In Muhos, Noord-Finland, is 330 hectare bos gekapt om plaats te maken voor een Google-datacenter. Volgens de schatting van ecoloog Mari Annala van de Finse Vereniging voor Natuurbehoud hebben we het over ongeveer 250.000 bomen. Op 6 oktober 2026, toen het bos al was gekapt, vroeg de Finse vergunningverlenende en toezichthoudende autoriteit (LVV) om de werkzaamheden op te schorten: de milieueffectrapportage was nog steeds niet voltooid.
En het is niet de enige getroffen site. In Otanmäki, vlakbij de stad Kajaani, is een kleine 200 hectare ontbost, met naar schatting 150.000 extra bomen. In totaal zouden er voor de twee projecten dus ongeveer 400.000 bomen gekapt kunnen worden. Een aantal geschat door milieuactivisten, omdat er nog geen officiële telling bestaat.
De twee datacenters maken deel uit van het investeringsprogramma dat Google op 9 september aankondigde: minimaal 13 miljard euro tussen 2027 en 2028, bestemd voor digitale infrastructuur, energie en andere interventies op verschillende Finse locaties. Het cijfer betreft het hele programma, niet alleen de Muhos-fabriek. Google spreekt over verantwoorde technologische ontwikkeling en belooft investeringen in schone energie. Ondertussen moet in Muhos nog worden vastgesteld of negen kilometer aan sloten die zijn gegraven om de grond voor te bereiden de wateren van het gebied in gevaar brengen. Die bomen zijn al gekapt.
Bomen gekapt vóór milieubeoordeling
Het verhaal begon in september, toen de Finse Vereniging voor Natuurbehoud de ontbossing aan de kaak stelde die werd uitgevoerd door Tuike Finland Oy, het Google-bedrijf dat de projecten beheert. De Finse wetgeving vereist een milieueffectbeoordeling voor interventies die de permanente transformatie van meer dan 200 hectare bos inhouden door het verwijderen van bomen. In Muhos werd die drempel overschreden, terwijl de procedure nog liep.
In de bepaling van de Finse autoriteit van 6 oktober werd daarom gevraagd om activiteiten stop te zetten die het milieu aanzienlijk veranderen: het kappen van bomen, het verwijderen van grond, uitgravingen, aanleg van wegen en afwateringswerkzaamheden. Alleen controle- en ontwerpactiviteiten met beperkte milieueffecten kunnen doorgaan.
Google zei dat het de werkzaamheden op beide locaties had opgeschort. Het hoofd van het bedrijf voor Finland, Antti Järvinen, verontschuldigde zich publiekelijk en beweerde dat het bedrijf had gehandeld volgens zijn eigen interpretatie van de bosbouwwetgeving en in samenwerking met de lokale autoriteiten.
Een versie die gedeeltelijk wordt bevestigd in de reconstructie die de gemeente Muhos op 16 oktober publiceerde. De administratie bevestigt dat de bezuinigingen aan de relevante bosbouwautoriteit zijn gemeld en dat bepaalde voorbereidende werkzaamheden als toegestaan werden beschouwd. Hij geeft echter aan dat hij geen specifieke autorisaties aan Google heeft verleend.
Het probleem betreft dus ook de verhouding tussen de verschillende bij wet vastgelegde procedures. De legitimiteit van de ingrepen wordt nog onderzocht en het LVV-bestuur heeft een verzoek tot onderzoek ingediend bij de politie. Op dit moment is er geen definitief besluit dat strafrechtelijke aansprakelijkheid vaststelt.
Negen kilometer sloten en het risico voor het water
Een ander bericht van de autoriteiten arriveerde op 22 oktober. Deze keer gaat het over water. Volgens de door de Finse autoriteit onderzochte documentatie zijn er in het Muhos-gebied ongeveer negen kilometer aan nieuwe afwateringssloten ontworpen, waarvan de meeste al zijn aangelegd. De mededeling met betrekking tot deze werken moet minstens 60 dagen vóór de start van de interventies ingediend zijn. Volgens LVV zijn voor de werkzaamheden ook vergunningen nodig op grond van de Waterwet.
