Een bijzondere archeologische vondst zorgt voor discussie onder geleerden van de Romeinse geschiedenis: vlakbij de muur van Hadrianus, in het noorden van Engeland, heeft een team archeologen 32 schoenen uit de Romeinse tijd opgegraven, en sommige hebben werkelijk verrassende afmetingen. De grootste meet van punt tot hak 32,8 centimeter: een maat gelijk aan een Amerikaanse 14 of een Engelse 13, vrijwel onvindbaar voor die tijd.
De ontdekking vond plaats in het Romeinse fort Magna, een oude militaire installatie in Northumberland, waar in mei van dit jaar een nieuwe opgraving werd geopend in een Romeinse loopgraaf die ironisch genoeg omgedoopt werd tot ‘enkelbreker’. Hier gooiden de Romeinen, naast het bouwen van verdedigingswerken, ook hun afval weg, inclusief schoenen. En precies in die put ontstonden herenschoenen van uitzonderlijk formaat die vandaag de dag nieuwe vragen oproepen over de samenstelling van de legioenen die Noord-Brittannië bezetten.
Hoger? Sterker? Of uit een ander deel van het rijk?
Wat opvalt is niet alleen de hoeveelheid, maar vooral de ongebruikelijke maat van veel van de gevonden schoenen. Acht van de tweeëndertig zijn langer dan 30 centimeter, een maat die volledig buiten de schaal valt vergeleken met andere hedendaagse vondsten die tot nu toe zijn gevonden. En de vergelijking met de nabijgelegen Vindolanda – een van de meest bestudeerde Romeinse nederzettingen ten noorden van de Vallo – voedt het mysterie nog meer.
In Vindolanda, dat slechts elf kilometer verwijderd is van het Magna-fort, zijn de afgelopen vijftig jaar ruim 5.000 Romeinse schoenen teruggevonden. Toch zijn er slechts vier of vijf groter dan 30 centimeter. De meeste inwoners van Vindolanda – soldaten, burgers, vrouwen en kinderen – hadden veel kleinere voeten (en waarschijnlijk ook een postuur).
Volgens Rachel Frame, een van de archeologen die bij de opgravingen betrokken was, is het aannemelijk dat Magna’s soldaten fysiek imposanter waren:
Mogelijk kwamen ze uit een andere regio van het rijk, misschien verder naar het noorden of uit de Balkanprovincies, waar de status groter was, maar dit is op dit moment slechts een vermoeden. We weten alleen dat het heel, heel ongebruikelijk is.
De zolen zijn vrijwel intact
Wat de ontdekking nog waardevoller maakt, is de uitzonderlijke staat van conservatie van het schoeisel. Dankzij de anaerobe omstandigheden van de bodem, verstoken van zuurstof, is leer eeuwenlang intact gebleven. In veel gevallen zijn op de zolen nog duidelijk de treden te zien, een zeer zeldzaam detail bij vondsten van dit type.
Maar er zijn niet alleen reuzenschoenen: bij dezelfde opgraving werden ook kinderschoenen gevonden, een concreet bewijs dat de in Magna gestationeerde Romeinse soldaten met hun families samenleefden. Een tafereel uit het dagelijks leven misschien, dat na 2000 jaar weer met al zijn menselijkheid naar boven komt.
Professor Elizabeth Greene, expert op het gebied van Romeins schoeisel en hoogleraar aan de Western University in Ontario, is tevens verantwoordelijk voor de schoenencollectie van het archeologische lichaam van Vindolanda, dat al jaren een echte ‘schoenenspecialist’ in zijn team heeft. Greene wijst erop dat, zelfs als we rekening houden met de natuurlijke krimp van het leer na ontdekking (tot 1 cm), de maat van deze schoenen buitengewoon blijft:
Zelfs als de natuurbehoud voltooid is, zullen ze nog steeds tot de grootste behoren die we ooit hebben gevonden.
Deze ontdekking – samen met de vele andere uit Romeins Groot-Brittannië, zoals de merkwaardige sculpturen van gevleugelde godinnen of pizza-achtige voedselresten gevonden in Pompeii – helpt onze verbeelding van het dagelijks leven in de meest afgelegen gebieden van het Romeinse rijk opnieuw te definiëren. En het herinnert ons eraan hoeveel we nog moeten leren van wat de aarde onder onze voeten bewaart.
Wil je ons nieuws niet missen?
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
