Hoe vaak per dag wrijf jij zonder erbij na te denken met een spons over de vaat? Het is een van die gebaren die zo automatisch zijn dat het onschadelijk lijkt, maar toch, volgens een nieuwe studie gepubliceerd in Milieuvooruitganglaat elke passage een onzichtbaar spoor achter in de omgeving.
Onderzoekers van de Universiteit van Bonn hebben samen met het Fraunhofer UMSICHT Instituut en de Universiteit van Leiden dit aspect onderzocht: het resultaat is onderzoek dat een object dat we allemaal naast de gootsteen hebben, onder de lens plaatst.
De titel van het onderzoek is op zichzelf al veelzeggend: “Van de gootsteen tot de zee: het vrijkomen van microplastics uit keukensponzen en mogelijke milieueffectenDe resultaten? Bij alle geanalyseerde sponzen komen zonder uitzondering microplastics vrij tijdens het gebruik. Elke keer dat je wrijft, komen er microscopisch kleine stukjes plastic los die in het afvalwater terechtkomen.
Hoe veel? Tussen 0,68 en 4,21 gram microplastics per persoon per jaar, afhankelijk van het gebruikte type spons. Het lijkt weinig, maar als je de gegevens projecteert op heel Duitsland, krijg je tot 355 ton microplastics per jaar, alleen al uit dit ene huishoudelijke object. Een aanzienlijk deel wordt vastgehouden door rioolwaterzuiveringsinstallaties, maar er komen nog steeds jaarlijks enkele tonnen in rivieren, meren en bodem terecht.
Hoe het onderzoek is uitgevoerd
Wat dit onderzoek bijzonder interessant maakt, is de gehanteerde methodologie: een hybride aanpak die ‘burgerwetenschap’ combineert met laboratoriumtests. Vrijwilligersfamilies in Duitsland en Noord-Amerika gebruikten drie verschillende soorten sponzen in hun dagelijkse routine, waarbij ze ze voor en na elk gebruik wogen om het materiële verlies te meten. Een eenvoudige maar effectieve methode om realistische gegevens te verkrijgen.
Tegelijkertijd ontwikkelden de onderzoekers een geautomatiseerd apparaat met de bijnaam “SpongeBot”, dat in staat is de mechanische belasting te simuleren die een spons ondergaat tijdens het afwassen, om zo een schatting te krijgen die veel trouwer is aan de werkelijkheid dan eerdere studies.
Het probleem is niet alleen microplastics
Hoewel het vrijkomen van microplastics een reëel en gedocumenteerd probleem is, bleek uit levenscyclusanalyse (LCA), uitgevoerd door onderzoekers, dat tussen 85% en 97% van de totale milieu-impact van het handenafwassen te wijten is aan waterverbruik, en niet aan microplastics. Deze laatste dragen in veel mindere mate bij aan de totale schade aan ecosystemen.
Met andere woorden: de spons vervuilt, maar de open kraan vervuilt nog meer.
@Milieuvooruitgang
Eén punt is echter nog steeds weinig onderzocht: het onderzoek richtte zich uitsluitend op de milieueffecten van de uitstoot van microplastics, zonder de eventuele effecten op de menselijke gezondheid te evalueren, zoals de mogelijkheid dat deze deeltjes zich op serviesgoed afzetten en in voedsel terechtkomen.
De oplossingen
Het onderzoek beperkt zich niet tot het beschrijven van het probleem, maar wijst ook op concrete oplossingen die binnen ieders bereik liggen. Het meest effectieve is ook het eenvoudigste: gebruik minder water. De kraan dichtdraaien tijdens het schrobben, of een wasbak vullen in plaats van laten lopen, het zijn kleine gebaren die echt een verschil maken.
Op het gebied van sponsen is het echter de moeite waard om te kiezen voor producten met een laag plasticgehalte of, beter nog, te kiezen voor natuurlijke alternatieven zoals cellulose, kokosvezel of luffa, omdat ze niet allemaal dezelfde hoeveelheid microplastics vrijgeven.
Tot slot nog een advies dat voor vrijwel elk voorwerp geldt: zorg ervoor dat het zo lang mogelijk meegaat. Elke spons brengt al bij de productie milieukosten met zich mee, en het minder vaak vervangen ervan betekent dat er minder hulpbronnen worden verbruikt.
