Het had er nooit mogen zijn. En in plaats daarvan verscheen in de zomer van 2024 een giftig zeedier, met hypnotiserende kleuren en een verrassende geschiedenis, op de stranden van Noord-Japan. Zo ontdekten onderzoekers Physalia mikazuki, een nieuwe soort die lijkt op de Portugese karveel en waarschijnlijk daarheen wordt getransporteerd door ongewoon warme zeestromingen. Een fascinerende ontdekking, maar ook een wake-up call voor de gezondheid van onze oceanen.
Gamo Beach, in Sendai Bay, is niet een plek die gewend is aan tropische “gasten”. De wateren, historisch gezien gematigd, hebben altijd een natuurlijke barrière gevormd voor soorten die typisch zijn voor warmere zeeën. Om deze reden werd, toen sommige bewoners in juli 2024 vreemde, intens blauwe drijvende structuren langs de kust opmerkten, onmiddellijk de aandacht getrokken.
Ze zagen eruit als ballonnen die door de zee waren leeggelopen, maar de gelijkenis met de Portugese karveel was griezelig. En niet verrassend: we hebben het over een van de meest giftige mariene organismen ter wereld. Jarenlang heeft de wetenschap dat geslacht geloofd Physalia omvatte slechts één soort, of hoogstens twee. De analyse van de exemplaren die aankwam op de kusten van de Tohoku-regio van Japan vertelde echter een ander verhaal: het was iets nieuws, nog nooit eerder beschreven.
De verschillen die het tot een nieuwe soort voor de wetenschap maakten
De ontdekking gebeurde bijna toevallig. Yoshiki Ochiai, bezig met een heel ander onderzoeksproject in Sendai Bay, kwam dit organisme tegen dat nog nooit eerder in die wateren was gezien. Hij verzamelde het, bracht het naar het laboratorium en van daaruit begon een lange en nauwgezette klus, bestaande uit observaties, vergelijkingen en anatomische details om te ontcijferen.
De gekozen naam, Physalia mikazuki, heeft een precieze betekenis. ‘Mikazuki’ betekent in het Japans halve maan en herinnert aan de vorm van de helm gedragen door de legendarische samoerai Date Masamune, stichter van de stad Sendai. Een sterke symbolische link met het gebied waarin deze soort voorkomt.
Vanuit fysiek oogpunt zijn de verschillen niet marginaal. Deze nieuwe Portugese karveel is veel kleiner dan de bekende: de drijver meet ongeveer 9 tot 72 millimeter, terwijl de bekendste soort wel 30 centimeter kan worden. De kleuren zijn intens, met tinten variërend van diepblauw tot paars, doorkruist door een doorschijnend blauwgroen membraan.
De stekende tentakels en spijsverteringspoliepen veranderen ook, met een gebogen vorm en gele uiteinden die lijken op kleine ballonnen. Elk detail werd vergeleken met historisch-wetenschappelijke teksten, waarbij de anatomie van deze organismen met de hand werd getekend. Uiteindelijk twijfelden de onderzoekers niet meer: het ging om een nieuwe soort.
Een zorgelijke aankomst
Zoals alle Portugese karvelen is ook Physalia mikazuki geen echte kwal. Het is een sifonofoor, dat wil zeggen een kolonie organismen die samenwerken als één levend wezen. Er zijn mensen die te maken hebben met drijven dankzij een blaas vol gas, degenen die prooien vangen, degenen die de kolonie verdedigen en degenen die de spijsvertering en voortplanting regelen. Een perfecte biologische machine, maar uiterst gevaarlijk.
Zijn aanwezigheid in Japan is niet alleen een wetenschappelijke curiositeit. De onderzoekers reconstrueerden de reis van deze organismen met behulp van digitale simulaties van zeestromingen. Het leidt allemaal tot abnormale hittegolven en warmer dan normale stromingen, die tropische soorten naar het noorden kunnen transporteren.
De gevolgen zijn niet te verwaarlozen. Vanuit ecologisch oogpunt voedt Physalia mikazuki zich met vislarven en kleine planktonorganismen, met het risico dat het lokale evenwicht wordt verstoord en ook de visserijactiviteiten worden aangetast. Voor mensen is het gevaar reëel: de beten zijn pijnlijk en potentieel gevaarlijk, een nieuw probleem voor een regio die tot nu toe nog nooit met dit soort risico’s te maken heeft gehad.
De ontdekking, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Grenzen in de mariene wetenschappenis daarom veel meer dan een nieuwe vermelding in zoölogieleerboeken. Het is een tastbaar bewijs van een veranderende oceaan, die soorten, evenwichten en problemen met zich meesleept die tot voor kort ver weg leken.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
