Als je ernaar kijkt lijkt het nep, een rubberen pop voor kinderen, maar eigenlijk is het de grotamfibie bij uitstek, de proteus. En de afgelopen maanden is er een werkelijk uitzonderlijke ontdekt, die al geclassificeerd is als de grootste van Italië.
De Proteus anguinus is inderdaad een van de meest nieuwsgierige dieren ter wereld, met zijn huid zonder pigmentatie, zijn palingachtige lichaam en vrijwel geen ogen. Zo groot was de verrassing van sommige speleologen van de Adriatic Speleology Society toen ze oog in oog kwamen te staan met zo’n groot exemplaar van zijn soort in de Luftloch-grot, in de Triëst Karst.
Een kwetsbaar en heel oud dier
De hoofdpersoon van dit verhaal, een Proteus anguinus, is niet zomaar een dier. Hij is blind, bleek als krijt en leeft alleen daar waar het water echt schoon is. Het exemplaar dat in de nieuwe tak van de Timavo-rivier is ontdekt, is 31 centimeter lang en weegt ongeveer 100 gram, een ongebruikelijk formaat, bijna verrassend voor een soort die over het algemeen veel kleinere afmetingen bereikt.
De speleologen zagen hem langzaam bewegen in het donkere water, en zijn gewicht was al voelbaar in het net. Voor degenen die deze omgevingen jarenlang hebben bestudeerd, is zo’n grote proteus een kostbare aanwijzing: het betekent dat dat ondergrondse ecosysteem, ondanks dat het tot de meest delicate van Europa behoort, goed bestand is tegen de impact van de buitenwereld.
Het is een dier dat wel 100 jaar oud kan worden, bijna een levend archief van de milieugeschiedenis van de ondergrond. Als het goed met hem gaat, is alles om hem heen ook goed. En dat is precies wat wetenschappers van de Universiteit van Triëst, die een speciaal monitoringproject coördineren, hopen te bevestigen.
Een ontdekking die vertelt hoeveel we nog niet weten over onze ondergrond
De Luftloch is niet zomaar een grot. Het is een van de diepste toegangen tot het karstlabyrint: door water gegraven tunnels, verticale putten, muren die millennia aan geologische geschiedenis vertellen. Hier slaagden speleologen er, na meer dan twintig jaar van verkenningen en pogingen, in om een stuk van de Timavo te bereiken dat nog nooit door iemand was gedocumenteerd.
Tussen de koude stromingen en de absolute duisternis leeft een kleine gemeenschap van organismen die hebben geleerd te overleven zonder licht, zonder kleuren, zonder geluid. De proteus is het krachtigste symbool van deze verborgen wereld, bijna een miniatuur “draak” die de natuur heeft gebeeldhouwd om zich aan te passen aan de eeuwige duisternis.
Dat zo’n groot exemplaar hier kon gedijen, is een krachtige boodschap, bijna een uitnodiging om deze omgevingen niet als vanzelfsprekend te beschouwen, die, ondanks dat ze buiten ons zicht liggen, rechtstreeks afhangen van wat we aan de oppervlakte doen.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
