Elk jaar, wanneer de herfst aanbreekt, horen we dat met de equinox dag en nacht dezelfde duur hebben. In werkelijkheid is dit niet echt het geval. Het moment waarop de uren van licht en die van duisternis gelijk zijn, bestaat echt, maar heeft een andere naam: equilux of equilight. En in 2026 zal het in Italië een paar dagen na het astronomische begin van de herfst arriveren.
De equinox is niet de dag van 12 uur licht en 12 uur duisternis
Het woord equinox is afgeleid van het Latijnse aequinoctium, wat ‘gelijke nacht’ betekent, en herinnert aan het idee dat dag en nacht even lang duren. Maar vanuit praktisch oogpunt is dit niet precies het geval. De herfstequinox 2026 valt op 23 september: op dat moment passeert de zon de hemelevenaar en begint de astronomische herfst officieel op het noordelijk halfrond. Maar op die dag zal het daglicht op de meeste plaatsen nog steeds iets hoger zijn dan 12 uur. De reden houdt verband met verschillende astronomische en fysische factoren.
Wat is equilux en waarom komt het na de equinox
Equilux is de dag waarop de werkelijke duur tussen zonsopgang en zonsondergang ongeveer 12 uur bedraagt, d.w.z. waarop de lichte en donkere perioden vrijwel gelijk zijn. Het verschil met de equinox hangt vooral af van twee verschijnselen.
De eerste is atmosferische breking: de atmosfeer van de aarde buigt de lichtstralen enigszins af, waardoor we de zon kunnen zien, zelfs als deze geometrisch gezien al net onder de horizon staat. Hierdoor verschijnt de zonsopgang iets eerder en de zonsondergang iets later. Het tweede betreft de manier waarop we zonsopgang en zonsondergang berekenen: in feite houden we rekening met het moment waarop de bovenrand van de zon aan de horizon verschijnt of verdwijnt, en niet met het midden van de zonneschijf. Het resultaat is dat de dag van de equinox 12 uur langer is.
Wanneer zal equilux in 2026 in Italië zijn?
De datum van het evenwicht verandert op basis van de breedtegraad: het arriveert niet op dezelfde tijd over de hele planeet, noch op dezelfde tijd in alle Italiaanse regio’s. In ons land zal het in 2026 vallen tussen 25 (in de meest noordelijke gebieden van Italië) en 27 september (in de meest zuidelijke gebieden), dus een paar dagen na de equinox van 23 september.
Locaties dichter bij de evenaar bereiken dit evenwicht sneller, terwijl naarmate de breedtegraad toeneemt het verschil tussen equinox en equilux de neiging heeft groter te worden.
Na het equilight worden de nachten langer
Zodra de equilux voorbij is, zullen op het noordelijk halfrond de uren van duisternis blijven toenemen tot de winterzonnewende, gepland op 21 december 2026. Het zal de dag zijn met de minste lichturen van het jaar, waarna de cyclus langzaam zal omkeren en de dagen weer langer zullen gaan worden.
De equilux is dus een klein detail van de astronomische kalender, maar herinnert ons aan iets interessants: zelfs gebeurtenissen die eenvoudig en ‘precies’ lijken, zoals het begin van de seizoenen, zijn het resultaat van een evenwicht tussen de beweging van de aarde, het licht van de zon en de kenmerken van onze planeet.
