De kraan openen en drinken moet een automatisch gebaar zijn. In Italië blijft er echter sprake van verdeeldheid: volgens gegevens van Istat wantrouwt ongeveer één op de drie burgers hun eigen water. Een wijdverbreide perceptie, maar steeds verder verwijderd van wat officiële analyses zeggen.
Het rapport van het Nationaal Centrum voor Waterveiligheid van het Istituto Superiore di Sanità fotografeert in 2024 een andere realiteit: het drinkwater dat in Italië wordt gedistribueerd voldoet in 99,1% van de gevallen aan gezondheidsparameters en in 98,4% voor indicatoren, gekoppeld aan kenmerken zoals geur, smaak en kleur. Cijfers die afkomstig zijn van meer dan 2,5 miljoen analyses die tussen 2020 en 2022 zijn uitgevoerd op een steekproef die meer dan 90% van de bevolking omvat.
@Nationaal Centrum voor Waterveiligheid
Continue controles
Kwaliteit is niet het resultaat van sporadische controles. Het water wordt gemonitord langs de hele toeleveringsketen: van opvang in de aquifers tot aan de huishoudelijke kraan. De controles zijn dubbel – intern bij de managers en toevertrouwd aan de gezondheidsautoriteiten – en volgen normen die tot de strengste van Europa behoren.
Er zijn gevallen van niet-naleving, maar deze blijven beperkt: gelokaliseerde episoden, vaak gekoppeld aan natuurlijke factoren zoals arseen of fluoride, of aan specifieke microbiologische besmettingen. In deze gevallen grijpt het systeem snel in, waardoor de gezondheidsrisico’s beperkt worden. Sommige regio’s, waaronder Emilia-Romagna, Veneto en Piemonte, laten bijzonder hoge kwaliteitsniveaus zien.
De twijfels die blijven bestaan (zonder bewijs)
Ondanks dit beeld blijven overtuigingen bestaan die moeilijk uit te roeien zijn. Een van de meest voorkomende problemen betreft het verband tussen leidingwater en nierstenen. Het beschikbare bewijsmateriaal wijst op het tegenovergestelde: calcium en magnesium, die vaak aanwezig zijn, zijn nuttige elementen voor het lichaam en geen risicofactoren.
Zelfs het idee dat huishoudelijk water moet worden ‘verbeterd’ door filters of behandelingen wordt niet ondersteund door de gegevens: deze apparaten maken het niet drinkbaar – dat is het al – maar grijpen alleen in op smaak en geur. Wantrouwen ontstaat niet uit het niets. In veel steden is de waterinfrastructuur oud, met verliezen die zeer hoge niveaus kunnen bereiken. Een reëel probleem, dat eerder betrekking heeft op het beheer en de distributie dan op de kwaliteit van het water zelf. Het door elkaar halen van de twee niveaus leidt echter tot een vertekend beeld: de veiligheid van het water, dat in feite tot de meest gecontroleerde behoort, wordt in twijfel getrokken.
En wat betreft de PFAS-besmetting is er positief nieuws: vanaf komende zomer zullen de nieuwe, strengere Europese limieten voor ‘eeuwige verontreinigende stoffen’ in drinkwater van kracht worden.
De Italiaanse flessenparadox
Gezien deze gegevens blijft Italië opvallen door zijn zeer hoge verbruik van verpakt water. Volgens berekeningen van Legambiente bedroeg dit cijfer in 2024 meer dan 257 liter per hoofd van de bevolking per jaar, een stijging vergeleken met het jaar daarvoor. Het ene feit botst met het andere: ruim 99% van de bevolking is aangesloten op het waternetwerk. Toegang tot drinkwater is dus vrijwel universeel, maar het vertrouwen blijft broos. Desondanks is het het eerste land in Europa waar flessenwater wordt geconsumeerd.
Hoeveel kost flessenwater
Flessenwater heeft duidelijke milieukosten – plasticproductie, transport, uitstoot – maar ook een minder zichtbare economische impact. Volgens Legambiente betalen bottelarijen zeer lage concessievergoedingen om openbaar water te onttrekken, dat vervolgens wordt doorverkocht tegen prijzen die honderden malen hoger zijn. In 2023 bleven de inkomsten voor de staatskas beperkt, ondanks de miljoenen kubieke meters gebotteld. Het resultaat is een onevenwichtigheid die weegt op het milieu en de hulpbronnen, vooral in een context van toenemende waterstress.
Toegevoegd aan dit beeld is de kwestie van microplastics: recente onderzoeken geven aan dat flessenwater gemiddeld tot drie keer meer deeltjes kan bevatten dan leidingwater. Een deel hiervan is rechtstreeks afkomstig van plastic containers en kan vrijkomen tijdens productie, transport en opslag. Ook om deze reden wordt het idee dat verpakt water ‘zuiverder’ is steeds minder ondersteund door wetenschappelijk bewijs.
Bekijk dit bericht op Instagram
Een dagelijkse keuze die het verschil maakt
Kraanwater drinken betekent het verminderen van afval, het beperken van de uitstoot en het erkennen van de waarde van een publieke hulpbron. De beschikbare gegevens zijn duidelijk: het water dat de Italiaanse huizen bereikt, is veilig en wordt voortdurend gecontroleerd. Als we dit blijven negeren, terwijl de beschikbaarheid van water steeds onzekerder wordt, bestaat het risico dat een dagelijkse keuze verandert in een collectieve kostenpost.
Bronnen: Nationaal Centrum voor Waterveiligheid van het Istituto Superiore di Sanità / Legambiente/Istat
