In de collectieve verbeelding zijn ze altijd beschouwd als duistere en verontrustende wezens, onlosmakelijk verbonden met horrorlegendes en griezelige scenario’s. Nu is er echter wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd in het tijdschrift PLOS Eén is klaar om eeuwen van vooroordelen te ontmantelen en de wereld een compleet nieuw en verrassend aanhankelijk gezicht van vleermuizen te laten zien.
Centraal in het onderzoek staat de Amerikaanse valse vampier (Vampyrum-spectrum), de grootste vleermuis op het westelijk halfrond met een spanwijdte van meer dan een meter lang. Ondanks zijn imposante uiterlijk en reputatie als angstaanjagend vleesetend roofdier, verbergt dit dier een buitengewone sociale gevoeligheid: het knuffelt elkaar, deelt maaltijden en omhelst elkaar in echte familieknuffels.
@Marisa Tietge, Eduardo Artavia Durán, Mirjam Knörnschild
De geheimen van de holle boom in Guanacaste onthuld door camera’s
De details van dit fascinerende huiselijke leven werden aan het licht gebracht door een team van wetenschappers onder leiding van bioloog Marisa Tietge, onderzoeker bij het Natuurhistorisch Museum in Berlijn. Wetenschappers zijn erin geslaagd een kleine familie vleermuizen – bestaande uit een paar en hun twee pups – gedurende enkele maanden te volgen in een monumentale holle boom in de Guanacaste-regio van Costa Rica.
Dankzij de installatie van speciale camera’s uitgerust met bewegingssensoren verzamelde het team meer dan 500 niet eerder gepubliceerde video’s. Uit de beelden bleek dat elke keer dat een exemplaar na de nachtelijke jacht terugkeerde naar de slaapzaal, het door de rest van de groep werd verwelkomd met een snelle knuffel met zijn vleugels, een echt begroetingsgebaar om de terugkeer naar huis te vieren.
Ouderlijke zorg en zorgzame vaders in het hart van het bos
De video’s documenteerden de dynamiek van samenwerking binnen het gezin die deskundigen nooit hadden kunnen waarnemen bij een roofdier dat voorheen als eenzaam werd beschouwd. Tijdens rustsessies verenigde de hele vleermuisfamilie zich in een compacte sfeer van met elkaar verweven lichamen en vleugelmembranen, waarbij ze elkaars vacht verzorgden en communiceerden via een reeks zachte vocalisaties van dichtbij.
Het onderzoek benadrukte ook de fundamentele rol van het mannetje in de ouderlijke zorg: de vader bracht regelmatig kleine knaagdieren en vogels naar zijn partner die in het nest bleef om borstvoeding te geven, en deelde het voedsel ook met zijn oudste zoon om hem geleidelijk te leren omgaan met prooien.
Spelen en het ecologische belang van de soort
De camera’s van de wetenschappers legden zelfs onverwacht speels gedrag vast: de vleermuizen achtervolgden graag kakkerlakken en kleine insecten zonder de bedoeling zich ermee te voeden, maar met als enig doel samen te spelen. Zoals Marisa Tietge zelf uitlegt, zijn deze ontdekkingen niet alleen curieuze anekdotes, maar vertegenwoordigen ze fundamentele biologische indicatoren. Omdat het een schuwe soort is die afhankelijk is van eeuwenoude bomen, weerspiegelt de complexiteit van hun sociale structuur rechtstreeks de gezondheidstoestand en het evenwicht van tropische bossen. Als deze dieren zouden stoppen met het vertonen van dergelijk aanhankelijk gedrag, zou dit betekenen dat hun leefgebied in groot gevaar verkeert.
