De adolescentie is een tijd van experimenteren en risico’s, niet alleen voor mensen maar ook voor chimpansees. Een studie gepubliceerd in iWetenschap van het team van de Universiteit van Michigan laat zien hoe jonge primaten, zodra ze de puberteit bereiken, steeds riskantere bewegingen in bomen beginnen uit te voeren, van gecontroleerd vallen tot sprongen tussen takken op grote hoogte.
Het onderzoek richtte zich op meer dan 100 chimpansees in Kibale National Park, Oeganda. De waargenomen dieren varieerden in leeftijd van 2 tot 65 jaar en de onderzoekers registreerden vallen, sprongen en risicovolle stappen. De resultaten geven aan dat gevaarlijk gedrag vaker voorkomt tussen de late kinderjaren en de adolescentie, terwijl volwassenen de neiging hebben om risico’s te vermijden, wat een duidelijk verband aantoont tussen leeftijd en voorzichtigheid.
Het is niet de schuld van de hormonen
In tegenstelling tot wat u misschien denkt, houdt het verhoogde risico geen verband met hormonale veranderingen. De auteurs leggen uit dat het einde van de ouderlijke controle jonge chimpansees stimuleert: vanaf twee jaar, wanneer ze niet langer voortdurend dicht bij hun moeder zijn, beginnen adolescenten de wereld met grotere autonomie te verkennen, waarbij ze te maken krijgen met berekende risico’s en soms met ongelukken.
Voortbeweging in bomen is essentieel voor het overleven van chimpansees, maar brengt gevaren met zich mee: tussen takken springen of op de grond vallen kan ernstig letsel of de dood tot gevolg hebben. De onderzoekers merkten op dat jonge chimpansees vaker risicovolle sprongen wagen, terwijl het gedrag met de jaren voorzichtiger wordt. Dit model weerspiegelt een soort ervaringsleren, vergelijkbaar met wat bij mensen wordt waargenomen, waarbij de risico’s afnemen naarmate de volwassenheid toeneemt.
De gevolgen voor de menselijke soort
De studie biedt interessante inzichten in het begrijpen van de relatie tussen ouderlijk toezicht en risico’s bij mensen. Bij primaten bevordert verminderd toezicht risicovol gedrag. Bij mensen beperkt de aanwezigheid van ouders en verzorgers de gevaren fysiek en maakt geleidelijke onafhankelijkheid mogelijk. De analogie tussen chimpansees en menselijke adolescenten suggereert dat het nemen van risico’s een natuurlijk onderdeel is van emancipatie, nuttig voor het ontwikkelen van motorische vaardigheden, kracht en autonomie. De risicofase is geen fout, maar een moment van essentiële ontwikkeling: van de stedelijke jungle tot de boomtakken leren adolescenten uitdagingen te evalueren, waarbij voorzichtigheid en moed in evenwicht worden gebracht.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
