Biologische en biodynamische boeren produceren niet alleen voedsel. Ze produceren ook schone lucht en water, vruchtbare grond, biodiversiteit en de strijd tegen klimaatverandering. Met andere woorden: ecosysteemdiensten die essentieel zijn voor de planeet en voor ons allemaal. Toch wordt dit werk, dat van primair belang is, zelden expliciet economisch erkend.
NaturaSì, het biologische winkelmerk met 350 verkooppunten in Italië, heeft besloten deze waarde zichtbaar te maken met de nieuwe campagne 2026 “De juiste prijs van voedsel voor de gezondheid van mens en aarde”, gepresenteerd op 25 februari in Rome. Het doel is om burgers te laten begrijpen hoeveel het werkelijk kost om voedsel te produceren met respect voor de natuurlijke hulpbronnen, en hoeveel van die prijs daadwerkelijk gaat om boeren te compenseren voor hun rol als bewakers van het milieu.
@NatuurJa
Het concrete voorbeeld: hoeveel is biologische venkel waard
Tijdens de presentatie van de campagne maakte NaturaSì dit mechanisme transparant door een concreet voorbeeld te geven: venkel. De productiekosten, inclusief landbouwwerkzaamheden, kwaliteitscontrole en verpakking, bedragen 1,25 euro per kg. NaturaSì betaalt de producent 1,80 euro per kilo, dus 55 cent meer.
Dit verschil is geen willekeurig overschot, maar een bijdrage die de ecosysteemdiensten erkent die door de biologische landbouw worden geleverd: schoon water en lucht, vruchtbare grond, biodiversiteit, het bestrijden van de klimaatcrisis. Voordelen die ten goede komen aan de hele gemeenschap, en niet alleen aan degenen die dat product kopen.
De campagne omvat ook andere basisproducten zoals salade: vergeleken met een productiekost van 1,33 euro per kg betaalt NaturaSì 2 euro per kilo, wat neerkomt op 0,67 cent meer, ongeveer een derde van de productiekosten, opnieuw als compensatie voor ecosysteemdiensten.
Hoeveel ecosysteemdiensten werkelijk waard zijn
Er wordt in nationale en internationale instellingen al jaren gesproken over ecosysteemdiensten, hoe deze te meten en er een economische waarde aan toe te kennen. De cijfers zijn indrukwekkend. In een studie uit 1997, die vervolgens in 2014 werd bijgewerkt en nog steeds wordt beschouwd als een pijler van de milieu-economie, schatten Robert Costanza en collega’s dat de waarde van ecosysteemdiensten het mondiale bbp ongeveer verdubbelt. Volgens de meest recente schattingen bedraagt dit bedrag ongeveer $150 biljoen.
Wat Italië betreft: volgens een studie gepubliceerd in Ecological Indicators leveren Italiaanse ecosystemen elk jaar voordelen op ter waarde van 71,3 miljard euro. De studie benadrukte dat sommige Italiaanse provincies aanzienlijke verliezen hebben geleden: tussen 1990 en 2000 verloren sommige provincies tot 7,5% van de capaciteit om zich te beschermen tegen schadelijke gebeurtenissen en 9,5% van de assimilatie van verontreinigende stoffen.
Volgens Ispra wordt het verlies aan biodiversiteit en ecosysteemdiensten momenteel erkend als een risicofactor voor de overdracht van bacteriële, virale en parasitaire ziekten op mensen, vee, gewassen en wilde soorten.
Van transparantie in 2025 naar compensatie in 2026
De campagne van dit jaar volgt op de campagne die in 2025 werd gelanceerd over de transparante prijs van voedsel.
Aan de transparantie bij de vorming van de voedselprijzen vorig jaar – legt Fabio Brescacin, president van NaturaSì uit – hebben we een verlaging toegevoegd van de compensatie die we aan de boer garanderen, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de prijs die voor het product wordt betaald en de prijs die wordt betaald voor ecosysteemdiensten, zoals het behoud van de bodemvruchtbaarheid, respect voor de biodiversiteit, de gezondheid en de bescherming van het landschap.
Het doel is om mensen te laten begrijpen dat je door een biologisch of biodynamisch product te kopen niet alleen investeert in het product zelf, maar ook in je eigen gezondheid en die van het milieu. “Tegelijkertijd is het belangrijk om je ervan bewust te zijn dat als je een te lage prijs betaalt, iemand of iets anders de prijs zal betalen”, aldus Brescacin.
De Sekem-zaak: wanneer de woestijn een oase wordt
Ook aanwezig bij de presentatie van de campagne was Helmy Abouleish, CEO van Sekem, het gemeenschapsproject in de Egyptische woestijn dat een uniek voorbeeld vertegenwoordigt in de wereld van sociaal ondernemerschap en agro-ecologische transitie. Sekem ontving in 2024 de UNEP “Heroes of the Earth” Award, de erkenning van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties.
Het geval van Sekem laat tastbaar zien hoe biologische en biodynamische landbouw een gebied letterlijk kan transformeren en ecosysteemdiensten kan genereren waar voorheen alleen maar woestijn was. Een concreet voorbeeld van hoe het mogelijk is om het milieu te regenereren door middel van duurzame landbouwpraktijken.
Een aanpak die naar de toekomst kijkt
De campagne is gebaseerd op de wetenschappelijke benadering van de True Cost of Food, die internationaal steeds meer wordt erkend, waarbij de werkelijke kosten van voedsel worden berekend, inclusief de vaak verborgen ecologische en sociale gevolgen. Dit alles maakt deel uit van een internationale context waarin ecosysteemdiensten steeds meer erkenning krijgen, inclusief economische erkenning, zoals blijkt uit de betalingssystemen voor ecosysteemdiensten (PES), die nu in veel landen over de hele wereld worden gebruikt om het verlies en de achteruitgang van natuurlijk kapitaal tegen te gaan.
Instrumenten zoals de koolstof- en biodiversiteitsmarkten laten nu al zien dat het mogelijk is om degenen die voor het milieu zorgen te belonen. NaturaSì heeft besloten dit principe op een concrete en transparante manier toe te passen, door voor de consument zichtbaar te maken hoeveel van die prijs daadwerkelijk gaat naar het ondersteunen van een landbouw die de planeet respecteert.
De campagne zal betrekking hebben op alle 350 NaturaSì-winkels in Italië en heeft tot doel het bewustzijn van burgers over de werkelijke waarde van biologisch voedsel te vergroten, door te laten zien hoe achter elk product een reeks ecosysteemdiensten schuilgaat die van fundamenteel belang zijn voor het milieu en de samenleving. Een noodzakelijke cultuurverandering, die begint bij het besef hoeveel het eten dat we op ons bord zetten werkelijk kost.
