Dit is niets nieuws: kippenvlees kan besmet zijn met bacteriën, zelfs soorten die resistent zijn tegen antibiotica. Verschillende tests en onderzoeken hadden dit al aangetoond, maar nu komt er verdere bevestiging uit Duitsland.
De door Oeko-test analyseerde 23 verse kipfiletfilets die waren gekocht in supermarkten en discountwinkels en afkomstig waren uit verschillende landbouwsystemen, waaronder biologisch.
Microbiologische analyses hebben gezocht naar de aanwezigheid van verschillende pathogene en mogelijk antibioticaresistente ziektekiemen, met zorgwekkende resultaten. In feite trof de besmetting meer dan de helft van de onderzochte monsters, zonder noemenswaardig onderscheid tussen biologisch en conventioneel. Deze gegevens zijn bijzonder zorgwekkend omdat in de biologische landbouw het gebruik van antibiotica zeer beperkt is. Je zou daarom een lagere aanwezigheid van resistente bacteriën verwachten, terwijl de resultaten een besmettingsniveau laten zien dat vergelijkbaar is met dat van conventioneel vlees.
Van de geïdentificeerde bacteriën vallen er enkele op die bijzonder gevreesd worden in de gezondheidszorg:
Het is onder meer niet de eerste keer dat met een test de besmetting van kippenvlees door resistente bacteriën wordt ontdekt. Zelfs Greenpeace had een paar maanden geleden soortgelijke resultaten behaald, opnieuw in Duitsland.
@Öko-test
@Öko-test
Hoewel de test betrekking had op kippenvlees dat in Duitse supermarkten wordt verkocht, is het probleem internationaal en betreft het ook Italië. In 2022 bleek uit een onderzoek van de Redder in nood van de 24 monsters vers kippenvlees die in Italiaanse supermarkten en discountwinkels waren gekocht, werd in 7 monsters de aanwezigheid van salmonella gedetecteerd, bijna een derde van het totaal. Het ging over Salmonella infantiseen stam die bekend staat om zijn hoge resistentie tegen antibiotica.
Een systeem dat opnieuw moet worden bekeken
Een van de belangrijkste oorzaken van deze wijdverbreide besmetting ligt in de omstandigheden van de conventionele intensieve landbouw, waar het gebruik van antibiotica geen uitzondering is, maar een gangbare praktijk. Hoewel er een concept van antibioticaminimalisatie in de wet is vastgelegd, dat het gebruik van deze medicijnen voortdurend tot het therapeutisch noodzakelijke minimum zou moeten terugbrengen, werd er volgens een rapport van het Duitse Federale Instituut voor Risicobeoordeling in 2024 geen afname van de absolute consumptiehoeveelheden geregistreerd.
Hoogwaardige veehouderij, die dieren dwingt om snel te groeien in overbevolkte omstandigheden, creëert een ideale omgeving voor de verspreiding van infecties en bijgevolg voor de ontwikkeling van resistentie.
Een ander probleem betreft de slachthuizen, waar dieren uit alle soorten landbouwbedrijven worden verwerkt. De bacteriën maken geen onderscheid tussen biologische en conventionele bronnen en de overdracht van resistente ziektekiemen kan plaatsvinden tijdens het slachtproces, bijvoorbeeld wanneer ziektekiemen uit de darmen van dieren worden overgebracht op vlees.
Dit verklaart waarom zelfs biologische kip, afkomstig van boerderijen waar geen antibiotica zijn gebruikt, besmet kan zijn. Zoals bevestigd door een aantal leveranciers waarmee na de test contact is opgenomen, kunnen ziektekiemen zich gemakkelijk verspreiden tijdens de karkasverwerking.
Het Duitse Federale Instituut voor Risicobeoordeling wijst erop dat ESBL- en AmpC-producerende bacteriën ook via andere routes pluimveebedrijven kunnen binnendringen: kuikens uit broederijen, knaagdieren, apparatuur en zelfs mensen. Deze complexiteit maakt het moeilijk om besmettingsroutes nauwkeurig te traceren en vereist een systeembenadering van het probleem.
Een probleem dat veel verder reikt dan ons bord
Op Eco-test lezen we over de besmetting van vlees:
Hoewel het geen direct gezondheidsrisico met zich meebrengt, is het onaangenaam voor de eetlust en een mondiaal probleem dat zich tot ver buiten ons bord uitstrekt.
Leveranciers wijzen erop dat door het handhaven van een goede hygiëne in de keuken en het grondig koken van vlees er geen acuut gezondheidsrisico voor de consument ontstaat, maar dit is geen reden om hun waakzaamheid te laten verslappen.
Antibioticaresistentie vormt wereldwijd een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid. Elke keer dat we antibiotica gebruiken – zowel op boerderijen als in de menselijke geneeskunde – geven we de voorkeur aan de selectie van resistente bacteriën, die vervolgens via uitwerpselen en urine in het milieu terechtkomen en, in het geval van boerderijen, via mest, die zich in de bodem, het water en de lucht verspreiden.
Resistente ziektekiemen maken infecties die normaal gesproken gemakkelijk te behandelen zijn, steeds moeilijker te behandelen. In het ergste geval kunnen belangrijke geneesmiddelen voor de behandeling van bacteriële infecties volledig ineffectief worden, waardoor artsen geen behandelingsopties meer hebben.
Volgens het Duitse Federale Instituut voor Risicobeoordeling zijn er twee hoofdstrategieën om de aanwezigheid van resistente bacteriën in kippenvlees te verminderen: het drastisch terugdringen van het antibioticagebruik in de kippenhouderij, dat nog steeds te hoog is, en het verbeteren van de hygiëne tijdens het slachten om te voorkomen dat ziektekiemen van de dieren op het vlees worden overgedragen.
We hebben systemische veranderingen nodig waarbij producenten, slachthuizen, gezondheidsautoriteiten en consumenten betrokken zijn.
Praktische tips om veilig met kip om te gaan
In afwachting van structurele ingrepen is het essentieel om voorzorgsmaatregelen te nemen bij het hanteren van rauw gevogelte in de keuken:
Deze test plaatst ons opnieuw oog in oog met een ongemakkelijke realiteit: ons voedselproductiesysteem, gebaseerd op intensieve landbouw en massaal gebruik van medicijnen, creëert een tijdbom voor de gezondheid. Antibioticaresistentie is geen toekomstig probleem, maar een huidige bedreiging die onmiddellijke actie vereist.
Als consumenten kunnen wij ons steentje bijdragen door zorgvuldig te kiezen, onze vleesconsumptie terug te dringen en meer transparantie van de toeleveringsketen te eisen. Maar bovenal hebben we een beslissende interventie van de instellingen nodig om de manier waarop we de dieren grootbrengen die bedoeld zijn voor ons voedsel radicaal te heroverwegen.
