“We zijn gedwongen water te kopen”: hier, op Sicilië, zijn bakken en reservoirs stabiele elementen van het stedelijk landschap geworden, in een noodsituatie binnen een noodsituatie die tientallen jaren heeft geduurd, die nooit eindigt, die burgers en boeren op de knieën brengt, tussen buitengewone commissarissen, die bevoegdheden krijgen, en de lange hand van de maffia.
Werken zijn nooit voltooid, nooit voltooid vanwege milieubeperkingen, technische problemen en interne strijd. Minstens 45 dammen, sommige nooit voltooid, andere wachten op aanpassingen. Wie betaalt de prijs voor dit alles? Wie hier woont en werkt, uiteraard. Siciliaanse boeren zouden water moeten krijgen van waterwinningsconsortia. In theorie. In de praktijk gaat dat water verloren voordat het de velden bereikt, verspreid door zeefnetwerken, verouderde leidingen en nooit onderhouden infrastructuur. Het resultaat is paradoxaal: droge velden, zelfs als de dammen nog reserves bevatten.
Dit is de reden waarom steeds meer boerderijen gedwongen worden water te kopen. Bakken en reservoirs zijn stabiele elementen geworden van het Siciliaanse stedelijke en landelijke landschap. Een absurditeit in een regio omringd door de zee, maar zonder een openbaar systeem dat een essentieel recht kan garanderen. De nieuwste aflevering van Report, op Rai 3, brengt een verwoestend beeld naar voren.
Bekijk dit bericht op Instagram
Noodsituaties, maffiamachten en bloedsinaasappelen
Op Sicilië lijkt de waternoodsituatie alleen te bestaan als deze moet worden uitgeroepen. Noodtoestanden, zoals weergegeven Rapportendienen vooral om buitengewone commissarissen te benoemen, begiftigd met speciale bevoegdheden en enorme middelen, beheerd met procedures die afwijken van de gewone regels. Het resultaat is echter altijd hetzelfde: weinig bouwplaatsen voltooid, veel werken geblokkeerd, geen structurele verbeteringen.
Het geval van de Blufi-dam is emblematisch: een werk dat nooit is voltooid te midden van milieubeperkingen, technische problemen en – zoals het onderzoek ons leert – ook maffia-oorlogen.
Tegen de achtergrond van de watercrisis komt ook de juridische kant naar voren. Rapporten reconstrueert de verbanden tussen politiek, cliënteel en verdachte contracten en herinnert aan het onderzoek dat leidde tot de arrestatie van de voormalige gouverneur Salvatore Cuffaro. Een systeem waarin water een ruilmiddel, macht en controle wordt, terwijl boeren en burgers droog blijven.
Een van de symbolische producten van de Italiaanse landbouw werd geboren op de hellingen van de Etna: de bloedsinaasappel. Hier laat de watercrisis zijn duidelijkste gezicht zien. Aan de ene kant degenen die zich verzetten, putten graven, elke druppel rantsoeneren en hun eigen middelen investeren om sluiting te voorkomen. Aan de andere kant degenen die al in de steek zijn gelaten: onontgonnen velden, gesloten bedrijven, gezinnen die gedwongen zijn een baan op te geven die al generaties lang meegaat.
De boodschap die uit het onderzoek komt is duidelijk en ongemakkelijk: droogte is een verzwarende factor, maar het echte probleem is het waterbeheer. Tientallen jaren van vertragingen, onnodige werkzaamheden en onbestaand onderhoud hebben een klimaatcrisis tot een sociale en economische ramp gemaakt.
Landbouw richting woestijnvorming
Als er niet onmiddellijk en op structurele wijze actie wordt ondernomen, riskeert Sicilië landbouwwoestijnvorming, wat niet langer een voorspelling is, maar een proces dat al aan de gang is. Velden die aan zichzelf worden overgelaten, oogsten worden verminderd of geannuleerd, bedrijven sluiten de een na de ander: minder water betekent minder productie, maar ook minder werk, minder inkomen en minder mensen die bereid zijn in het gebied te blijven. Wanneer de landbouw achteruitgaat, neemt ook de menselijke aanwezigheid op het platteland af, waardoor de achteruitgang, hydrogeologische instabiliteit en het verlaten van interne gebieden toenemen.
Het onderzoek van Rapporten is duidelijk: zonder een efficiënt waternetwerk, zonder transparant beheer van hulpbronnen en zonder de logica van een permanente noodsituatie te overwinnen – die commissarissen, vrijstellingen en verspilling oplevert, maar geen oplossingen – dreigt de teelt op Sicilië een voorrecht te worden voor een paar grote exploitanten of tot het verleden te behoren.
Zoals altijd betalen kleine boeren de hoogste prijs, verpletterd tussen onhoudbare kosten, gerantsoeneerd water en gebrek aan bescherming, terwijl een hele regio delen van zijn economie, zijn identiteit en zijn voedselsoevereiniteit verliest.
