Terwijl wij Italianen ons oudejaarsdiner aan het afronden waren, verwelkomden onze buren in de Alpen het nieuwe jaar met een zeer belangrijke maatregel voor de volksgezondheid: vanaf vandaag, 2 januari 2026, is het verbod op PFAS, de beruchte ‘eeuwige stoffen’ die water, lucht, bodem en zelfs ons bloed vervuilen, officieel van kracht in Frankrijk.
Een stap die volgde nadat ruim 140.000 burgers hun plaatsvervangers hadden gevraagd in actie te komen, wat leidde tot de goedkeuring van de wet op 20 februari 2025. Natuurlijk zijn er zelfs in dit geval schaduwen en compromissen met industriële lobby’s, maar er is een eerste belangrijke stap voorwaarts gezet en de boodschap is duidelijk: als er politieke wil en druk van onderaf is, kunnen er dingen worden gedaan.
Wat bepaalt de Franse wet?
De Franse wet verbiedt de verkoop, productie en import van producten waarvoor PFAS-vrije alternatieven bestaan, zoals cosmetica, kleding en skiwax. Het voorziet ook in regelmatige controles op drinkwater en sancties voor vervuilers.
Tot nu toe, zo goed. Maar er zijn uitzonderingen die ervoor zorgen dat je je neus ophaalt. In feite blijven hoogwaardige membranen die worden gebruikt in industriële en textielprocessen die als ‘essentieel’ worden beschouwd of die verband houden met nationale soevereiniteit, buiten het verbod. En bovenal – en dit is het meest controversiële deel – werden pannen met antiaanbaklaag vrijgesteld na intensieve lobbydruk.
Het eerste wetsontwerp bevatte ze wel, maar de Franse fabrikant Tefal zette zijn schouders eronder. Het bedrijf beweert dat zijn PTFE-coatings veilig zijn, maar verschillende onderzoeken waarschuwen dat deze coatings tijdens het koken micro- en nanoplastics in voedsel kunnen vrijgeven. Kortom: een gemiste kans.
Een belangrijk signaal, maar Europa moet meer doen
Zoals Sandra Bell van CHEM Trust opmerkt:
Dit verbod op PFAS in producten als kleding en cosmetica is geweldig nieuws voor Franse burgers die zich zorgen maken over hun blootstelling aan deze schadelijke chemicaliën. Het minder goede nieuws is dat sommige belangrijke producten, zoals kookgerei, zijn vrijgesteld. Nu moet Frankrijk een EU-brede beperking van PFAS krachtig steunen, waardoor de opname van meer producten en de bescherming van burgers van alle lidstaten wordt gegarandeerd.
En hier is het punt. De Europese Unie praat al jaren over het geleidelijk afschaffen van PFAS, maar niets over concrete regelgeving. En Italië? De situatie blijft stilstaan, ondanks het feit dat gebieden als Veneto enkele van de meest vervuilde grondwaterlagen van Europa hebben.
Het Franse verbod is een stap in de goede richting, dit moet worden erkend. Het laat zien dat er actie kan worden ondernomen als er druk van het volk en politieke wil bestaat. Maar de vrijstellingen die de industriële lobby’s hebben verkregen, herinneren ons eraan hoe moeilijk het nog steeds is om de volksgezondheid boven economische belangen te stellen.
De echte uitdaging is nu om deze strijd op Europees niveau te brengen, met bredere wetgeving en zonder mazen in de wet. Omdat PFAS geen grenzen kennen en alleen Franse burgers beschermen niet voldoende is. We hebben gemeenschappelijke, gecoördineerde en moedige actie nodig.
En het is snel nodig, want terwijl we ruzie maken, blijven deze stoffen zich ophopen in ons lichaam en in het milieu.
