Om erachter te komen of ze zwanger is, kan een blinde vrouw gedwongen worden iemand anders te vragen het testresultaat te lezen. Twee gekleurde lijnen, een uiterst persoonlijke aangelegenheid en de noodzaak om een tweede persoon erbij te betrekken. Sneha Rao, een student aan de Carnegie Mellon Universiteit in Pittsburgh, in de Verenigde Staten, bedacht het probleem op te lossen met een nogal ongebruikelijk voorwerp: een soort lolly die het zwangerschapshormoon via speeksel zou moeten herkennen en het resultaat rechtstreeks op de tong zou moeten doorgeven.
Het heet Tact en het is een speekselzwangerschapstestproject ontworpen voor blinde en slechtziende vrouwen. Het apparaat zou van oppervlak moeten veranderen in de aanwezigheid van het hCG-hormoon, waardoor kleine reliëfs ontstaan die met de tong voelbaar zijn. Het idee is interessant, ook al zijn we op dit moment nog ver verwijderd van een product dat in de apotheek te koop is: de student heeft geëxperimenteerd met tastbare oppervlakken, terwijl het mechanisme dat nodig is om een zwangerschap te detecteren nog ontwikkeld en geverifieerd moet worden.
Twee streepjes en één persoon te veel
Het idee kwam voort uit de ervaring van Joanne Hewitson, een blinde vrouw die in 2024 publiekelijk zei dat ze afhankelijk was van haar zus om een zwangerschapstest te lezen. Een verhaal dat Rao trof, 27 jaar oud, studerend voor een masterdiploma in design aan de Carnegie Mellon University.
Zoals de Amerikaanse universiteit zelf zegt, gaat het probleem om meer dan alleen de moeilijkheid om een resultaat te interpreteren. Een zwangerschap kan gewenst, onverwacht of plaatsvinden in een moeilijke persoonlijke situatie. Als je het nieuws onmiddellijk met iemand anders moet delen, verlies je de mogelijkheid om te kiezen wanneer en met wie je erover praat.
Bij traditionele tests is bovendien bijna altijd zicht nodig: een of twee lijnen, een symbool of een tekst op een display. Er zijn technologische hulpmiddelen die kunnen helpen deze te interpreteren, maar daarvoor is nog steeds een extra apparaat nodig en, in sommige gevallen, het gebruik van applicaties. Rao koos een ander pad: het volledig elimineren van de noodzaak om naar het resultaat te kijken, zonder afhankelijk te zijn van een smartphone of externe lezer.
Hoe de zwangerschapstest voor tonglezen werkt
Tact lijkt op een klein, plat snoepje gemaakt van een gelatineuze matrix van voedingskwaliteit. Er moet een DNA-aptameer in worden geïntegreerd, een molecuul dat is ontworpen om een specifieke stof te herkennen, in dit geval menselijk choriongonadotrofine, bekend als hCG. Het is hetzelfde hormoon waar gewone zwangerschapstests naar zoeken.
Volgens het project dat tijdens de James Dyson Award 2026 werd gepresenteerd, zou speeksel door de gelatineuze matrix moeten gaan en, in aanwezigheid van hCG, een systeem moeten activeren dat ervoor kan zorgen dat sommige delen van het oppervlak opzwellen. De reliëfs zouden zo herkenbaar worden door de tong over de schijf te halen. De door de leerling bedachte code is eenvoudig: als beide gezichten reliëfs hebben, is het resultaat positief. Als de bultjes slechts op één zijde verschijnen, is deze negatief. Een volledig glad oppervlak zou duiden op een ongeldige test.
Het apparaat is ook ontworpen om na gebruik te worden geconsumeerd of biologisch af te breken, waarbij wordt vermeden dat er een voorwerp achterblijft dat aan andere mensen zou kunnen onthullen dat de test is uitgevoerd. Een belangrijk detail, vooral voor degenen die in gedeelde omgevingen leven of in situaties waarin vertrouwelijkheid een veiligheidsprobleem kan worden.
De tong herkent de reliëfs, het hormoon nog steeds niet
Om de meest geschikte textuur te vinden, maakte Rao zeven 3D-geprinte monsters, waarbij hij experimenteerde met verschillende arrangementen, dichtheden en hoogtes van de hobbels, variërend van 1,2 tot 1,6 millimeter. Vervolgens reproduceerde hij de oppervlakken in gelatine en verifieerde hij via informele tests met zijn supervisor en andere mensen dat de verschillen waarneembaar waren met de tong. Dit deel van het project heeft al bemoedigende resultaten opgeleverd. Zodra een herkenbaar oppervlak is geïdentificeerd, blijft er echter een iets uitdagender probleem bestaan: ervoor zorgen dat de bultjes daadwerkelijk verschijnen als reactie op het zwangerschapshormoon.
Het aptameer moet nog in de gelatineuze matrix worden geïntegreerd en het zwelsysteem moet in het laboratorium worden geverifieerd. Er zijn dus onvoldoende gegevens nodig om vast te stellen of Tact daadwerkelijk een zwangerschap kan detecteren, met welke nauwkeurigheid en vanaf welk moment.
De ontwerper plant ook toegankelijkheidstesten met blinden en slechtzienden, om het volledige apparaat, de verpakking, de instructies in braille en eventuele audio-ondersteuning te evalueren. Voorlopig is Tact dus een ontwerpprototype en geen gevalideerde diagnostische test.
Er bestaan al zwangerschapstesten met speeksel
Het gebruik van speeksel is echter geen absolute nieuwigheid. Het Israëlische bedrijf Salignostics heeft al Salistick ontwikkeld, een speekselzwangerschapstest die in verschillende landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, op de markt wordt gebracht. Dit apparaat zoekt ook naar hCG, waardoor urineverzameling wordt vermeden. Het resultaat wordt echter weergegeven via de traditionele gekleurde lijnen en vereist daarom visuele lezing.
Het bijzondere van Tact ligt juist in de poging om de hele procedure toegankelijk te maken, van het verzamelen van het monster tot het lezen van het resultaat, zonder de hulp van andere mensen in te hoeven roepen. Voordat het op de markt komt, zijn uiteraard laboratoriumtests, onderzoeken naar de betrouwbaarheid van diagnoses, controles op de veiligheid van materialen en eventuele benodigde autorisaties voor medische hulpmiddelen nodig. Op dit moment is er geen marketingdatum.
Rao toonde aan dat een tong oppervlakken kan onderscheiden die zijn ontworpen om het resultaat over te brengen. Het moet nog bewijzen dat diezelfde oppervlakken zwangerschap kunnen detecteren. Voor de vrouwen voor wie Tact bedoeld is, zou het vooral de mogelijkheid zijn om persoonlijk nieuws te kennen zonder dat eerst aan iemand anders te hoeven vertellen.
