De CO₂-uitstoot bereikt een nieuw record: het resterende budget om binnen de 1,5°C te blijven is bijna op

De wereld beweegt zich voort als een motor die op toeren draait net op het moment dat het olielampje rood wordt. Het is het meest nauwkeurige beeld van het nieuwe mondiale koolstofbudget: een systeem dat versnelt terwijl klimaatindicatoren aangeven dat de veiligheidsmarge bijna voorbij is.

Volgens het Global Carbon Project zal de uitstoot van fossiele brandstoffen in 2025 met 1,1% stijgen en een record van 38,1 miljard ton CO₂ bereiken. In veel landen vordert het koolstofarm maken van de economie, maar het houdt geen gelijke tred met de nog steeds groeiende vraag naar energie. Alle brandstoffen laten een stijging zien: steenkool +0,8%, olie +1%, gas +1,3%.

Bij de fossiele emissies komen de emissies door landgebruik, die naar verwachting 4,1 miljard ton bedragen: een cijfer dat iets lager is dan in 2024, dankzij de afname van de ontbossing in een aantal belangrijke gebieden. Over het geheel genomen groeit de totale mondiale uitstoot veel minder snel dan in het verleden: +0,3% per jaar in het afgelopen decennium, vergeleken met 1,9% in het voorgaande decennium.

Een klimaatbegroting teruggebracht tot vier jaar

Het rapport is duidelijk: het resterende budget om binnen de 1,5 °C te blijven – 170 miljard ton CO₂ – is “praktisch uitgeput”. In het tempo van 2025 zal het vóór 2030 verbruikt zijn, waardoor er weinig ruimte overblijft voor toekomstige manoeuvres. Tegelijkertijd zal de atmosferische concentratie 425,7 ppm bereiken, 52% hoger dan in pre-industriële tijden. Pierre Friedlingstein, die het analysewerk leidde, vat het ondubbelzinnig samen: de opwarming onder de 1,5°C houden “is niet langer plausibel”.

Verzwakking van natuurlijke bronnen: de meest onthullende gegevens

Het rapport gaat – ook met een onderzoek in Nature – in op de effecten van klimaatverandering op land- en oceanische bronnen. Uit de analyse blijkt dat 8% van de toename van CO₂ in de atmosfeer sinds 1960 te wijten is aan de vermindering van de absorptiecapaciteit van deze systemen. De afgelopen tien jaar is de gecombineerde put ongeveer 15% zwakker geweest dan in een ongewijzigd klimaat.

Het einde van El Niño bracht de terrestrische ecosystemen terug naar eerdere niveaus, terwijl de uitstoot door landgebruik afnam. In het Amazonegebied is de seizoensgebonden ontbossing gedaald tot het laagste niveau sinds 2014, maar de grote branden van 2024 hebben aangetoond hoe kwetsbaar het ecosysteem blijft in een opwarmend klimaat. Ondertussen zijn uitgestrekte tropische bossen in Zuidoost-Azië en Zuid-Amerika al getransformeerd van putten naar netto bronnen van CO₂.

Geografie van de emissies

De regionale analyse bevestigt een zeer heterogeen beeld:

In de periode 2015–2024 blijft de permanente ontbossing hoog – ongeveer 4 miljard ton per jaar – terwijl herbebossing en hergroei van bossen ongeveer de helft daarvan compenseren.

Tien jaar na Parijs gaat de curve niet omlaag

Vijfendertig landen slagen er vandaag de dag in om de uitstoot terug te dringen terwijl de economie groeit, een verdubbeling van het aantal tien jaar geleden. Maar deze signalen blijven te kwetsbaar om het mondiale traject te keren. “Schone” technologieën zijn nu concurrerend, maar worden te langzaam geïmplementeerd. Zonder snelle en substantiële reductie zal de CO₂-uitstoot zich blijven ophopen, en daarmee de bijbehorende risico’s. Het doel om de opwarming te beperken tot 1,5°C is formeel niet onhaalbaar, maar wordt wel kleiner tot een tijdsbestek dat nu nog maar een paar jaar bedraagt.

Een transitie die versnelt, maar niet genoeg

Ondanks het beeld geeft het rapport aan dat de energietransitie het systeem werkelijk verandert: in 2025 zullen hernieuwbare energiebronnen groeien in een tempo dat nog nooit eerder is gemeten en in veel landen zullen ze de nieuwe fossiele installaties overtreffen. ‘Schone’ elektriciteit dekt vrijwel de gehele nieuwe mondiale vraag, waardoor een nog scherpere toename van de uitstoot wordt vermeden. Maar dit momentum is niet genoeg: om terug te keren naar een traject dat verenigbaar is met de klimaatdoelstellingen zou het nodig zijn om de verspreidingssnelheid van schone technologieën te verdrievoudigen en geleidelijk het verbruik van steenkool, olie en gas, die dominant blijven in de mondiale energiemix, te verminderen.