Niet alleen water, voedsel, wijn en ondergrondse watervoerende lagen. Trifluorazijnzuur, beter bekend als TFA, is ook aangetroffen in het bloed van alle 110 Europeanen die betrokken zijn bij een nieuw onderzoek in opdracht van de Groenen in het Europees Parlement.
De gegevens zijn vooral significant voor de gedetecteerde concentraties: de mediaanwaarde was gelijk aan 21,22 nanogram per milliliter, met niveaus tussen 4,67 en 58,35 ng/ml. Volgens PAN Europe, die de resultaten heeft vrijgegeven, zijn dit enkele van de hoogste TFA-waarden die tot nu toe rechtstreeks in menselijk bloed zijn gemeten.
Het onderzoeksmonster is beperkt en laat ons uiteraard niet toe om vast te stellen hoe representatief deze concentraties zijn voor de gehele Europese bevolking, maar het feit dat TFA in alle geanalyseerde monsters werd aangetroffen, voegt een nieuw stukje toe aan een beeld van milieuverontreiniging dat de laatste jaren steeds moeilijker te negeren is geworden.
Wat is TFA en waarom is het een probleem?
TFA, trifluorazijnzuur, behoort tot de uitgebreide familie van per- en polyfluoralkylstoffen, PFAS, en is een van de gefluoreerde verbindingen met ultrakorte keten. Het kan rechtstreeks in het milieu terechtkomen of ontstaan door de afbraak van verschillende stoffen die gefluoreerde CF3-groepen bevatten, waaronder enkele PFAS-pesticiden.
Het kenmerk ervan is persistentie: zodra TFA in het milieu terechtkomt, is het uiterst moeilijk afbreekbaar en zeer mobiel. Het heeft daarom het vermogen om zich gemakkelijk tussen bodem, oppervlaktewater en grondwater te verplaatsen en zo in de voedselketen terecht te komen.
In tegenstelling tot verschillende PFAS met lange keten heeft het niet de neiging zich op dezelfde manier in menselijke weefsels te accumuleren. Dit betekent echter niet dat de blootstelling verwaarloosbaar is: juist omdat het voortdurend in het milieu terechtkomt en zich gemakkelijk in water verplaatst, kunnen we er herhaaldelijk mee in contact komen via wat we drinken en eten.
PAN Europe benadrukt ook dat TFA is geclassificeerd als een reproductietoxisch middel en herinnert aan onderzoeken die, bij bepaalde doses, mogelijke effecten hebben waargenomen op de ontwikkeling in de vroege levensfasen, op de schildklier en op het immuunsysteem.
De studie
De onderzoekers analyseerden het bloed van 110 deelnemers op zowel lange-keten-, korte- als ultrakorte-keten-PFAS. TFA werd in 100% van de monsters gedetecteerd en volgens de gerapporteerde gegevens waren de concentraties ervan gemiddeld vier tot vijf keer hoger dan de concentraties die in totaal werden waargenomen voor de andere geanalyseerde PFAS met lange keten.
Dan is er nog een interessant detail: de TFA-niveaus in serum vertoonden slechts een zwakke correlatie met die van PFOA en weinig of geen correlatie met andere PFAS met lange ketens. Een element dat volgens de auteurs suggereert dat de bronnen van blootstelling aan TFA op zijn minst gedeeltelijk kunnen verschillen van die van andere gefluoreerde verbindingen.
@PanEurope
Het resultaat maakt deel uit van een literatuur die nog steeds relatief schaars is: directe metingen van TFA in menselijk bloed komen in feite veel minder vaak voor dan die welke zijn gewijd aan de bekendere PFAS.
Hoeveel TFA werd gevonden in eerdere onderzoeken
Sommige onderzoeken die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd, stellen ons echter in staat een vergelijking te maken. Uit een onderzoek onder 252 volwassenen in China bleek dat TFA in 97% van de monsters aanwezig was, met een mediane concentratie van 8,5 ng/ml. Een ander Amerikaans onderzoek vond het bij 74% van de 81 deelnemers, terwijl een onderzoek onder 119 volwassenen in North Carolina een mediaan van 17 ng/ml registreerde.
Meer recentelijk identificeerde een onderzoek naar het Noorse EuroMix-cohort TFA als de meest voorkomende PFAS onder de geanalyseerde personen. Onder mensen die geen fluoxetine gebruikten, een gefluoreerd medicijn dat ook bekend staat onder enkele merknamen, was de mediane concentratie 6,22 ng/ml. Onder gebruikers van het medicijn steeg het tot 27,7 ng/ml.
Dit zijn belangrijke gegevens omdat ze laten zien hoe zelfs sommige gefluoreerde geneesmiddelen kunnen bijdragen aan de blootstelling aan transvetzuren en ons eraan herinneren hoe complex het is om alle bronnen van deze stof te reconstrueren.
PAN Europe wijst vooral met de vinger naar PFAS-bestrijdingsmiddelen. Volgens de organisatie zijn er ongeveer 30 actieve pesticiden die tot de PFAS-familie behoren op de Europese markt, die in honderden producten worden gebruikt, en die bijna allemaal kunnen worden afgebroken tot TFA.
Volgens de gegevens van de organisatie kunnen de concentraties in voedsel veel hoger zijn dan die in water, waardoor voedsel een mogelijke belangrijke bron van blootstelling voor de bevolking kan zijn.
Uit een recent onderzoek naar het Oostenrijkse grondwater is ook een significante toename van de concentraties transvetzuren in de loop van vier jaar gebleken. De niveaus werden geassocieerd met een aantal landbouwindicatoren, zoals nitraatconcentraties en pesticidengebruik, terwijl ze niet hetzelfde verband vertoonden met andere PFAS.
De gezondheidsgrens
Er bestaat momenteel geen specifieke veiligheidsdrempel voor TFA in het bloed. De EFSA heeft echter een aanvaardbare dagelijkse dosis vastgesteld van 0,014 mg per kg lichaamsgewicht, gebaseerd op de waargenomen effecten op de schildklier. In het rapport wordt deze dosis, volgens een indicatieve schatting, geassocieerd met een concentratie in het bloed van ongeveer 24 ng/ml: een waarde die zeer dicht bij de mediaan van 21,22 ng/ml ligt, gedetecteerd bij de 110 deelnemers. De vergelijking moet echter met voorzichtigheid worden geïnterpreteerd, omdat het geen klinische drempel is en omdat we in het echte leven aan veel PFAS tegelijk worden blootgesteld.
Voor PAN Europe is het probleem vooral de persistentie van TFA: door deze in het milieu te blijven vrijgeven, zijn de concentraties voorbestemd om te stijgen. Daarom pleit de organisatie voor een verbod op PFAS-pesticiden die dit kunnen genereren en voor een bredere Europese beperking van deze stoffen.
Kortom, het onderzoek toont niet aan dat de gedetecteerde niveaus gezondheidseffecten veroorzaken, maar laat wel zien hoe wijdverspreid de blootstelling is. En het is duidelijk dat in alle geanalyseerde monsters TFA werd aangetroffen.
