Er is een eenvoudige manier om te begrijpen of een strand nog leeft: kijk of een kleine waadvogel met een snel en camouflagepasje tussen de kustlijn en de duinen loopt. Het is de Fratino (Charadrius alexandrinus), een symbolische soort uit het mediterrane zandmilieu en die tegenwoordig dramatisch in verval is. De aanwezigheid ervan is geen detail voor liefhebbers van vogelspotten: het is een nauwkeurige indicator van de milieukwaliteit van onze kusten. Waar de strandplevier nestelt, zijn de duinen intact, de microfauna rijk, het ecologisch evenwicht werkt. Waar het verdwijnt, is er iets gebroken.
De strandplevier, die door de IUCN als “bedreigd” is geclassificeerd, is in minder dan twintig jaar van meer dan duizend broedparen langs de Italiaanse kusten naar ongeveer 500 gegroeid. De belangrijkste gebieden blijven het bovenste deel van de Adriatische Zee en Sardinië, terwijl elders de bevolking gefragmenteerd en kwetsbaar is. Een daling die een zorgwekkende Europese trend volgt, met een constante daling vanaf de jaren tachtig tot nu.
@Legambiente
Kusttoerisme en kwetsbare habitat: een evenwicht dat opnieuw moet worden opgebouwd
De oorzaak? Antropische druk op stranden. Intensief kusttoerisme, mechanische reiniging van het zand, het onvrijwillig vertrappelen van nesten, honden vrijlaten: dagelijkse handelingen die, bij elkaar opgeteld, het voortplantingssucces van de soort in gevaar brengen.
De strandplevier legt zijn eieren direct op het zand, in bijna onzichtbare nesten. Het enige dat nodig is, is één onzorgvuldige poging om een heel kroost te vernietigen. Maar het probleem zit dieper: het verlies van kustduinen en de transformatie van stranden in uitsluitend recreatiegebieden hebben de natuurlijke habitat ervan geleidelijk uitgehold. Het beschermen van de Fratino betekent niet het verbieden van het strand, maar het heroverwegen van het beheer ervan. Het betekent accepteren dat de kust niet alleen een zomerscenario is, maar een complex en kwetsbaar ecosysteem.
LIFE ALEXANDRO: een internationaal netwerk om van koers te veranderen
Van hieruit ontstond LIFE ALEXANDRO, een project medegefinancierd door het LIFE-programma van de Europese Unie, dat wetenschappelijke instanties, parken, verenigingen en instellingen in Italië en Kroatië verenigt. Het doel is duidelijk: de achteruitgang van de soort een halt toeroepen en een duurzaam toerismemodel bevorderen.
Het project zal ongeveer 400 kilometer van de Italiaanse kust en 74 kilometer in Kroatië bestrijken, waarbij 51 Natura 2000-gebieden betrokken zijn. Er zijn concrete acties gepland: het veiligstellen van nesten, monitoring, herstel van duinhabitats, samenwerking met gemeenten en strandexploitanten om gedeelde beheerinstrumenten te ontwikkelen. Het is niet alleen een plan voor de bescherming van wilde dieren, maar een cultureel voorstel: stranden gaan beschouwen als gebieden van biodiversiteit, en niet alleen als consumptie.
Red de Fratino om de stranden te redden
De strandplevier is de enige vogelsoort die nauw verbonden is met zand- en duinomgevingen. Het verdedigen ervan betekent het beschermen van het gehele ecologische kustnetwerk. Een natuurlijker strand is ook een veerkrachtiger, mooier strand, dat meer welzijn kan bieden.
LIFE ALEXANDRO laat zien dat natuurbehoud en ontwikkeling geen onverenigbare tegenstellingen zijn. Ze kunnen samen verder gaan, als ze zich laten leiden door wetenschappelijke kennis en collectieve verantwoordelijkheid. En misschien zullen we de volgende keer, tussen parasols en de zee, dat vogeltje opmerken dat over het zand rent. Het zal een teken zijn dat we het juiste doen.
@LegambienteLab/LinkedIn
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
