Hoe vaak heb je, nadat je het ijs op hebt, gedacht: “Dit bakje is nog steeds perfect, ik gebruik het om de overgebleven saus te bewaren”? Het is een instinctief, bijna deugdzaam gebaar. Maar volgens deskundigen en steeds recentere onderzoeken is het hergebruiken van plastic wegwerpverpakkingen voor het bewaren van ander voedsel een van die gewoonten die het beste kunnen worden opgegeven – en niet vanwege de orde, maar vanwege de gezondheid.
Het probleem is niet het plastic zelf, maar hoe we het gebruiken buiten het oorspronkelijke doel. Bakjes met ijs, yoghurt, margarine of andere soortgelijke producten zijn verpakkingen die zijn ontworpen voor eenmalig gebruik: dat wil zeggen ontworpen om een specifiek voedingsmiddel te bevatten, onder specifieke temperatuur- en bewaaromstandigheden. Al het andere is onbekend – en potentieel riskant – terrein.
Wat gebeurt er als we ze hergebruiken?
Dr. Birgit Brendel van het consumentencentrum van Saksen legt het duidelijk uit:
Bakjes ijs, margarine en dergelijke zijn wegwerpverpakkingen die niet bedoeld zijn om verder te bewaren, in te vriezen of te verwarmen.
Zodra je de verpakking anders gebruikt dan bedoeld, kunnen ongewenste stoffen uit het plastic in het voedsel terechtkomen. Een praktisch voorbeeld:
IJsbekers zijn ontworpen voor koude, bevroren massa’s en zijn bij gebruik op deze manier onschadelijk voor de gezondheid. Als je ze echter vult met hete soep, kunnen er door de hitte ongewenste stoffen vrijkomen.
Sommige thermoplastische materialen vervormen bij hogere temperaturen, en als de verpakking wordt verwarmd of zelfs wordt blootgesteld aan herhaalde temperatuurveranderingen, kan het plastic worden afgebroken en kunnen chemicaliën in het voedsel terechtkomen.
Het microplasticprobleem: wat de nieuwe onderzoeken ons vertellen
De afgelopen jaren is het onderzoek naar dit onderwerp aanzienlijk geïntensiveerd. Recente studies gepubliceerd in tijdschriften zoals Milieu Internationaal En Natuurvoedsel bevestigen dat het hergebruik van plastic verpakkingen voor eenmalig gebruik – vooral als ze bekrast, vervormd of herhaaldelijk in de vaatwasser gewassen worden – de vrijgave van microplastics en nanoplastics in voedsel versnelt. Deeltjes zo klein dat ze met het blote oog onzichtbaar zijn, maar voldoende om de darmbarrière te passeren en zich op te hopen in de weefsels.
Uit onderzoek uit 2024 van de Universiteit van Hull bleek dat polypropyleen (PP) containers die meerdere keren worden hergebruikt, tot 40% meer microplastics vrijgeven dan bij eenmalig gebruik, vooral bij blootstelling aan temperaturen boven de 40°C – zoals die van een vaatwasser of warm voedsel.
Dit is niet alleen een theoretisch alarm: er zijn microplastics aangetroffen in menselijk bloed, moedermelk, longen en zelfs de hersenen. De wetenschappelijke gemeenschap werkt nog steeds aan het kwantificeren van de langetermijneffecten, maar het voorzorgsprincipe suggereert dat de blootstelling zoveel mogelijk moet worden verminderd.
Glas is beter (en niet alleen voor de vriezer)
Het advies van experts blijft unaniem: om voedsel te bewaren en in te vriezen, kun je beter kiezen voor glazen potten, die geen chemische stoffen vrijgeven, bestand zijn tegen temperatuurschommelingen en vrijwel eeuwig meegaan. Ook roestvrijstalen containers zijn een uitstekend alternatief, vooral voor degenen die altijd onderweg zijn.
Als je echter plastic aan de bron wilt terugdringen, is de beste optie om voedsel waar mogelijk in bulk te kopen – een groeiende trend, waarbij steeds meer supermarkten en winkels deze optie aanbieden.
Gooien we dan de lege bakjes weg?
Absoluut niet. Dat je ze niet kunt gebruiken om voedsel in te bewaren, betekent niet dat ze meteen in de prullenbak belanden. Stevige plastic verpakkingen zijn uitstekend geschikt voor het vasthouden van voorwerpen: pennen, paperclips, schroeven, spijkers, sieraden, zaden om in de lente te planten. En laat vervolgens je fantasie de vrije loop met creatief recyclen of knutselen met kinderen – activiteiten die de kleintjes onder andere de waarde van bewust hergebruik leren.
Het verschil ligt in de context: het hergebruiken van plastic uit voedsel is een slim gebaar. Het gebruik ervan om voedsel op te slaan is echter een risico dat het niet waard is om te nemen.
