De Middellandse Zee is niet langer alleen de zee die we kenden. De afgelopen jaren zijn uitheemse soorten, dat wil zeggen uit andere stroomgebieden, het gebied steeds sneller gaan koloniseren, waardoor het ecologische evenwicht en de economische dynamiek zijn gewijzigd. Onder deze is de koraalduivel een van de duidelijkste voorbeelden geworden van hoe klimaatverandering en menselijke activiteiten de mariene geografie herschrijven.
Kleurrijk, opzichtig, maar ook extreem vraatzuchtig: dit roofdier afkomstig uit de Indo-Pacific heeft zich verspreid langs de kusten van de oostelijke Middellandse Zee, tot aan de Ionische Zee. De soort heeft geen natuurlijke vijanden en plant zich snel voort, waardoor inheemse soorten onder druk komen te staan. “Het laat niets achter en vermenigvuldigt zich omdat het geen vijanden heeft”, vertelde de Cypriotische visser Photis Gaitanos, die al jaren de veranderende zeebodem bij Larnaca observeert, aan Euronews.
Wat verliest de Middellandse Zee?
Gaitanos vist al veertig jaar en vertelt dat er ruim twee jaar zijn verstreken sinds de laatste mul in zijn netten belandde, een vis die ooit veel voorkwam en waar veel vraag naar was. “Onze inkomsten zijn elk jaar slechter geworden”, zegt hij, waarbij hij de daling van de vangsten koppelt aan de komst van invasieve soorten en de opwarming van de zeeën.
Volgens de Algemene Visserijcommissie voor de Middellandse Zee warmen de wateren van het stroomgebied ongeveer 20% sneller op dan het mondiale gemiddelde. Een feit dat verklaart waarom soorten die uit de Rode Zee komen, ook begunstigd door de uitbreiding van het Suezkanaal, vandaag de dag ideale omstandigheden vinden om zich te vestigen en zich te vermenigvuldigen.
Breng de indringer naar het bord
Geconfronteerd met een verspreiding die moeilijk te stoppen is, heeft Cyprus een ongewone weg gekozen: het eten van koraalduivels. Zodra de giftige stekels zijn verwijderd, wordt het vlees als eetbaar en gewaardeerd beschouwd. Sommige restaurants hebben het in hun menu opgenomen, mede dankzij campagnes als #TasteTheOcean, die sinds 2021 de consumptie van invasieve soorten promoten als alternatief voor de meer algemene vis.
De Europese commissaris voor Visserij, Costas Kadis, beweert dat “door invasieve soorten zoals de koraalduivel (of de blauwe krab) in ons dieet te introduceren, we deze uitdaging in een kans kunnen veranderen”. Maar is het omzetten van een ecologisch probleem in een voedselproduct een duurzame strategie op de lange termijn, of dreigt dit de focus te verleggen zonder de oorzaken aan te pakken?
Een precedent dat echt werkt?
Op de vismarkt van Larnaca hebben koraalduivels een concurrerende prijs, lager dan die van soorten als zeebaars. Voor restauranthouders als Stephanos Mentonis is het ook een manier om klanten voor te lichten: “Als ze het proeven, is het niet minder lekker dan welke andere vis dan ook”, legde hij uit aan Euronews, waarbij hij zich echter herinnerde dat de bereiding delicaat is en dat de botten intense pijn kunnen veroorzaken.
Ondertussen bieden andere indringers, zoals de zilverwangpadvis, deze mogelijkheid niet eens. Het is giftig en schadelijk voor netwerken, maar wordt met Europese prikkels ingekort en vervolgens vernietigd. Twee uitheemse soorten, twee tegengestelde benaderingen: consumptie aan de ene kant, eliminatie aan de andere kant.
Bekijk dit bericht op Instagram
Modellen geven aan dat koraalduivels tegen het einde van de eeuw de hele Middellandse Zee zouden kunnen koloniseren. De vraag blijft open: kan een verandering van dieet de invasie echt vertragen of is het gewoon een manier om ons aan te passen aan een zee die we al aan het verliezen zijn?
