Google verliest definitief een van de belangrijkste juridische veldslagen uit zijn geschiedenis in Europa. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft feitelijk de boete van 4,125 miljard euro bevestigd die de Europese Commissie heeft opgelegd wegens misbruik van een machtspositie gekoppeld aan het Android-besturingssysteem, en heeft het beroep van Google en haar moederbedrijf Alphabet afgewezen.
Dit markeert het einde van een verhaal dat ruim acht jaar geleden begon en dat voorbestemd is om een fundamenteel precedent te scheppen in de relatie tussen Big Tech, concurrentie en keuzevrijheid van de consument.
De controverse komt voort uit het besluit van de Europese Commissie in juli 2018, toen Brussel concludeerde dat Google Android had gebruikt om op illegale wijze de dominantie van zijn zoekmachine en online diensten te versterken. Volgens de Europese Antitrust had het bedrijf een reeks beperkingen opgelegd aan smartphonefabrikanten en telefoonexploitanten, waardoor de concurrentie werd beperkt en het voor andere zoekmachines en browsers uiterst moeilijk werd om marktaandeel te verwerven.
De Commissie had aanvankelijk een recordboete van 4,34 miljard euro opgelegd, een van de hoogste die de Europese Unie ooit heeft opgelegd in mededingingszaken.
Wat Brussel klaagde bij Google
Centraal in het onderzoek stonden drie praktijken die als concurrentieverstorend werden beschouwd. De eerste betrof de verplichting die aan smartphonefabrikanten werd opgelegd om Google Search en de Chrome-browser vooraf te installeren om de Play Store-licentie te verkrijgen, de onmisbare applicatie voor toegang tot het Android-ecosysteem.
De tweede bestond uit economische overeenkomsten waarmee Google financiële prikkels verleende aan fabrikanten en telefoonexploitanten die ermee instemden Google Zoeken uitsluitend vooraf op hun apparaten te installeren. De derde praktijk, misschien wel de meest controversiële, weerhield fabrikanten ervan smartphones op de markt te brengen die waren gebaseerd op alternatieve of aangepaste versies van Android, de zogenaamde “forks”, als ze de eigen applicaties van Google wilden blijven gebruiken.
Voor de Europese Commissie hebben deze omstandigheden jarenlang bijgedragen aan het consolideren van de dominante positie van het bedrijf op de online zoek- en digitale advertentiemarkt. In 2022 had het Gerecht van de Europese Unie de inhoud van de beschuldigingen van de Commissie al bevestigd en erkend dat Google de concurrentie feitelijk had beperkt. De rechters hadden echter een specifiek deel van de beslissing nietig verklaard met betrekking tot enkele overeenkomsten over het delen van inkomsten die waren overeengekomen met fabrikanten en telefoonexploitanten.
Om deze reden werd het bedrag van de boete licht verlaagd van 4,342 naar 4,125 miljard euro. Google had daarom besloten in beroep te gaan bij het Hof van Justitie van de Europese Unie, het laatste beschikbare oordeelsniveau. Nu het besluit zojuist is gepubliceerd, heeft het Hof het beroep in zijn geheel afgewezen. Volgens de Europese rechters heeft het Hof de gevolgen van de betwiste praktijken correct beoordeeld en geen fouten gemaakt bij de vaststelling dat deze de mededinging konden beperken.
Het Hof oordeelde ook dat de door Google aangevoerde verdedigingsargumenten onvoldoende waren en bevestigden dat de beperkingen die aan Android-fabrikanten werden opgelegd, hebben bijgedragen aan het aanzienlijk versterken van de marktmacht van het bedrijf. De boete van 4,125 miljard euro wordt daarmee definitief.
Het antwoord van Google
Google herhaalde zijn standpunt via een woordvoerder en benadrukte dat Android de concurrentie zou vergroten en innovatie in de mobiele sector zou bevorderen.
Android biedt meer keuze voor iedereen en ondersteunt duizenden bedrijven. Deze uitspraak erkent niet de aanzienlijke investeringen die zijn gedaan om ervoor te zorgen dat Android open, interoperabel en gratis blijft, aldus het bedrijf.
Google herinnerde er ook aan dat het zijn commerciële overeenkomsten in Europa al had gewijzigd na het initiële besluit van de Commissie in 2018 en dat het wilde blijven investeren in de ontwikkeling van het platform.
Maar voor de Europese justitie is het oordeel nu definitief: het gebruik van Android om de dominantie van Google-diensten te consolideren is in strijd met de concurrentieregels van de Unie. En de enorme boete van ruim 4 miljard euro zal moeten worden betaald.
