Een landschap van drieduizend hectare, tussen water, wind en zout, waar menselijke activiteiten in sommige gevallen hebben bijgedragen aan het ontstaan van nieuwe ecologische evenwichten. De Saline di Sicilia wil via het MaB-programma toetreden tot het netwerk van UNESCO-biosfeerreservaten (De mens en de biosfeer), gewijd aan de gebieden waar milieubehoud, lokale gemeenschappen en duurzame ontwikkeling naast elkaar kunnen bestaan.
De eerste belangrijke stap kwam in deze uren, toen de Nationale Technische Commissie voor het UNESCO MaB-programma, bijeengekomen bij het Ministerie van Milieu en Energieveiligheid, een positief advies uitsprak over de kandidatuur.
Nu moet het dossier uiterlijk 30 september officieel naar UNESCO worden gestuurd en in het geval van definitieve goedkeuring in Parijs zal het gebied zoutpannen van Trapani, Marsala, Misiliscemi en Paceco zou het eerste kustmoerasgebied zijn dat door de mens is aangelegd en deze prestigieuze erkenning heeft gekregen.
Het prachtige gebied tussen Trapani en Marsala
Het kandidaatgebied omvat ongeveer 3.000 hectare kwelders, twee natuurreservaten en een kuststrook van ongeveer 25 kilometer in het westen van Sicilië. Een uniek systeem, door de eeuwen heen gevormd door de interactie tussen mens en milieu: de zoutopvangtanks, kanalen, wetlands en brakwatergebieden hebben aanleiding gegeven tot een mozaïek van bijzonder waardevolle habitats voor veel dier- en plantensoorten.
Het officiële proces begon op 15 januari 2025, met de geboorte van het promotiecomité onder leiding van de Kamer van Koophandel van Trapani en samengesteld uit onder meer de Siciliaanse regio, de betrokken gemeenten, het Vrije Gemeentelijke Consortium van Trapani en het WWF.
De zoutpannen van West-Sicilië hebben een eeuwenoude geschiedenis. De eerste georganiseerde vormen van zoutproductie dateren uit het Fenicische tijdperk, tussen de 8e en 6e eeuw voor Christus. Sindsdien is dit gebied samen met menselijke activiteiten veranderd, maar het systeem van zoutbekkens heeft bijzondere omgevingsomstandigheden gecreëerd.
Elk bassin heeft verschillende kenmerken wat betreft diepte en zoutconcentratie, waardoor een opeenvolging van omgevingen ontstaat die talloze levensvormen kunnen huisvesten. Alleen al in het natuurreservaat Trapani en Paceco Saline, opgericht in 1995 en beheerd door het WWF, zijn de volgende gegevens geregistreerd:
Tot de meest fascinerende bewoners van deze omgeving behoren de trekvogels die de kwelders gebruiken als plek om te rusten, zich te voeden en zich voort te planten. In juli documenteerde het WWF ook voor het eerst het nestelen van de roze flamingo, een bijzonder belangrijke gebeurtenis omdat het de ecologische waarde van deze vochtige omgevingen bevestigt.
Wat zijn MaB UNESCO-biosfeerreservaten
De erkenning waar de Siciliaanse zoutpannen naar streven valt niet samen met opname op de lijst van UNESCO Werelderfgoedlocaties. Het programma MaB – De mens en de biosfeergeboren in 1971, identificeert gebieden waar de bescherming van de biodiversiteit samen met de economische en sociale activiteiten van lokale gemeenschappen moet plaatsvinden.
Het doel is niet om gebieden te creëren die volledig verstoken zijn van menselijke aanwezigheid, maar om een model te bevorderen waarin mensen kunnen leven en werken met respect voor natuurlijke evenwichten. Biosfeerreservaten vertegenwoordigen daarom echte laboratoria van duurzaamheid: plaatsen om te experimenteren met natuurbehoudspraktijken, milieueducatie, onderzoek en ontwikkeling die compatibel zijn met ecosystemen.
De mogelijke toetreding van de Siciliaanse zoutpannen tot het UNESCO MaB-netwerk zou niet alleen internationale erkenning betekenen, maar ook een kans om de bescherming van een uniek landschap te versterken, bewuster toerisme te bevorderen en productiepraktijken die verband houden met de geschiedenis van het gebied te verbeteren.
Van de witte poelen verlicht door de zon tot de flamingo’s die het roze water van de zoutpannen oversteken: deze hoek van Sicilië laat zien hoe het behoud van de natuur ook door de duizendjarige relatie tussen menselijke gemeenschappen en het milieu heen kan gaan.
