Gewond raken gebeurt. In de sport, zoals in het leven. Maar voor vrouwen, vooral in de competitiesport, kan het moment dat een blessure optreedt alles veranderen. En de menstruatiecyclus weegt hier veel zwaarder op dan tot nu toe werd gedacht.
Jarenlang werd herhaald dat vrouwelijke atleten ‘kwetsbaarder’ waren. Vaak zonder data, vaak op paternalistische toon. Maar nu komen er solide cijfers binnen, verzameld in het veld, die een ander en veel interessanter verhaal vertellen: we raken niet vaker gewond tijdens de cyclus, maar als het gebeurt, is de rekening die we moeten betalen veel hoger.
Het is geen kwestie van pech, maar van veranderende biologie
In het vrouwenvoetbal is er een feit dat altijd terugkomt: knieën die bezwijken, spieren die scheuren, lange stops. Vrouwelijke spelers raken vaker geblesseerd dan mannelijke spelers en al jaren wordt overal naar de verklaring gezocht. Verkeerde schoenen, synthetische velden, werkdruk, ongeschikte trainingen. Allemaal plausibel. Allemaal gedeeltelijk.
Op een gegeven moment besloot iemand het vrouwelijk lichaam te bekijken zoals het werkelijk is: een systeem dat in de loop van de maand verandert. Hormonen die stijgen en dalen, energie die niet altijd hetzelfde is, weefsels die anders reageren op stress. Een groot onderzoek uitgevoerd door de medische afdeling van het dames FC Barcelona, een van de sterkste teams ter wereld, heeft vier jaar aan echte, geleefde, dagelijkse gegevens verzameld. Geen abstract laboratorium. Gewoon trainen, wedstrijden, blessures en herstel.
Van 2019 tot en met 2023 werden 33 professionele atleten gevolgd, in een periode waarin de ploeg twee Champions Leagues won. In totaal werden ruim 850 menstruatiecycli en 80 blessures geanalyseerd die spelers dwongen te stoppen. De cyclus was eenvoudig verdeeld: dagen van menstruatie en dagen zonder bloeding. Niets verfijnd, maar concreet. De resultaten zijn verrassend.
Tijdens de menstruatiecyclus raken spelers niet meer geblesseerd. De gegevens laten inderdaad een iets lagere frequentie zien dan de rest van de maand, ook al is het verschil niet statistisch significant. Tot nu toe niets alarmerends. Het probleem komt later naar voren. Wanneer er tijdens de cyclus een blessure optreedt, exploderen de hersteltijden. De dagen verloren drievoudig. Ernstiger blessures, langere stops, ingewikkelder retouren. Geen kleine ergernissen, maar blessures die een seizoen kunnen breken.
Lage hormonen, verminderde bescherming en een lichaam dat slechter repareert
Het belangrijkste punt is oestrogeen. Een hormoon dat vaak wordt afgedaan als ‘seksueel’, maar dat feitelijk spieren, pezen en ligamenten beschermt. Het helpt weefsels stress te weerstaan en zichzelf te herstellen na een trauma.
Tijdens de menstruatiefase zijn de oestrogeen- en progesteronspiegels het laagst. Het is alsof het lichaam tijdelijk minder uitgerust is om zichzelf te verdedigen. Als er op dat moment een blessure optreedt, verloopt de genezing langzamer en gecompliceerder.
Daarbij komen nog andere zeer concrete factoren: ijzerverlies, verhoogde vermoeidheid, pijn, krampen. Zelfs een minimale verandering in de spiercontrole kan bij topsport het verschil maken tussen een veilige ondersteuning en een verkeerde beweging.
Wat er echt verandert, op en buiten het veld
Deze studie vertelt vrouwelijke atleten niet dat ze moeten stoppen als ze ongesteld zijn. Het zou een verkeerde boodschap zijn, maar ook gevaarlijk. Spelers kunnen zelfs tijdens hun menstruatie trainen, spelen en winnen. De gegevens bevestigen het. Wat verandert is de manier waarop met de last en vooral de nasleep moet worden omgegaan. Als er tijdens de cyclus een blessure optreedt, is er meer aandacht, meer herstel en meer zorg nodig. Slaap, voeding en ijzersuppletie komen centraal te staan. Geen details.
En dan is er nog een punt dat iedereen aangaat, ook buiten de topsport: het vrouwelijk lichaam is niet lineair. Wijziging. Het negeren ervan is geen kracht, het is kortzichtigheid. Te lang heeft de sportwetenschap vrijwel uitsluitend mannen bestudeerd. Dit werk lost niet alles op, maar opent wel een pad. En het herinnert ons eraan dat luisteren naar het lichaam, zelfs als het bloedt, geen zwakte is. Het is kennis.
Mogelijk bent u ook geïnteresseerd in:
