Robert Waldinger, een psychiater aan de Harvard University, heeft besloten een paar uur minder te werken om meer tijd door te brengen met de mensen van wie hij houdt. Sonja Lyubomirsky begon dankbetuigingen aan vrienden te schrijven en stopte om de rozen te ruiken in een tuin vlakbij haar huis. Een andere onderzoeker zette de donderdag opzij voor familie. Vrij eenvoudige keuzes, vooral voor mensen die een groot deel van hun leven hebben geprobeerd te begrijpen wat ons gelukkig maakt.
In januari 2026 kwamen dertien wetenschappers en vertegenwoordigers van enkele lang vervlogen pioniers op het gebied van welzijnsonderzoek bijeen voor een drie uur durend gesprek. Samen vertegenwoordigden zij meer dan 600 jaar wetenschappelijke en professionele ervaring. Ze wilden een vraag bespreken die hen persoonlijk bezighield: in hoeverre had alles wat ze hadden ontdekt door het bestuderen van geluk hun leven veranderd?
De reflecties kwamen samen in de studie gepubliceerd in Tijdschrift voor geluksstudiesgeschreven door Säde Stenlund van de Harvard Universiteit, Kelsey O’Connor van het Luxemburgse statistische instituut STATEC Research en Lara Aknin van de Simon Fraser Universiteit, Canada.
Geen experimenten met vrijwilligers die tests of vragenlijsten moesten ondergaan om te meten hoe gelukkig de deelnemers waren. De auteurs hebben persoonlijke ervaringen en overwegingen verzameld van enkele van de hoofdrolspelers in het onderzoek naar psychologisch welzijn. En hun antwoorden vertellen iets interessants: het kennen van de onderzoeken naar geluk heeft verschillende onderzoekers ertoe aangezet hun dagen concreet te reorganiseren.
Minder werk en meer tijd voor mensen
Waldinger leidt de Harvard Study of Adult Development, een van de langste onderzoeken naar het volwassen leven ooit uitgevoerd. Ruim tachtig jaar lang hebben wetenschappers honderden mensen gevolgd en hun gezondheid, relaties en levensomstandigheden geobserveerd. Een van de belangrijkste bevindingen heeft betrekking op menselijke relaties: mensen die belangrijke banden onderhouden zijn doorgaans tevredener met hun leven en genieten van een betere gezondheid.
Waldinger besloot deze kennis ook op zijn eigen agenda toe te passen, waarbij hij enkele uren vrij nam van zijn werk om deze aan zijn dierbaren te wijden. Aan de andere kant zou het nogal merkwaardig zijn om je hele leven te laten zien hoe belangrijk relaties zijn en dan nooit de tijd te vinden om ze te cultiveren. De andere geleerden zeiden ook dat ze meer ruimte gaven aan vriendschappen, huwelijken, kinderen, kleinkinderen en de gemeenschap waartoe ze behoren.
Zoals Lara Aknin uitlegde in een diepgaand onderzoek gepubliceerd door de Simon Fraser Universiteit, kan het hebben van slechts één persoon op wie u kunt rekenen een groot verschil maken voor uw welzijn. Het gevoel deel uit te maken van meer relaties en gemeenschappen kan dit verder versterken. Geluk hangt natuurlijk van talloze factoren af. Maar als hij een bijzonder belangrijke zou moeten aanduiden, zou Aknin kiezen voor relaties met andere mensen.
De boodschappen van dankbaarheid en de geur van rozen
Sonja Lyubomirsky, psycholoog aan de Universiteit van Californië in Riverside en een van de leidende gelukswetenschappers, zei dat ze na jaren van onderzoek een aantal gewoonten heeft veranderd. Hij begon vaker zijn dankbaarheid jegens vrienden te uiten, ging vaker op zoek naar sociale mogelijkheden en gaf zichzelf de tijd om prettige ervaringen te waarderen die hij voorheen misschien over het hoofd had gezien.
Daartoe behoort ook de geur van bloemen in een rozentuin vlakbij het huis. Dit zijn gedragingen die weinig tijd vergen, maar toch gemakkelijk kunnen verdwijnen tussen de dagelijkse verplichtingen. In het geval van Ljoebomirski werd het bestuderen van de mogelijke voordelen ervan een reden om ze doelgerichter in de praktijk te brengen.
Andere deelnemers gaven aan meer aandacht aan mensen te besteden tijdens gesprekken, vrijwilligerswerk te doen of naar mogelijkheden te zoeken om anderen te helpen. Dan is er John Helliwell, econoom en historisch medewerker van Wereldgelukrapportdie concrete bevestiging van zijn onderzoek vond in de dagelijkse vriendelijkheid en betrokkenheid van zijn vrouw bij de gemeenschap.
Voor hem heeft geluk ook een nogal speelse kant: hij begint seminars vaak door het publiek uit te nodigen om te zingen Als je gelukkig bent en je weet hetde Engelse versie van onze “Als je blij bent, je weet het, klap in je handen”. Iemand moet een kamer vol geleerden eraan herinneren dat je ook plezier kunt hebben.
Geld is belangrijk, vooral als het niet genoeg is
De relatie tussen geld en welzijn komt ook naar voren in de reflecties van wetenschappers. Economische zekerheid, de mogelijkheid om een huis te hebben, toegang tot zorg en het voldoen aan basisbehoeften zijn belangrijke voorwaarden voor een goed leven. Onderzoekers hebben echter besproken hoe een inkomensstijging het geluk kan beïnvloeden zodra een stabiele situatie is bereikt.
De relatie tussen geld en welzijn blijft een onderwerp van wetenschappelijk debat. De groep deelde echter een prioriteit: het verbeteren van de omstandigheden van degenen die het slechter af zijn zou een bijzonder gewicht moeten krijgen in de publieke keuzes. Tijdens het gesprek werd een voorbeeld gegeven: op een geluksschaal van nul tot tien zou het helpen van de ene persoon om van twee naar drie te gaan meer moeten tellen dan het helpen van een ander van zeven naar acht.
Uit deze overweging kwam ook een reflectie voort over de toegang tot publieke diensten. Als het krijgen van steun betekent dat je voortdurend je armoede moet aantonen, kan het stigma mensen ontmoedigen die het nodig hebben. Universele diensten, zoals gezondheidszorg die voor iedereen toegankelijk is, kunnen op zijn minst een deel van dit probleem vermijden. Kortom, geluk hangt ook af van de materiële omstandigheden waarin we leven. Dankbare berichten sturen naar vrienden is een goede gewoonte, maar zij betalen de huur niet.
Waarom onderzoekers zich zorgen maken over jongeren
Tijdens de bijeenkomst bespraken de wetenschappers ook de verslechtering van het welzijn onder jongeren in Noord-Amerika en West-Europa. Een zorg die wordt bevestigd door het World Happiness Report 2026, waarin een afname van de levenstevredenheid in de jongste groepen van deze geografische gebieden wordt gedocumenteerd, vergezeld van veranderingen in sociale relaties en vertrouwen in anderen.
Sommige deelnemers zetten ook vraagtekens bij de groeiende wetenschappelijke en professionele competitie, waarbij ranglijsten, individuele resultaten en voortdurende vergelijkingen het risico lopen elke ervaring in een competitie te veranderen. Toch zeggen degenen die hun carrière hebben gewijd aan het bestuderen van welzijn dat ze hebben geleerd meer belang te hechten aan relaties, samenwerking en het gevoel ergens bij te horen.
Er is nog een ander gemeenschappelijk kenmerk in de getuigenissen: veel van deze onderzoekers bleven tot ver na de pensioengerechtigde leeftijd doorwerken, sommigen zelfs zonder nog een salaris te ontvangen. Wetenschappelijk werk vertegenwoordigde voor hen een bron van interesse, voldoening en persoonlijke betekenis. De auteurs vroegen zich af of het bestuderen van geluk en het toepassen van het geleerde ook zou kunnen hebben bijgedragen aan hun lange levensduur. Dit is echter een hypothese die deze getuigenissen niet kunnen verifiëren.
Gelukkig zijn betekent niet dat je elke dag gelukkig moet zijn
Uit het gesprek komt ook een overweging naar voren die minder voor de hand liggend is dan het lijkt: over het algemeen maken gelukkige mensen nog steeds momenten van verdriet, moeilijkheden en verlies door.
Geleerden hebben heel verschillende paden beschreven. Sommigen hebben zichzelf altijd als optimistisch beschouwd, anderen hebben geleerd gewoonten aan te kweken die hen helpen beter om te gaan met ingewikkelde periodes. Niet iedereen schreef hun gedrag toe aan wetenschappelijk onderzoek: sommigen hadden het al veel eerder geleerd, door middel van onderwijs of familie-ervaringen.
Zoals Stenlund uitlegde, kan een goed leven ook tegenslagen en momenten van ongelukkigheid omvatten. Het vermogen om je keuzes aan te passen aan individuele omstandigheden, waarden en mogelijkheden maakt deel uit van welzijn.
Er bestaat dus geen routine die iedereen op dezelfde manier gelukkig kan maken. De getuigenissen die in het werk zijn verzameld, vertellen de keuzes van een zeer specifieke groep mensen, met belangrijke wetenschappelijke carrières en levensomstandigheden die niet noodzakelijkerwijs representatief zijn voor die van de algemene bevolking.
Er blijft echter een interessant detail over. Na tientallen jaren geluk te hebben bestudeerd, hebben enkele vooraanstaande experts besloten om vooral de manier waarop zij hun tijd besteden te veranderen. Een donderdag met het gezin, een telefoontje naar vrienden, een paar uurtjes minder werken. De onderzoeken hielpen hen te begrijpen welke aspecten van het leven meer aandacht verdienden. Toen moesten ze tijd vinden om ermee om te gaan.
