Achter een zalmfilet of een pakje vis uit de supermarkt gaat een veel complexere supply chain schuil dan we ons kunnen voorstellen. Het idee dat gekweekte vis automatisch een duurzamere keuze kan zijn dan de traditionele visserij, botst met de harde realiteit waarin de milieu-impact van de landbouw, het beheer van antibiotica en de moeilijkheid om precies te weten waar het product vandaan komt een rol spelen.
Het is precies dit grijze gebied van de toeleveringsketen van zeevruchten dat de Coller FAIRR Seafood Index onder de lens heeft proberen te plaatsen, door de strategieën van de grootste mondiale bedrijven in de sector te analyseren.
Dit is het eerste mondiale beoordelingsinstrument voor bedrijven in de visserij- en aquacultuursector, uitgegeven door FAIRR Initiative. We hebben het over een benchmark, dat wil zeggen een vergelijkingsparameter waarmee bedrijven kunnen worden gemeten en vergeleken op basis van gemeenschappelijke criteria. In dit geval werden twintig van de grootste beursgenoteerde bedrijven ter wereld die actief zijn in de visserijsector geanalyseerd, waarbij werd beoordeeld in hoeverre zij voorbereid zijn op het omgaan met milieu-, sociale en productieketenrisico’s.
Er moet onmiddellijk worden gespecificeerd dat de index is gecreëerd als een instrument voor beleggers en niet als een ranglijst van producten die moeten worden gekocht of vermeden. FAIRR specificeert in feite dat de score die aan bedrijven wordt toegekend de volwassenheid meet van de strategieën die worden geïmplementeerd om milieu- en sociale risico’s en kansen aan te pakken; het vertegenwoordigt geen absolute beoordeling van de duurzaamheid van hun activiteiten.
De bedrijven werden beoordeeld op 16 verschillende onderwerpen die relevant worden geacht voor de toekomst van de visserijsector: van vervuiling tot de uitstoot van broeikasgassen, via de impact op mariene ecosystemen, voedselveiligheid, het welzijn van landbouwhuisdieren, het beheer van antibiotica en de traceerbaarheid van visproducten. Bij de analyse werd ook rekening gehouden met sociale aspecten, zoals het risico van dwangarbeid en de bescherming van de rechten van werknemers, evenals het vermogen van bedrijven om vormen van aquacultuur te ontwikkelen die als duurzamer worden beschouwd.
Om de index te ontwikkelen heeft FAIRR publiekelijk beschikbare informatie van bedrijven geanalyseerd, waaronder duurzaamheidsrapporten, bedrijfsbeleid, officiële communicatie en andere gegevensbronnen, waarbij niet alleen de uitgesproken toezeggingen werden geëvalueerd, maar ook het vermogen van bedrijven om deze in concrete acties te vertalen.
En het beeld dat naar voren komt is alles behalve geruststellend.
De bedrijven geanalyseerd
Het rapport onderzocht twintig grote internationale beursgenoteerde groepen die actief zijn in de toeleveringsketen van zeevruchten, van visserij tot landbouw, van voerproductie tot verwerking en distributie. De lijst bevat enkele van ’s werelds toonaangevende zalmbedrijven, waaronder Noorse zalmgroepen zoals Mowi, Bakkafrost, SalMar, Grieg Seafood en Lerøy Seafood Group, Aziatische bedrijven zoals Thai Union Group, Nissui Corporation en Kyokuyo, evenals grote westerse spelers zoals Sysco Corporation en Nomad Foods.
Onder de geanalyseerde bedrijven bevinden zich ook namen die wellicht bekender zijn bij Italiaanse consumenten. Mowi is bijvoorbeeld aanwezig op de Italiaanse markt met producten op basis van zalm en was het bedrijf met de hoogste totaalscore in de FAIRR-index, met 57 punten op 100. Een record dat echter niet gelijk staat aan een promotie: zelfs de groep bovenaan de ranglijst blijft onder de drempel van 60 punten, dus voldoende.
Thai Union Group, actief in de toeleveringsketen van verwerkte visproducten, behaalde een algemene score van 35/100, terwijl Nomad Foods, een Europese diepvriesgroep die ook in Italië aanwezig is, een 26/100 behaalde.
@FAIRR
Het meest kritische punt: vervuiling
Van de geanalyseerde aspecten was het milieuaspect een van de meest problematische. Over het geheel genomen behaalden de beoordeelde bedrijven een gemiddelde score van 25 op 100 voor milieurisicobeheer, terwijl sociale kwesties een iets hoger gemiddelde van 39 op 100 behaalden.
De kwestie van de vervuiling weegt het zwaarst en vertegenwoordigt het gebied met de laagste score van de hele index: slechts 19 punten op 100. Deze categorie omvat verschillende problemen die verband houden met visserijactiviteiten, van lozingen door zalmkwekerijen tot afval geproduceerd door planten in de zee, tot de mogelijke chemische verontreiniging die verband houdt met visserijactiviteiten.
Een ander aspect waarmee de index rekening houdt, betreft de grondstoffen die worden gebruikt in de toeleveringsketen van de aquacultuur. FAIRR beoordeelde ook de duurzaamheid van de ingrediënten die worden gebruikt in voer voor gekweekte vis, evenals de risico’s die verband houden met ontbossing en ecosysteemconversie. Dit zijn belangrijke elementen omdat de voerproductie een aanzienlijk deel vertegenwoordigt van de milieu-impact die gepaard gaat met sommige viskweeksystemen.
Voedselveiligheid, antibiotica en dierenwelzijn
De voedselveiligheid behaalde een gemiddelde score van 43 op 100. Andere gebieden die verband hielden met de visproductie presteerden slechter: het antibioticabeheer stopte op 27 van de 100, terwijl het dierenwelzijn slechts 26 van de 100 bereikte.
Deze aspecten hebben vooral betrekking op het vermogen van bedrijven om risico’s te voorkomen en te beheersen die verband houden met landbouwmethoden, diergezondheid en productiekwaliteit.
De traceerbaarheid van vis
Een ander gebied waarop de sector veel ruimte voor verbetering laat zien, is de traceerbaarheid. De geanalyseerde bedrijven scoorden gemiddeld 27 punten op 100 voor hun vermogen om het pad van visproducten in de toeleveringsketen te volgen.
Dit betekent dat er problemen blijven bestaan bij het garanderen van volledige en transparante informatie over fundamentele aspecten zoals de oorsprong van de vis, de op de markt gebrachte soort en de productiemethode, elementen die steeds belangrijker worden om consumenten in staat te stellen weloverwogen keuzes te maken.
Weinig strategieën om een duurzamere visserijsector te ontwikkelen
Tot de laagste scores van de hele index behoort ten slotte de score die betrekking heeft op toekomstige kansen: bedrijven behaalden gemiddeld slechts 11 van de 100 punten voor hun vermogen om nieuwe, duurzamere productiemodellen te ontwikkelen.
Volgens de analyse blijven veel bedrijven zich vooral richten op traditionele modellen, zoals de bestaande visserij en het kweken van populaire soorten zoals zalm en garnalen. Alternatieven zoals niet-gevoede aquacultuur zijn echter nog onderontwikkeld, dat wil zeggen het kweken van soorten als mosselen, oesters en algen die geen externe voeding nodig hebben omdat ze voedingsstoffen rechtstreeks uit de omgeving halen.
