Veggieburgers mogen nog steeds zo heten, maar een ‘biefstuk’ blijft pas een biefstuk als het van een dier komt. Dit blijkt uit het compromis dat is bereikt tussen de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement over de hervorming van de verordening die de gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten van de Europese Unie regelt.
De overeenkomst is nog voorlopig en zal formeel moeten worden goedgekeurd door de Europese instellingen, maar introduceert een principe dat ook gevolgen zal hebben voor de markt van plantaardige alternatieven.
De wettelijke definitie van “vlees” en beschermde termen
De kern van het akkoord is de introductie van een wettelijke definitie van het begrip ‘vlees’. In de officiële verklaring van de Raad lezen we dat vlees wordt gedefinieerd als “eetbare delen van dieren”.
Op basis van deze definitie zijn sommige namen die nauw verbonden zijn met de slagerijwereld exclusief gereserveerd voor producten die vlees bevatten. Dit betekent dat termen als steak of bacon niet mogen worden gebruikt voor plantaardige producten of voedingsmiddelen verkregen uit celculturen (zogenaamd kweekvlees).
De lijst bevat ook woorden die diersoorten of specifieke bezuinigingen identificeren. Dit is wat we lezen in de verklaring van de Europese Raad:
De wijzigingen in de GMO-verordening richten zich op verschillende belangrijke gebieden om de rol van boeren in de toeleveringsketen te versterken: (…) Vaststelling van regels voor de bescherming van de term ‘vlees’ en de volgende vleesgerelateerde namen: rundvlees, kalfsvlees, varkensvlees, gevogelte, kip, kalkoen, eend, gans, lam, schaap, schaap, geit, poot, vlok, flankfilet, vlok, biefstuk, ribben, schouder, schenkel, kotelet, vleugel, borst, lever, dij, borst, riboog, T-bone, romp en spek om de transparantie op de interne markt te vergroten en goed geïnformeerde keuzes voor consumenten mogelijk te maken. Deze termen zijn alleen gereserveerd voor vleesproducten en kunnen dus niet worden gebruikt voor producten die geen vlees bevatten, zoals die in celkweek.
Het verklaarde doel is daarom om de transparantie op de markt te vergroten en ervoor te zorgen dat consumenten producten van dierlijke oorsprong duidelijk kunnen onderscheiden van producten die geen vlees bevatten.
Waarom vegetarische burgers nog steeds mogen
Het Europese akkoord verbiedt echter niet alle namen die de afgelopen jaren gemeengoed zijn geworden voor plantaardige producten. Sommige namen zullen blijven worden gebruikt omdat ze niet zijn opgenomen in de namen die zijn gereserveerd voor vlees.
Dit is bijvoorbeeld het geval bij burgers, nuggets of groenteworsten. In deze gevallen beschrijft de term vooral de vorm of het type bereiding van het product, en niet zozeer de aanwezigheid van vlees.
Om deze reden zullen veel producten op basis van peulvruchten, soja of erwten verkocht kunnen blijven onder namen die nu bekend zijn bij de consument, zolang het etiket maar duidelijk aangeeft dat het om plantaardig voedsel gaat.
Het Europese compromis over het klinken van vlees
De kwestie van de namen die worden gebruikt voor plantaardige alternatieven – in het publieke debat vaak ‘meat sounding’ genoemd – is de afgelopen jaren een van de meest besproken onderwerpen in de voedingssector geworden.
Enerzijds vragen landbouworganisaties en de vleesindustrie om traditionele namen te beschermen om mogelijke verwarring bij de consument te voorkomen. Aan de andere kant stellen fabrikanten van plantaardig voedsel dat deze namen vooral dienen om aan te geven hoe het product moet worden gekookt of geconsumeerd.
Het akkoord dat tussen de Raad en het Parlement is bereikt, is een compromisoplossing: sommige namen die strikt verband houden met vlees worden beschermd, terwijl andere nog steeds kunnen worden gebruikt voor plantaardige producten.
Voordat de tekst echter in werking treedt, zal deze formeel moeten worden goedgekeurd door zowel de Raad als het Europees Parlement. Pas na definitief groen licht zullen de nieuwe regels van kracht worden, met een overgangsperiode waarin bedrijven de labels kunnen aanpassen.
