Onder de oude McDermitt-krater, op de grens tussen Nevada en Oregon, ligt een enorme afzetting van lithium gevangen in lagen vulkanische klei. Een recente wetenschappelijke analyse veronderstelde dat er tussen de 20 en 40 miljoen ton lithium in het stroomgebied wordt aangetroffen, een hoeveelheid die de hele batterij-industrie de komende decennia zou kunnen beïnvloeden. Als we de gemiddelde waarde van lithiumcarbonaat in de Verenigde Staten berekenen, ongeveer 37.000 dollar per ton, zouden de ondergrondse activa bijna 1,5 biljoen dollar bedragen. Cijfers die verklaren waarom dit gebied, zo stil en afgelegen, het nieuwe centrum van geopolitieke aandacht is geworden.
Hoe de enorme lithiumafzetting van de McDermitt-caldera werd gevormd
De fascinatie en complexiteit van de lithiumafzetting komt voort uit de geologische geschiedenis ervan. Ongeveer 16 miljoen jaar geleden leegde een kolossale uitbarsting de onderliggende magmakamer, waardoor een enorme caldera ontstond, een krater van meer dan 40 kilometer breed. In de loop van de tijd veranderde het bassin in een meer waarin as en vulkanische sedimenten zich ophoopten. Uit deze materialen ontstonden dikke lagen meerklei, een perfecte omgeving voor het vasthouden van lithium dat vrijkomt uit de ondergrond.
Het echte keerpunt kwam toen het resterende magma hydrothermale vloeistoffen bleef vrijgeven, beladen met mineralen: deze kokende oplossingen gingen door de kleilagen en wijzigden hun samenstelling. Eerst werd smectiet gevormd, een klei die lithium kan absorberen; vervolgens werd datzelfde smectiet bij hogere temperaturen omgezet in illiet, een variant die rijk is aan kalium en die beslist grotere hoeveelheden lithium vasthoudt.
In Thacker Pass, het meest veelbelovende gebied, bereikt de illietlaag een dikte van bijna 30 meter en concentreert zich tussen 1,3% en 2,4% lithium per gewicht, waarden die praktisch het dubbele zijn van die van andere kleiafzettingen. Een niet onbelangrijk detail: dit zeer rijke niveau bevindt zich op een geringe diepte, een kenmerk dat dagbouwactiviteiten mogelijk maakt.
Omdat deze lithiumafzetting de toekomst van batterijen kan herdefiniëren
Lithium is tegenwoordig het belangrijkste element van oplaadbare batterijen die smartphones, laptops, elektrische auto’s en opslagsystemen voor hernieuwbare energie van stroom voorzien. Volgens deskundigen zou de mondiale vraag in 2040 een miljoen ton per jaar kunnen bereiken, ongeveer acht keer de productie in 2022. Dit is de reden waarom het concentreren van zoveel lithium in één gebied grote politieke en economische belangstelling wekt.
Vulkanische kleisoorten hebben ook een strategisch kenmerk: het zijn grote en ondiepe afzettingen, waardoor er een lagere verhouding tussen uitgraving en bruikbaar materiaal nodig is. Simpel gezegd: om elke ton lithium te verkrijgen, hoeft u minder gesteente te winnen dan uit diepere afzettingen. Bij de McDermitt-caldera wordt deze dynamiek versterkt omdat de rijkste lagen zich dicht bij het oppervlak bevinden, waardoor de winning gemakkelijker is dan bij de meeste bestaande lithiummijnen.
Tussen energiekansen en angst voor het milieu
Het vooruitzicht om een mijn van deze omvang te openen brengt ook delicate vragen met zich mee. Lokale gemeenschappen, boeren en inheemse stammen vrezen gevolgen voor wateren, ecosystemen en heilige plaatsen. Voorstanders van het project zijn echter van mening dat één enkele, goed beheerde mijn minder impact kan hebben dan veel kleine mijnen die elders verspreid liggen. Maar zelfs één enkele grote steengroeve kan het grondwater veranderen, stof genereren en de fauna veranderen.
De aard van het materiaal zelf maakt het beeld complexer: de winning van lithium uit klei vereist meer geavanceerde technische stappen dan de klassieke salarissen. De rotsen moeten worden vermalen, behandeld met chemische oplossingen en onderworpen aan gecontroleerde processen om het metaal terug te winnen en tegelijkertijd het waterverbruik en de resten te beperken.
Een geologisch model dat het lithiumonderzoek in de wereld zou kunnen herschrijven
Geleerden geloven dat de McDermitt-caldera een soort “geologisch handboek” vertegenwoordigt. De mix van peralkalisch magma, gesloten bekken en langdurige hydrothermale activiteit is een patroon waar ontdekkingsreizigers nu elders in de wereld naar zullen zoeken. Maar weinig bassins lijken deze zeldzame combinatie van elementen te repliceren.
De Amerikaanse afzetting is niet alleen gigantisch: hij is chemisch uniek, stratigrafisch gunstig en gelegen in een bewoond gebied, waar compromissen tussen milieubescherming en energiebehoeften onvermijdelijk zullen zijn. Het debat van de komende jaren zal bepalen of deze schat gevangen zal blijven in klei of terecht zal komen in autobatterijen, apparaten en elektriciteitsnetwerken.
Wat zeker is, is dat McDermitt al een revolutie heeft teweeggebracht in de manier waarop wetenschappers en regeringen denken over de distributie van cruciale mineralen binnen vulkanische systemen. Een krachtige herinnering: wat tegenwoordig onze schermen verlicht en elektrische motoren beweegt, heeft vaak zijn oorsprong in geologische gebeurtenissen die miljoenen jaren geleden plaatsvonden.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
