De eerste kus, dat gebaar dat we tegenwoordig associëren met intimiteit en romantiek, zou veel oudere wortels kunnen hebben dan we dachten. Volgens nieuw onderzoek gaat de oorsprong van het op elkaar drukken van de lippen ruim 21 miljoen jaar terug, toen een gemeenschappelijke voorouder van mensen en mensapen dit gedrag al zou hebben beoefend.
Geleerden hebben geprobeerd een evolutionaire puzzel op te lossen die de wetenschappelijke gemeenschap al lang intrigeert: waarom kussen mensen (maar ook veel andere soorten) elkaar, ook al lijkt het gebaar geen duidelijk overlevingsvoordeel te bieden?
De eerste kus in de geschiedenis van de evolutie
Om een geloofwaardig beeld te krijgen van de oorsprong van de eerste kus, moesten onderzoekers uitgaan van een uiterst nauwkeurige definitie. In de studie gepubliceerd in het tijdschrift Evolutie en menselijk gedragZoenen wordt beschreven als niet-agressief oraal-oraal contact, met beweging van de lippen (of gelijkwaardige delen bij dieren) zonder uitwisseling van voedsel. Een wetenschappelijke definitie, misschien niet erg romantisch, maar noodzakelijk om vergelijkbaar gedrag bij de meest uiteenlopende soorten te vergelijken.
Door het analyseren van video’s, veldobservaties en ethologische documentatie hebben wetenschappers echte ‘kussen’ geïdentificeerd bij een ongelooflijke verscheidenheid aan dieren: chimpansees, bonobo’s, wolven, prairiehonden, ijsberen – bekend als bijzonder uitbundig en met overvloedig gebruik van de tong – en zelfs albatrossen. Deze wijdverbreide aanwezigheid van het gebaar heeft ons in staat gesteld een ‘evolutionaire boom van de kus’ te reconstrueren.
Volgens onderzoeker Matilda Brindle, een evolutiebioloog aan de Universiteit van Oxford, suggereert de aanwezigheid van dit gedrag bij chimpansees, bonobo’s en mensen naar alle waarschijnlijkheid dat hun gemeenschappelijke voorouder het ook beoefende. Vandaar de hypothese dat de oorsprong van de kus teruggaat tot ongeveer 21,5 miljoen jaar geleden, het tijdperk waarin de grote primaten zich ontwikkelden.
De link tussen Neanderthalers en Homo sapiens: een prehistorische kus?
De studie opent een ander fascinerend scenario: zelfs Neanderthalers, onze zeer naaste neven die ongeveer 40.000 jaar geleden zijn uitgestorven, hebben elkaar mogelijk gekust.
Eerder genetisch onderzoek heeft inderdaad een identieke orale microbe geïdentificeerd in de monden van Neanderthalers en moderne mensen. Het delen van die bacterie is slechts in één geval mogelijk: langdurige uitwisseling van speeksel gedurende honderdduizenden jaren, lang na de evolutionaire scheiding tussen de twee soorten.
Met andere woorden: de Neanderthalers kusten niet alleen… ze hebben mogelijk ook kussen uitgewisseld met de vroege Homo sapiens.
Waarom kussen we?
De nieuwe studie vertelt ons wanneer de eerste kus plaatsvond, maar niet waarom. De hypothesen blijven divers en fascinerend: het zou kunnen voortkomen uit de verzorgingsrituelen die aanwezig zijn bij primaten, het zou kunnen dienen als een hulpmiddel om de gezondheid, geur, immuniteit of compatibiliteit van een partner te evalueren of het zou een sociaal gedrag kunnen zijn dat geboren is om banden te consolideren en conflicten te verminderen.
Voor wetenschappers betekent het begrijpen van de kus het begrijpen van iets diepgaands over onze aard en de wortels van emoties.
Zoals Brindle concludeert:
Het is een gedrag dat we delen met veel niet-menselijke soorten. Het verdient het om bestudeerd te worden, en niet belachelijk gemaakt, alleen maar omdat het bij ons een romantische betekenis heeft.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
