Tegen 2100 zal 40% van de aarde droog zijn: de kaart van de gebieden die het meeste risico lopen

De aarde dreigt steeds droger te worden. Tegen 2100 zouden droge gebieden, d.w.z. de gebieden waarin het beschikbare water onvoldoende is vergeleken met de hoeveelheid die verloren kan gaan door verdamping en transpiratie van planten, meer dan 40% van het opkomende land van de planeet kunnen bedekken.

Dit is de voorspelling in een nieuwe studie gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Milieuonderzoeksbrievendat de wereldkaart van droge gebieden heeft bijgewerkt en heeft geanalyseerd hoe deze de komende decennia kunnen veranderen onder de druk van de opwarming van de aarde.

Een even stille als enorme transformatie: de grenzen van de woestijnen kunnen opschuiven, waardoor de nattere gebieden van vandaag veranderen in kwetsbare omgevingen, waardoor ecosystemen, de landbouw en menselijke gemeenschappen in moeilijkheden komen.

Wat zijn droge gebieden

Niet alle dorre landen komen overeen met woestijnen. De term omvat verschillende categorieën omgevingen die worden gekenmerkt door ernstige waterschaarste:

Wetenschappers classificeren deze gebieden aan de hand van een indicator die de dorheidsindex wordt genoemd en die de hoeveelheid neerslag relateert aan het potentiële waterverlies door verdamping en plantentranspiratie.

Volgens de studie bedekten droge gebieden tussen 1994 en 2023 al ongeveer 38,58% van het landoppervlak van de planeet (exclusief Antarctica). De huidige analyse voorspelt echter dat dit percentage tussen 2071 en 2100 zou kunnen stijgen tot 39,31-40,28% van het aardoppervlak, afhankelijk van het toekomstige scenario van de uitstoot van broeikasgassen.

De kaart van de gebieden die het meeste risico lopen

De uitbreiding van het droge land zal niet uniform zijn, omdat sommige regio’s veel kwetsbaarder zullen zijn dan andere. Volgens de onderzoekers kunnen de meest opvallende veranderingen betrekking hebben op:

Australië

Australië, nu al het droogste bewoonde continent op aarde, zou de meest significante transformaties kunnen ondergaan. Stijgende temperaturen, verminderde neerslag in sommige gebieden en een grotere verdampingsbehoefte aan de atmosfeer zouden veel gebieden naar nog drogere omstandigheden kunnen duwen.

Brazilië

Brazilië wordt ook genoemd als een van de landen die belangrijke veranderingen zouden kunnen ondergaan. De opmars van dorre omstandigheden zou vooral bepaalde regio’s in het binnenland kunnen treffen, waardoor de problemen die al verband houden met het verlies van vegetatie, bodemdegradatie en de kwetsbaarheid van ecosystemen nog erger zouden worden.

Afrika

Veel Afrikaanse gebieden zijn al blootgesteld aan woestijnvorming, vooral in de regio’s dichtbij de Sahara en in gebieden waar de beschikbaarheid van landbouw en water nauw met elkaar verbonden zijn. Uitbreiding van droge gebieden zou de druk op de gewasopbrengsten, de watervoorraden en de voedselzekerheid kunnen vergroten.

Azië

China, Centraal-Azië en het Midden-Oosten herbergen al uitgestrekte dorre gebieden. Volgens projecties zouden sommige van deze gebieden zelfs nog extremer kunnen worden

De rol van CO₂

De studie introduceert ook een minder intuïtief element: de toename van de concentratie van koolstofdioxide in de atmosfeer, de belangrijkste oorzaak van klimaatverandering veroorzaakt door menselijke activiteiten, zou een tijdelijk verzachtend effect kunnen hebben op sommige schattingen van de droogte.

De reden ligt in het gedrag van planten: als de CO₂ toeneemt, kunnen plantenorganismen de opening van de huidmondjes, kleine poriën op de bladeren waardoor gasuitwisseling plaatsvindt, verkleinen. Dit kan het waterverlies door transpiratie verminderen. Als gevolg hiervan kunnen sommige traditionele schattingen van de verdamping de uitbreiding van droge gebieden overschatten.

De onderzoekers gebruikten daarom een ​​model dat ook rekening houdt met dit effect van CO₂ op planten, maar dat betekent uiteraard niet dat de toename van CO₂ goed nieuws is. In feite doet het effect op de transpiratie van planten de algehele gevolgen van de opwarming van de aarde niet teniet: stijging van de temperatuur, extreme gebeurtenissen, verlies aan biodiversiteit en verandering van watercycli.

Een stijging zo groot als Algerije

Zelfs in het meest conservatieve scenario zou de groei van droge gebieden enorm zijn. Het door de studie voorspelde maximale scenario komt overeen met een uitbreiding van ongeveer 2,37 miljoen vierkante kilometer vergeleken met de referentieperiode 1994-2023. Om een ​​idee te krijgen van de omvang: het gaat om een ​​oppervlakte vergelijkbaar met die van Algerije of zo’n 30% van Australië.

Een nieuwe reeks gebieden waar het leven moeilijker wordt, waar het verbouwen van gewassen complexer zal zijn en waar ecosystemen zich snel zullen moeten aanpassen. Een echte wake-up call die maar één ding vereist: dringend geldige aanpassingsstrategieën voorbereiden.