De laatste jaren wordt er steeds vaker over PFAS in water gesproken, en niet alleen in technische of wetenschappelijke contexten. Het onderwerp is in het lokale nieuws, de dagelijkse beslommeringen en politieke keuzes terechtgekomen. En elke keer komt er weer dezelfde knoop tevoorschijn: deze stoffen verzetten zich, hopen zich op, bewegen. Verdwijnen is echter een ander verhaal.
Daarom wordt elke nieuwe oplossing zorgvuldig, maar ook met een zekere voorzichtigheid in acht genomen. Het terugdringen van PFAS betekent ingrijpen op zeer stabiele chemische balansen, waarbij elke stap ook na de behandeling gevolgen heeft. De aankomst in Italië van een in Australië ontwikkelde technologie, die al in andere landen wordt gebruikt en die tot doel heeft in te grijpen op het gebied van afvalwater, past in dit kader.
Het experiment start vanuit Piemonte en draait om een systeem dat werkt volgens een nauwkeurig natuurkundig principe: het gedrag van PFAS exploiteren om ze van water te scheiden, in plaats van te proberen ze direct te vernietigen.
De concrete stap kwam afgelopen februari 2026, met een overeenkomst tussen Erica Srl en Acqua Novara VCO, een bedrijf dat de geïntegreerde waterdienst in 139 Piemontese gemeenten beheert. Het eerste Italiaanse systeem op basis van SAFF40-technologie, ontwikkeld door EPOC Enviro, zal hier worden geïnstalleerd.
Het systeem is al op ongeveer 40 locaties over de hele wereld gebruikt, en de resultaten wijzen erop dat het de aanwezigheid van PFAS in behandeld water met 95% tot 99% kan verminderen. Gegevens die de aandacht trekken, vooral als je bedenkt hoe moeilijk deze stoffen te onderscheppen zijn.
De werking is gebaseerd op een mechanisme dat de aard van PFAS volgt. In het systeem wordt het vervuilde water doorkruist door microbelletjes lucht. Terwijl ze opstijgen, binden PFAS-moleculen zich aan het oppervlak van de belletjes en worden ze naar boven getransporteerd, waar zich een schuim vormt dat beladen is met verontreinigingen.
Op dat moment vindt de scheiding plaats. Het schuim wordt opgevangen en geïsoleerd, terwijl het water doorstroomt met een verlaagde PFAS-concentratie. Het proces gaat voortdurend door en creëert een soort dynamische filtratie die werkt door progressieve accumulatie.
Het punt is echter alles wat er daarna gebeurt. PFAS worden niet vernietigd, maar geconcentreerd in een kleiner volume, dat later moet worden beheerd. Het is een substantieel verschil, omdat het het probleem verschuift in plaats van het volledig te sluiten. En het roept een operationele vraag op: hoe moet dat concentraat worden behandeld, met welke technologieën en tegen welke milieukosten.
De Italiaanse experimenten zullen ook dit doel dienen, evenals de effectiviteit van het systeem verifiëren in reële omstandigheden, anders dan die van de reeds geteste sites. Verschillende wateren, verschillende verontreinigingen, verschillende infrastructuren. Als de resultaten consistent zijn met de resultaten die elders zijn waargenomen, zou het systeem ook ruimte kunnen vinden in andere contexten. Maar het zal juist de ervaring op het terrein zijn die de concrete rol ervan zal bepalen.
PFAS in water, waarom blijven deze stoffen circuleren?
Om te begrijpen waarom elke interventie op PFAS in water complex blijft, moeten we terugkeren naar hun structuur. Perfluoralkylstoffen zijn moleculen waarin de waterstofatomen zijn vervangen door fluoratomen. Hierdoor ontstaan extreem sterke bindingen tussen koolstof en fluor, een van de meest stabiele in de chemie.
Dit is waar hun volharding vandaan komt. PFAS blijven jarenlang in het milieu aanwezig, dringen door de bodem en het water heen, dringen organismen binnen en hebben de neiging zich op te hopen. Om deze reden worden ze vaak “eeuwige verontreinigende stoffen” genoemd.
Hun eigenschappen maken ze al tientallen jaren bruikbaar. Ze zijn bestand tegen water, vet en hoge temperaturen. Ze zijn gebruikt bij de productie van pannen met antiaanbaklaag, in tandzijde, in landbouwmeststoffen en bij de behandeling van materialen die bedoeld zijn voor contact met voedsel.
Het resultaat is een brede en gelaagde verspreiding. PFAS blijven niet beperkt tot één gebied, maar bewegen zich tussen de industrie, het milieu en het dagelijks leven. Ze kunnen worden gedetecteerd in oppervlaktewater en grondwater, en komen van daaruit in voedselketens terecht. In de loop van de tijd heeft onderzoek de risico’s die gepaard gaan met deze langdurige blootstelling steeds duidelijker gemaakt, waardoor de druk om effectieve oplossingen te vinden toeneemt. Toch wordt elke technologie geconfronteerd met dezelfde beperking: de moeilijkheid om deze moleculen volledig te elimineren zonder nieuwe problemen te veroorzaken.
In die zin vertegenwoordigt de komst van het SAFF40-systeem in Italië een interessante stap omdat het een andere aanpak introduceert, gebaseerd op scheiding en concentratie. Geen definitieve oplossing, althans voorlopig, maar een mogelijk onderdeel binnen een bredere strategie.
Het experiment in Piemonte wordt zo een betonnen proeftuin. Niet zozeer om te begrijpen of PFAS verminderd kan worden, maar om te evalueren hoe, tegen welke kosten en met welke gevolgen op de lange termijn. Want als het om PFAS in water gaat, blijft tijd altijd een doorslaggevende variabele.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
