Donkere tijden voor Google, aangezien Brussel na de enorme boete voor de Android-zaak waar we het begin juli over hadden, opnieuw toeslaat, en wel met een nog breder doelwit. De sancties betreffen het hart van de zoekmachine en de digitale winkel die miljoenen Europeanen dagelijks gebruiken. De Europese Commissie heeft twee niet-nalevingsbesluiten aangenomen tegen het bedrijf Mountain View in het kader van de Digital Markets Act, de wet die sinds 2022 de zogenaamde digitale ‘poortwachters’ op afstand probeert te houden. De rekening bedraagt dit keer 890 miljoen euro.
Twee boetes, twee afzonderlijke aanklachten
De eerste boete, van 460 miljoen euro, betreft Google Search. Volgens Brussel zou de gigant zijn eigen diensten (winkelen, hotels, transport, sport) een voorkeursbehandeling hebben gegeven in vergelijking met die van zijn concurrenten, door deze op prominentere posities te tonen, of met grafische elementen en filters die alleen voor thuisproducten waren gereserveerd. Een praktijk die de DMA expliciet verbiedt, omdat de zogenaamde ‘poortwachters’ transparante, eerlijke en niet-discriminerende rangschikkingsvoorwaarden moeten hanteren, ongeacht de dienst die wordt gespeeld.
De tweede boete, van 430 miljoen euro, heeft in plaats daarvan gevolgen voor de regels van de Play Store. De crux hier is wat experts anti-sturing noemen, dat wil zeggen de mogelijkheid voor app-ontwikkelaars om gebruikers vrijelijk naar alternatieve aankoopkanalen te leiden, misschien goedkoper, zonder onevenredige commissies aan Google te hoeven betalen. De Commissie erkent in de tekst van het besluit dat Google een vergoeding kan ontvangen voor het faciliteren van de initiële acquisitie van een klant, maar merkt op dat de omvang van de commissies en de duur van de kostenperiode groter zijn dan wat verenigbaar wordt geacht met de wet.
Zestig dagen, niet één meer
Google zal nu een einde moeten maken aan de geconstateerde overtredingen en er alles aan moeten doen om ervoor te zorgen dat er onder meer sprake is van een eerlijke behandeling van diensten van derden in de zoekresultaten, en van de vrijheid voor ontwikkelaars om hun aanbiedingen ook buiten de Play Store te promoten. De gestelde termijn bedraagt 60 dagen; Als het bedrijf zich hier niet aan houdt, riskeert het periodieke boetes tot 5% van de totale mondiale omzet, een drempel die – het is de moeite waard om te onthouden – zwaar zou wegen op een groep die een jaaromzet van honderden miljarden genereert.
Vicevoorzitter van de Commissie Teresa Ribera sprak over “beslissende maar evenwichtige” maatregelen en onderstreepte dat de beste producten de overhand moeten krijgen omdat ze beter zijn, en niet omdat ze eigendom zijn van de exploitanten van zoekmachines. De commissaris voor technologische soevereiniteit Henna Virkkunen volgt dezelfde lijn, volgens welke Google concurrerende bedrijven zou hebben geschaad door hen gelijke zichtbaarheid op Search te ontzeggen en zou voorkomen dat ontwikkelaars voordeliger aanbiedingen aan klanten in de Play Store zouden aanbieden. Brussel erkent echter dat het bedrijf al is begonnen met het testen van enkele veranderingen, zowel in de presentatie van de gratis diensten op Search als in de adresregels op Play, en beschouwt deze als stappen voorwaarts die het zal blijven monitoren. Ten slotte blijft het meest delicate hoofdstuk open, dat van AI Overviews and AI Mode, waarop de Commissie kennis heeft genomen van de voorstellen van het bedrijf zonder de knoop nog te ontrafelen.
Het antwoord van Google
Vanuit Mountain View is de lezing het tegenovergestelde. Kent Walker, hoofd mondiale zaken bij Google en Alphabet, zei dat DMA-handhaving “dagelijkse producten blijft schaden”, waardoor het bedrijf gedwongen wordt populaire realtime zoekfuncties (van directe prijzen tot directe beschikbaarheid voor hotels en vluchten) te verwijderen en de beveiligingsmaatregelen op Play te ontmantelen. Voor Walker zou er geen sprake zijn van eerlijke concurrentie, maar van een door een kleine groep klagers opgelegde degradatie van het product. Het bedrijf heeft het voorbehoud ten aanzien van het beroep nog niet ingetrokken: de besluiten van vandaag ronden het onderzoek af dat op 25 maart 2024 is geopend, maar er kan beroep worden aangetekend bij de Europese justitie.
Intussen is het verhaal verweven met een ander dossier, dat van de handelsbetrekkingen tussen Washington en Brussel, waarbij de regering-Trump de EU herhaaldelijk heeft beschuldigd van het aanvallen van Amerikaanse big tech, en daarmee dreigde met tariefvergelding. Google blijft op zijn beurt de poortwachter met de zwaarste rekening ooit uitgegeven onder de DMA, een record waarmee het bedrijf een voorsprong heeft op Meta en Apple, die in 2025 een boete kregen van respectievelijk 200 en 500 miljoen euro.