Het terrein heeft dus een weinig geruststellend kenmerk: in het gebied bevinden zich zwarte schalieformaties die mogelijk zwavelmineralen bevatten. Wanneer deze materialen worden afgegraven en blootgesteld aan zuurstof, kunnen ze verzuring veroorzaken en de concentratie van metalen in het afvalwater verhogen.
Variaties die compatibel zijn met verzuringsprocessen zijn al waargenomen in de door het bedrijf verstrekte monitoringgegevens. Dit bewijst niet dat het nabijgelegen riviersysteem al schade heeft geleden, maar de tot nu toe door het bedrijf voorgestelde maatregelen worden onvoldoende geacht om adequate risicopreventie te garanderen. Tegen 5 november 2026 moet het bedrijf een nieuw plan voor het waterbeheer presenteren, waarin de noodzakelijke ingrepen, de tijdstippen en een monitoringsysteem worden toevertrouwd aan een onafhankelijke partij.
De autoriteiten vroegen ook om opheldering over de omstandigheden van een broed- en rustgebied voor de heidekikker, een beschermde soort die in het gebied aanwezig is. Kortom: het kunstmatige-intelligentieproject heeft nog steeds met beslist minder virtuele problemen te maken. Te beginnen met het water dat in de sloten stroomt.
Google’s 13 miljard en de race om datacenters
De Finse regering beschouwt deze investeringen als een grote economische kans. Volgens schattingen van Google zou het programma tijdens de bouwfase ruim 37.000 banen kunnen ondersteunen, ook als we rekening houden met de werkgelegenheid die in aanverwante activiteiten wordt gegenereerd. Dit zijn bedrijfsprognoses die betrekking hebben op de gehele investering, en niet op het aantal reeds gecreëerde permanente banen.
Finland is vooral interessant voor technologiemultinationals. Door het koude klimaat kan een deel van de energie die nodig is om servers te koelen worden verminderd, is er land beschikbaar en wordt er in het elektriciteitssysteem een hoog aandeel van emissiearme opwekking gegenereerd. Het grondverbruik blijft echter bestaan. Evenals de vraag naar elektriciteit, water en nieuwe infrastructuur.
Er zijn ongeveer 145 datacenterprojecten in de plannings- of bouwfase in het land, volgens een onderzoek dat op 23 oktober is gepubliceerd door de Finse Vereniging voor Natuurbehoud. De vereniging roept op tot een nationale strategie om de algehele effecten te evalueren en het hergebruik van bestaande industriële gebieden aan te moedigen, waarbij wordt vermeden dat andere bosgebieden worden opgeofferd.
De kwestie heeft ook de burgers bereikt. Een Fins volksinitiatief heeft al meer dan 96.000 leden verzameld om te vragen om strengere regels voor de toegang van datacenters tot het elektriciteitsnet en om een economische bijdrage die evenredig is aan de gebruikte hulpbronnen en de gevolgen voor het milieu, ook bedoeld voor lokale gemeenschappen. Google heeft op zijn beurt investeringen aangekondigd in windenergie, energieopslag en het terugwinnen van door servers geproduceerde warmte. Per Muhos zei dat hij nieuwe bomen wil planten op 130 hectare.
Een oppervlakte kleiner dan de ontboste oppervlakte, ook al vertelt de numerieke vergelijking slechts een deel van het probleem. Het planten van nieuwe bomen betekent niet automatisch dat een bos opnieuw moet worden opgebouwd: het herstel van de habitat, de bodem en de ecologische functies duurt jaren, soms tientallen jaren, en de effecten zijn ook afhankelijk van de gebruikte soort en de omstandigheden van het gebied. Op 5 november moet Google het nieuwe waterbeheerplan presenteren. Het zal nog tijd vergen om de milieubeoordelingen af te ronden, terwijl de autoriteiten de reeds uitgevoerde ingrepen verifiëren. De 330 hectare Muhos-bos werd echter eerst gekapt.
