De witte stranden van Rosignano vertellen een complex verhaal: dat van een gebroken evenwicht tussen industrie en milieu. Een kunstmatige schoonheid die onder de oppervlakte een giftige erfenis verbergt. Kom met ons mee naar de vijfde en laatste aflevering van “Veleni d’Italia”, en ontdek wat er werkelijk onder dat witte zand zit
Op het eerste gezicht lijken de stranden van Rosignano Marittimo, in de provincie Livorno, een hoekje van het Caribisch gebied, getransplanteerd in het hart van Toscane. Wit zand, blauw water en adembenemende landschappen. Maar achter deze schijnbare schoonheid schuilt een van de meest vervuilde gebieden van de Middellandse Zee.
De reden? De Solvay-fabriek, een van de grootste in Europa voor de productie van natriumcarbonaat (algemeen bekend als frisdrank), is al meer dan een eeuw actief in het gebied.
Het bedrijf, opgericht in 1912, heeft het lokale landschap en de lokale gemeenschap getransformeerd, wat ongetwijfeld economische ontwikkeling en werkgelegenheid heeft gebracht. Maar de milieuprijs is erg hoog. Het is serieus.
Bekijk dit bericht op Instagram
De witte stranden en het chemische effect
De karakteristieke witte kleur van het zand is te danken aan de residuen van calciumcarbonaat en soda die vrijkomen uit het industriële proces. Het troebele water zit in plaats daarvan vol met krijt en kalksteen, en zeevegetatie is al tientallen jaren vrijwel afwezig.
De hoofdafvoer, gebeld Witte slootloost elke dag tonnen chemicaliën in zee, waaronder arseen, kwik, chroom en benzeen. We hebben het over miljoenen kubieke meters afvalwater per jaar. En, ongelooflijk, dit is allemaal legaal.
De wet die giftige lozingen toestaat
Sinds 2015 staat het zogenaamde “Sblocca Italia”-decreet (DL 91/2014, omgezet in Wet 116/2014) vrijstellingen toe van industrieel afval op basis van de productiecapaciteit van de fabriek, zelfs wanneer de stoffen de normaal beoogde concentratielimieten overschrijden. In de praktijk kan een bedrijf blijven vervuilen, zolang het ‘geautoriseerd’ is.
Hoe het ook zij, UNEP, de Milieuorganisatie van de Verenigde Naties, heeft Rosignano tot een van de meest getroffen kustgebieden ter wereld gerekend, en schat de kosten voor een volledige schoonmaak op ruim 40 miljoen dollar.
Bovendien heb je voor de productie van bicarbonaat water en zout nodig, die Solvay lokaal wint: water uit de rivier de Cecina, zout uit de zoutpannen van Volterra. Het waterverbruik bedraagt meer dan 10 miljoen kubieke meter per jaar, terwijl de Belgische multinational nog geen 4 cent per kubieke meter betaalt. Een terugtrekking die in de loop van de tijd heeft bijgedragen tot problemen van hydrogeologische instabiliteit en milieustress in het hele gebied.
Gezondheid, legaliteit en tegenstrijdigheden
Ondanks beperkingen op het baden in sommige gebieden en borden die het verbod aangeven, blijven de witte stranden toeristen aantrekken, die zich vaak niet bewust zijn van de situatie. Een tegenstelling waar al jaren over gediscussieerd wordt.
Volgens een onderzoek van de CNR uit Pisa bestaat er in de gebieden rondom de fabriek een tumorrisico dat tot 300% hoger is dan het regionale gemiddelde. Bovendien hebben talloze gerechtelijke onderzoeken onregelmatigheden bij de verwijdering van industrieel slib aan het licht gebracht, waaronder gedocumenteerde gevallen van vissterfte en verontreiniging van de zeebodem.
En vandaag?
In 2024 keurde het Europees Parlement een update van de Kaderrichtlijn Water goed, die de lidstaten verplicht om meer toezicht te houden op industriële lozingen en publieke transparantie over milieugegevens te eisen. Maar op dit moment heeft Italië de nieuwe regels nog niet volledig geïmplementeerd.
Intussen roepen de lokale gemeenschap, milieucomités en wetenschappelijke verenigingen op tot een herziening van de milieuvergunningen die aan Solvay zijn verleend, en tot een serieus plan voor de drooglegging en duurzame reconversie van het gebied.
Ondertussen de paradox: Solvay, met een omzet van ruim 10 miljard euro wereldwijd, blijft het monopolie op de bicarbonaatproductie in Italië behouden, mede dankzij meerjarige staatsconcessies voor de zoutwinning.
