Het staat in vrijwel alle Italiaanse voorraadkasten, vaak in meer dan één variant. Tonijn uit blik is goedkoop, eiwitrijk en veelzijdig, het is moeilijk om even gemakkelijk voedsel te vinden. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het een van de meest geconsumeerde eiwitbronnen ter wereld is geworden, bijna een automatische reflex in tijden waarin je geen zin of tijd hebt om te koken.
Maar achter deze praktische aspecten liggen twee kwesties die aandacht verdienen. De eerste betreft de gezondheid: het is een van de vissen met het hoogste kwikgehalte in zijn vlees. De tweede is het milieu: de industriële tonijnvisserij heeft een van de grootste gevolgen voor mariene ecosystemen, en het feit dat een blikje weinig kost, betekent niet dat de werkelijke prijs ervan laag is.
Dit betekent niet dat u het noodzakelijkerwijs uit uw dieet moet verwijderen. De Europese gezondheidsautoriteiten zijn van mening dat de voordelen van het consumeren van vis – hoogwaardige eiwitten, omega-3, micronutriënten – doorgaans groter zijn dan de risico’s, zolang je maar weloverwogen en gematigde keuzes maakt. Het probleem is niet de tonijn zelf, maar de neiging om deze elke dag te eten, alsof het de enige vis is die bestaat.
Het kennen van de aanbevolen limieten, het kiezen van de juiste soort en het afwisselen met kleinere en duurzamere vissen zijn zeer nuttige zaken om te weten met het oog op een bewustere consumptie.
Kwik in tonijn
Kwik komt van nature voor in de oceanen, maar menselijke activiteiten hebben de concentratie ervan in het water dramatisch verhoogd. Eenmaal daar zetten bacteriën het om in methylkwik, een zeer giftige vorm die zich ophoopt in de mariene voedselketen. Hoe groter een vis is, hoe langer hij leeft en andere vissen eet, hoe meer hij zich in het vlees concentreert. Tonijn, roofdier bij uitstek, staat aan de top van deze schaal.
Wij herinneren u eraan dat langdurige blootstelling of hoge doses kwik het centrale en perifere zenuwstelsel kunnen beschadigen, met bijzonder ernstige gevolgen voor de ontwikkeling van de foetus. Zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en jonge kinderen zijn de meest kwetsbare categorieën.
Als je dit allemaal in ogenschouw neemt: hoeveel tonijn kun je per week eten?
Veilige doses tonijn
Verse tonijn is doorgaans afkomstig van grote exemplaren, met een hogere kwikaccumulatie. Om deze reden zijn de aanbevelingen restrictiever:
Tonijn in blik bevat doorgaans een lager kwikgehalte, maar is niet zonder risico. Algemene indicaties voor gezonde volwassenen suggereren:
Ook de soort maakt verschil. Skipjacktonijn (Katsuwonus pelamis), de meest voorkomende in ingeblikt voedsel, accumuleert minder kwik dan witte tonijn of geelvintonijn, die langer leven en grotere afmetingen bereiken. Het is de moeite waard om het etiket te controleren voordat je het blikje in je winkelwagentje legt.
Het milieuprobleem
Als we in het geval van tonijn alleen maar over kwik praten, bestaat het risico dat de kwestie wordt gereduceerd tot een simpele persoonlijke risico-batenberekening. In werkelijkheid is er, naast de kwestie van de gezondheid, een even belangrijk milieuprobleem dat het hele visserijsysteem aangaat.
Tonijn – niet alleen blauwvintonijn, maar ook soorten als geelvintonijn en gestreepte tonijn – zijn roofvissen die aan de top van de mariene voedselketen staan. Dit maakt ze bijzonder kwetsbaar voor intensieve visserij, vooral wanneer deze op grote schaal wordt beoefend met industriële methoden zoals ringzegens, vaak ook geassocieerd met het fenomeen van bijvangst van andere soorten (bijvangst), waaronder haaien, schildpadden en niet-doelvissen.
De druk op de visbestanden heeft daarom niet alleen betrekking op een enkele soort, maar op het hele ecosysteem: de systematische verwijdering van grote roofdieren kan het mariene evenwicht veranderen, met trapsgewijze effecten op de biodiversiteit.
Milieuorganisaties zoals het WWF nodigen ons uit om de consumptie van grote roofvissen te verminderen en de voorkeur te geven aan kleine soorten, die sneller in hun levenscyclus zijn en over het algemeen minder impact hebben, zoals sardines, ansjovis en makreel, evenals producten uit gecertificeerde toeleveringsketens en selectieve vismethoden zoals lijnvisserij of ambachtelijke visserij.
Bekijk dit bericht op Instagram
De alternatieven
Makreel, sardines, ansjovis en ansjovis zijn vissen die net zo rijk zijn aan omega-3 als tonijn, of zelfs meer, met aanzienlijk lagere kwikniveaus en een veel lagere impact op het milieu. Vooral makreel is een van de meest onderschatte bronnen van goede vetten op onze tafels, lekker, zuinig en met een visserij die minder weegt op de ecosystemen.
Variëren is de gouden regel. Niet uit angst voor tonijn, maar omdat het diversifiëren van uw visdieet simpelweg logischer is. Het probleem is niet de tonijn zelf, maar het feit dat deze is omgevormd tot de enige vis die veel mensen eten, misschien wel bijna elke dag.
Bewust consumeren betekent ook dat we ons afvragen waar het vandaan komt, hoe het is gevangen en of we daadwerkelijk bijdragen aan een iets duurzamer marien voedselsysteem.
Bronnen: EFSA/RSI
