Onder de Campi Flegrei lijkt het magma op een complexere manier georganiseerd dan gedacht: niet een grote enkele kamer, maar een complex systeem van diepe zones, overdrachtsgebieden en reservoirs op verschillende diepten. Dit werd gereconstrueerd door een internationale studie gepubliceerd in Wetenschappelijke rapportendie voor het eerst een 3D-geofysische kaart biedt van het energiesysteem van de caldera tot ongeveer 50 kilometer onder het oppervlak.
Het onderzoek duidt niet op een aanstaande uitbarsting, maar voegt een belangrijk stukje kennis toe over een van de meest gecontroleerde vulkanen ter wereld. In een dichtbevolkt gebied dat al jaren wordt getroffen door bradyseïsme, is het essentieel om te begrijpen hoe de diepe en oppervlakkige delen van het systeem communiceren om de signalen die aan het oppervlak worden gemeten beter te kunnen lezen.
De kaart onder de vulkaan
Het werk maakte gebruik van de techniek van ontvangerfuncties, dat wil zeggen de analyse van hoe seismische golven veranderen terwijl ze door verschillende ondergrondse materialen gaan. In de praktijk worden aardbevingen op afstand een soort natuurlijke röntgenstraling: de golven arriveren, gaan door de korst en mantel, vertragen of veranderen hun gedrag, en uit die variaties is het mogelijk een deel van de verborgen architectuur van de caldera te reconstrueren.
Het belangrijkste resultaat betreft twee gebieden met lage snelheid van seismische golven. De eerste bevindt zich ongeveer 10 kilometer diep, in het oostelijke deel van de caldera, met een langwerpige vorm en afmetingen die worden geschat op ongeveer 6 x 5 x 4 kilometer. De auteurs interpreteren het als een mogelijk gelokaliseerd gebied van magmatische overdracht of indringing. Verderop verschijnt een tweede structuur: het dak bevindt zich ongeveer 25 kilometer verderop, het is ongeveer 17 kilometer dik, helt naar het noorden en kan tot 30% gesmolten materiaal bevatten. Dit gebied wordt geïnterpreteerd als een mogelijke diepe bron van primitief magma, gelegen tussen de diepe korst en de bovenmantel.
Vertaald zonder er een scène uit een rampenfilm van te maken: onder de Campi Flegrei ontstaat een structuur met meerdere niveaus. Een diep deel waar magma kan ontstaan of zich kan ophopen, een tussenzone waar het zich kan verplaatsen, en sectoren dichter bij het oppervlak waar vloeistoffen, hete rotsen, gassen, breuken en druk een rol spelen. De vulkaan lijkt veel minder op een kamer vol magma en veel meer op een oud, krom, heet, met kleppen gevuld leidingsysteem dat wetenschappers een naam proberen te geven zonder iets kapot te maken.
De stukken zijn al bekend
Deze nieuwe deep map sluit aan bij ander recent werk. Een onderzoek uit 2024 naar geodetische en petrologische gegevens had de evolutie van de crisis die in 2005 begon al gevolgd, wat duidde op een steeds grotere en oppervlakkigere vervormingsbron, die van ongeveer 5,9 naar 3,9 kilometer ging, en een diepere bron op ongeveer 8 kilometer. Volgens dat model zou de inflatie van de ondiepste bron verklaard worden door de opstijging van 0,06-0,22 kubieke kilometer magma uit diepten groter dan of gelijk aan 8 kilometer.
Ook in 2024 had een CNR-IREA-groep een onregelmatige bron geschat in een gebied van de korst tussen ongeveer 3 kilometer en 500 meter diep, in het gebied tussen Solfatara en Pisciarelli, precies waar veel oppervlakteverschijnselen duidelijker worden: opstijging, seismiciteit, temperaturen, geochemische variaties.
In 2025 gebruikte een andere studie, gepubliceerd in Communications Earth & Environment, 3D-magnetotellurische beeldvorming om tot ongeveer 20 kilometer onder de caldera te kijken. Daar was tussen de 8 en 20 kilometer een grote anomalie met lage weerstand ontstaan, geïnterpreteerd als een “kristalbrij” -zone: een soort hete pasta gemaakt van kristallen, rotsen, vloeistoffen en een smeltaandeel dat wordt geschat op ongeveer 10%, met ongeveer 90 kubieke kilometer smelt in het totale gemodelleerde volume.
Naast elkaar geplaatst, vertellen deze onderzoeken hetzelfde vanuit verschillende diepten. Onder de Campi Flegrei bestaan diepe delen, tussenliggende zones, kanalen, meer oppervlakkige reservoirs en een zeer actief hydrothermisch systeem naast elkaar.
©Wetenschappelijke rapporten
De juiste lezing
De magmakaart van Campi Flegrei vergroot de kennis van het vulkanische systeem. Het markeert een belangrijke wetenschappelijke stap. Het biedt betere hulpmiddelen om bradyseïsme, seismiciteit, ontgassing en grondvervormingen te interpreteren. Van hier tot het aftellen naar een uitbarsting is een enorme afstand.
De Civiele Bescherming geeft momenteel een geel alarmniveau aan voor de Campi Flegrei, met de toestand van de vulkaan in “gemiddeld onevenwicht” en fase 2 van aandacht. Sinds 2005 is een nieuwe fase van opheffing van de caldera aan de gang; Sinds 2018 gaat de stijging gepaard met een geleidelijke toename van de seismische activiteit, die sinds 2023 is geïntensiveerd, met gebeurtenissen tot magnitude 4,6 en een totale stijging van meer dan 150 centimeter sinds 2005.
Hetzelfde officiële raamwerk specificeert een beslissende stap: de wetenschappelijke resultaten versterken het bewijs van de aanwezigheid van magma in de diepte als de oorzaak van de bradyseismische crisis, terwijl de afwezigheid van bewijs van magmatische opstijging leidde tot de bevestiging van het gele alarmniveau.
De aardbeving van 21 mei 2026, magnitude Md 4,4 in de Golf van Pozzuoli op ongeveer 3 kilometer diepte, herinnerde ons eraan hoe levend het systeem is en hoezeer het wordt waargenomen door de bevolking, zelfs in de stad Napels. De INGV gaf effecten aan tot MCS graad V, waarbij er sinds 05.50 uur lokale tijd een aardbevingszwerm gaande was.
Het operationele punt blijft hetzelfde: meer kennis, meer monitoring, meer preventie, meer duidelijkheid. De nieuwe kaart van het magma onder de Campi Flegrei dient om beter te begrijpen hoe de caldera werkt, om wat er in de diepte gebeurt te verbinden met wat aan de oppervlakte wordt gemeten, om de signalen met minder mist te lezen.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
