit onderzoek betreft de groep met diabetes type 2. Jarenlang werd in een deel van de wetenschappelijke literatuur de hypothese geopperd dat deze aandoening de adaptieve respons van spieren op lichamelijke inspanning zou kunnen beperken. Het idee was, kort gezegd, dat bepaalde ‘metabolisch gecompromitteerde’ spieren meer moeite hadden zichzelf te reorganiseren na de training.
De gegevens uit dit onderzoek vertellen iets anders. Een groter oppervlak van de cristae werd waargenomen in alle drie de groepen, inclusief deelnemers aan diabetes. De spier behoudt, zelfs in de aanwezigheid van een complexe klinische aandoening, het vermogen om zijn energiestructuren te reorganiseren. Het is geen uitnodiging om de ziekte te negeren, noch een gemakkelijk te verteren boodschap, maar het is een feit. En data verdienen aandacht als ze in tegenspraak zijn met gevestigde aannames.
Dit mechanisme zou kunnen helpen verklaren waarom relatief korte intensieve trainingsprogramma’s (acht weken is geen eeuwigheid) de fysieke weerstand, het vermogen om langdurige inspanningen vol te houden en verschillende parameters van de stofwisseling meetbaar kunnen verbeteren.
Het moet eerlijk gezegd worden: het onderzoek kent duidelijke beperkingen. De steekproef is klein, omvat alleen mannen en maakt niet duidelijk hoe lang deze cellulaire veranderingen duren. We weten niet wat er gebeurt na een periode van inactiviteit, of de cristae “terugkeren” naar hoe ze voorheen waren of de nieuwe configuratie behouden. Vragen die toekomstige onderzoekers zullen moeten beantwoorden met grotere en meer diverse steekproeven.
Wat echter duidelijk naar voren komt, is dat het lichaam niet simpelweg méér doet. Leer het beter te doen, en dat is een onderscheid dat de moeite waard is om in gedachten te houden, zelfs buiten de celbiologie.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
