Een rivier van afval: tonnen afval verstikken de Drina (en zijn vissen), de ecologische ramp herhaalt zich in Bosnië

Seizoensgebonden regens slepen tonnen afval van illegale stortplaatsen naar de rivier de Drina, waar het puin zich ophoopt tegen de barrière van een waterkrachtcentrale in Visegradin Oost-Bosnië. Hier werken graafmachines en bouwvoertuigen elke dag onvermoeibaar om de massa afval te verwijderen die elke winter de waterweg verstikt. Maar het scenario is in werkelijkheid al jaren helaas bekend.

Dit is eigenlijk geen nieuw fenomeen: met de toename van de rivierstroming tijdens het koude seizoen, blijft het stroomafwaarts getransporteerde afval vrijwel voor altijd op hetzelfde punt ophopen.

Voor activisten van de milieugroep Eko Centaris de verantwoordelijkheid duidelijk: de politieke wil ontbreekt. De instellingen blijven bijeenkomen en oplossingen beloven, maar de noodbeelden worden jaar na jaar op identieke wijze herhaald.

De scènes doen denken aan een rampenfilm: het smaragdgroene oppervlak van de rivier is bedekt met plastic flessen, hout, meubels, roestige bakken, huishoudelijke apparaten en zelfs kadavers van dieren. Onder het afval zou zich ook medisch afval bevinden.

Een echte ecologische ramp, die een ecosysteem bedreigt dat rijk is aan vis en mogelijk wordt blootgesteld aan het vrijkomen van giftige stoffen.

Waar komt het afval vandaan?

Het afval komt van illegale stortplaatsen stroomopwaarts, niet alleen in Bosnië, maar ook in de buurlanden Servië en Montenegro. In feite zijn er talloze kleine zijrivieren die uitmonden in de Drina, die elk hun eigen aandeel afval vervoeren.

Tijdens de zomer trekken deze rivieren toeristen, natuurliefhebbers en raftingliefhebbers. Het is echter in de winter, met overstromingen, dat het probleem explodeert: het gezwollen water veegt de illegale stortplaatsen langs de oevers weg en transporteert alles richting Višegrad.

In 2019 beloofden de milieuministers van de drie landen samenwerking om de situatie op te lossen, maar na jaren zijn er geen concrete resultaten gezien. De noodsituatie weerspiegelt de economische en ecologische vertraging die het gebied van voormalig Joegoslavië decennia na de oorlogen van de jaren negentig nog steeds kenmerkt.

Vervuiling en de Europese toekomst van de Balkan

Riviervervuiling is niet het enige milieuprobleem op de Westelijke Balkan. In veel steden in de regio worden extreem hoge niveaus van smog geregistreerd, een van de meest urgente problemen die moeten worden aangepakt. Bosnië, Servië en Montenegro streven ernaar lid te worden van de Europese Unie, maar milieubescherming is een fundamentele voorwaarde voor lidmaatschap: zonder structurele interventies dreigt het objectieve gevaar af te wijken.

Volgens activisten bestaan ​​er oplossingen: illegale stortplaatsen in kaart brengen, camera’s en barrières installeren in verschillende gemeenten om afval tegen te houden voordat het de Drina bereikt. Tegenwoordig belandt het teruggevonden afval echter op de plaatselijke stortplaats, waar het langzaam verbrandt, waardoor giftige deeltjes in de lucht vrijkomen – een ‘vicieuze cirkel’ die de stad blijft vervuilen.

Bij het probleem zijn drie landen betrokken, maar niemand lijkt bereid de volledige verantwoordelijkheid ervoor op zich te nemen. Intussen loopt de rivier elke winter weer vol met afval, wat ons eraan herinnert dat de milieucrisis nog steeds onbeantwoord blijft.