Twintig kleine parasols verschenen ongeveer 30 centimeter boven evenveel koralen in de Florida Keys. Ze konden het water niet afkoelen, maar ze konden wel een deel van het licht verwijderen, wat, in combinatie met hoge temperaturen, bijdraagt aan het verergeren van het bleken. In de zomer van 2024 verloren de beschermde koloniën minder kleur en begonnen deze soms zelfs terug te krijgen.
Het resultaat komt uit een onderzoek gepubliceerd in Grenzen in de mariene wetenschappen door Karen L. Neely, van het National Coral Reef Institute van Nova Southeastern University, samen met onderzoekers van dezelfde universiteit en de Universiteit van Miami. Het is een klein experiment, uitgevoerd op slechts twee soorten Caribisch koraal, en de auteurs hebben zelf een grens gesteld die nogal moeilijk te negeren is: het bedekken van een paar kolonies is mogelijk, maar een schaduw over een heel koraalrif leggen is beslist minder het geval.
Het idee ontstond vorige zomer. In 2023 werden de Florida Keys getroffen door uitzonderlijke zeetemperaturen: op veel locaties had verbleking vrijwel alle koralen aangetast en sommige vertakte soorten hadden een verwoestende sterfte geleden. In Newfound Harbor, de locatie die voor het nieuwe experiment werd gekozen, had 55% van de gevolgde koralen op zijn minst wat weefsel verloren.
Twintig luifels hangen boven de koralen
De onderzoekers selecteerden 40 kolonies behorend tot twee soorten zogenaamde hersenkoraal, Pseudodiploria clivosa En Colpophyllia natans. Voor elke soort werden tien kolonies afgedekt en tien kolonies werden als controlegroep blootgesteld. De constructies waren nogal ambachtelijk: PVC-frames gevuld met schuim om ze drijvend te houden en bedekt met een UV-bestendig landbouwzeil van hogedichtheidpolyethyleen.
Elke afdekking zweefde ongeveer 30 centimeter boven het koraal en blokkeerde volgens de specificaties van het materiaal 60 procent van het binnenkomende licht. De hitte bleef dus waar ze was. De schaduw kwam tussenbeide bij het andere deel van het probleem: overtollige zonne- en ultraviolette straling kan de schade veroorzaakt door hoge temperaturen verergeren en het verbleken versnellen.
Het experiment had eerder moeten beginnen, toen de cumulatieve hittestress een drempel van 4 had bereikt graad verwarming wekeneen meting die wordt gebruikt om de intensiteit en duur van de hitte waaraan koralen worden blootgesteld te schatten. De vergunningen stelden de installatie echter uit tot 16 en 17 augustus, toen de waarde al boven de 7 lag. Tegen die tijd begonnen de koloniën al te verbleken. Een onelegante vertraging voor een experiment, maar ook best nuttig: zo konden we nagaan of de kleur nuttig kon zijn als het bleken al was begonnen.
In de schaduw hebben de koralen hun kleur teruggevonden
2024 was het tweede jaar met de grootste cumulatieve hittestress geregistreerd in Newfound Harbor sinds 1985, na alleen het rampzalige 2023. NOAA-satellietgegevens die in het onderzoek zijn gebruikt, geven aan dat 61 dagen boven de theoretische bleekdrempel van 30,5°C ligt; sensoren die direct op de zeebodem waren geïnstalleerd, registreerden nog meer. Toch werden de verschillen tussen overdekte en onbedekte kolonies juist op de heetste momenten zichtbaar.
In de Pseudodiploria clivosa koralen onder de structuren waren aanzienlijk donkerder dan controles tijdens piekhittestress. Nadat de afdekkingen waren geïnstalleerd, begon hun kleurindex te stijgen, terwijl die van de blootgestelde kolonies lichtjes bleef dalen. Een soortgelijke dynamiek verscheen in Colpophyllia natans: Gearceerde kolonies herstelden snel van kleur, terwijl controlekolonies bleven verbleken totdat de temperatuur begon te dalen.
Tijdens het experiment werd in geen van beide groepen een sterfte als gevolg van bleken waargenomen. Een koraal heeft ernstige schade opgelopen nadat het werd losgemaakt en zo’n 30 meter meegesleurd door een tropische storm, die voor een keer kan worden vrijgesproken van de opwarming van de aarde en eenvoudigweg kan worden beschuldigd van het doen van zijn werk.
De kleur verbeterde, de biopsieën waren voorzichtiger
Hier komt een belangrijke waarschuwing. Koralen danken een groot deel van hun kleur en voeding aan de microalgen die in hun weefsels leven. Wanneer stress deze symbiose verbreekt, nemen de algen af of verliezen ze pigmenten en wordt het koraal steeds bleeker, tot aan het typische bleekwit.
Elke twee weken voerden de onderzoekers ook kleine biopsieën uit om de verhouding tussen symbiotische algencellen en koraalcellen te meten. Op dit front was het effect van schaduw veel minder duidelijk: uit de studie bleek geen consistente toename van de symbiontdichtheid die toe te schrijven was aan dakbedekking.
Een mogelijke verklaring ligt in de methode zelf. Om redenen die verband houden met vergunningen, konden er alleen monsters worden genomen van de randen van de kolonies, gebieden die al gedeeltelijk in de schaduw lagen en minder verkleurd waren dan de bovenoppervlakken. Zichtbaar herstel zou ook ten minste gedeeltelijk kunnen afhangen van de hoeveelheid chlorofyl die in de algen aanwezig is, en niet alleen van hun aantal.
Dan is er nog een bijzonderheid. Bijna alle onderzochte koralen herbergden voornamelijk dit soort algen Durusdiniumbekend om zijn grotere hittetolerantie. De auteurs veronderstellen dat de koloniën die het verschrikkelijke 2023 hebben overleefd, mogelijk een bijzonder resistente gemeenschap van symbionten hebben behouden of verworven. Ze kennen de samenstelling van de koloniën zelf echter niet vóór die gebeurtenis, dus het blijft een hypothese. Dit helpt ook verklaren waarom, ondanks zulke hoge temperaturen, de verbleking in 2024 over het geheel genomen mild tot matig bleef.
Bescherming van $ 30, zolang je maar kiest wie je wilt beschermen
Op materieel vlak is het systeem zuinig. De auteurs schatten dat de componenten voor elke structuur ongeveer $ 30 waard zijn en melden dat de omslagen goed stand hielden tijdens het experiment. Ze werden slechts tijdelijk verwijderd vanwege de passage van de stormen Helene en Milton.
De rekening verandert echter wanneer boten, duikers, installatie, onderhoud en herstel binnenkomen. Het door het Florida Department of Environmental Protection gefinancierde project beschouwt de techniek ook vooral als een doelgericht hulpmiddel, geschikt voor bijzonder belangrijke of kwetsbare koloniën.
De structuren kunnen ook de visserij en de navigatie belemmeren, een klein risico op verstrikking voor zeedieren opleveren en lokaal de waterbeweging of sedimentatie veranderen. Dit zijn geen heel spectaculaire details, maar ze worden heel concreet zodra we van experimenten overgaan naar het beheer van een barrière.
Het belangrijkste is dat een laken de oorzaak van het bleken niet oplost. Neely en collega’s omschrijven het als tijdelijke bescherming tijdens extreme hitte, terwijl de stijgende oceaantemperaturen blijven bepalen hoeveel kolonies beschermd moeten worden. Voor sommigen zou een onderwaterparaplu dus echt tijd kunnen winnen. Het probleem is dat een koraalrif veel koraal bevat en dat de zee ondertussen blijft opwarmen.
