Oud nieuws dat weer viraal gaat (en vertelt over een onopgelost probleem)
Het nieuws over het ‘verbod’ voor toeristen met overgewicht om op de ezels van Santorini te rijden circuleert weer op sociale media, maar wees voorzichtig: dit is niet iets nieuws voor 2026, maar eerder een regeling uit 2018. Het feit dat het cyclisch weer opduikt alsof het ‘breaking news’ is, zegt veel: het probleem van uitgebuite ezels op het Griekse eiland is nooit echt aangepakt. Wat destijds werd gepresenteerd als een keerpunt voor de dierenbescherming, bleek te zijn wat het was: een pleister op een wond die blijft bloeden.
Bekijk dit bericht op Instagram
De cijfers die niemand redden
De regel bepaalt dat ezels mensen mogen vervoeren met een gewicht tot 100 kilogram, of in ieder geval niet meer dan een vijfde van hun lichaamsgewicht. Op papier lijkt het een verstandig compromis. In werkelijkheid betekent het dat een ezel nog steeds gedwongen kan worden om vier tot vijf keer per dag de 500 treden op en af te gaan die de haven van Fira met het historische centrum verbinden, onder de Griekse zon die in de zomer boven de 35 graden komt, met tientallen kilo’s op zijn rug.
Dat die kilo’s 100 zijn in plaats van 120 verandert weinig voor de ruggengraat van het dier, voor de open zweren die zich onder het tuigje vormen, voor de uitputting door hitte en uitdroging. De gewichtslimiet elimineerde de uitbuiting niet: ze reguleerde deze eenvoudigweg.
De schokkende video die (niet) alles veranderde
In juli 2018 ging er online een video rond waarin zwaarlijvige Britse toeristen schrijlings op ezels zaten die zichtbaar leden, met zichtbare verwondingen aan de ruggengraat en wonden op hun rug. De verontwaardiging was wereldwijd en onmiddellijk. Dierenrechtenorganisaties hekelen deze omstandigheden al een tijdje, maar er was die video voor nodig om de Griekse regering tot ingrijpen te dwingen.
Het antwoord was de nieuwe wetgeving. Dierenrechtenorganisaties, zoals Peta UK, waren vanaf het begin duidelijk: het is niet genoeg. Mimi Bekhechi, directeur van Peta UK, vatte het probleem duidelijk samen:
Ezels kunnen nog steeds vier tot vijf keer per dag gedwongen worden een persoon van 100 kilo 500 steile treden op en af te dragen.
De gewichtslimiet elimineert de uitbuiting niet, het maakt het alleen iets minder wreed.
De lijdende industrie, vermomd als traditie
De ezels van Santorini zijn een symbool van het eiland geworden, onderdeel van de ansichtkaartbeelden. Wat niet op de Instagram-foto’s te zien is, is de achtergrond: dieren die specifiek zijn geselecteerd en gefokt om ‘resistenter’ te zijn (vertaling: beter bestand tegen jaren van uitbuiting), gehouden in precaire hygiënische omstandigheden, vaak zonder voldoende toegang tot water en onderdak tijdens lange werkdagen.
De lokale bevolking is zelfs begonnen met kruisen om sterkere dieren te verkrijgen die grotere belastingen kunnen weerstaan. Het gaat niet om het behoud van een traditie: het is genetische manipulatie die wordt toegepast op de uitbuiting van dieren. Het massatoerisme heeft een historische praktijk omgevormd tot een niet-duurzame industrie, waar de vraag naar ‘authentieke ervaringen’ zich vertaalt in het dagelijks lijden van tientallen ezels.
Omdat het echte verbod totaal moet zijn
Het probleem is niet de last van de toeristen, maar het bestaan van deze praktijk. Er is geen ethische manier om ezels volwassen mensen honderden treden op en af te laten dragen, ongeacht de grootte van de passagier of het aantal keren per dag dat er kabelbanen zijn, maar dat geldt ook voor je eigen voeten. Er zijn alternatieven die niet gepaard gaan met de systematische commercialisering van dieren.
Het punt dat dierenrechtenactivisten in 2018 maakten, blijft vandaag de dag nog steeds zeer actueel: zolang er een markt is voor dit soort ‘ervaringen’, zullen er uitgebuite ezels zijn. De gewichtslimiet is een cosmetische maatregel die meer dient om het geweten van toeristen te sussen (“er is tenminste een regel”) dan om de dieren daadwerkelijk te beschermen. Het is hetzelfde als zeggen dat een werknemer kan worden uitgebuit, maar niet te veel.
Acht jaar later is er eigenlijk niets veranderd
Dat dit nieuws periodiek opduikt alsof het nieuw is, is symptomatisch. Het betekent dat het probleem niet is opgelost, dat de ezels van Santorini blijven lijden, dat het Griekse toerisme blijft profiteren van dit lijden dat wordt voorgedaan als lokale folklore.
De oplossing is niet om toeristen te wegen voordat ze worden toegelaten, maar om het idee dat een dier tot uitputting moet werken voor ons vakantieplezier niet langer acceptabel te vinden. Santorini zal ook zonder ezeltaxi’s een van de meest spectaculaire eilanden in de Middellandse Zee blijven. Dat zal nog meer het geval zijn als het land niet langer medeplichtig is aan deze als traditie vermomde wreedheid.
