In Antalya gaat COP31 de beslissende fase in, maar het klimaatakkoord lijkt nog ver weg. Het is niet alleen de kwestie van de financiering die regeringen verdeelt: het conflict gaat vooral over de snelheid waarmee de wereld olie, steenkool en gas moet opgeven.
Het eerste ontwerp van de Dekkingsbesluithet laatste beleidsdocument van de conferentie, stuitte op sterke weerstand. De Arabische Groep en Rusland hebben het in zijn geheel verworpen, terwijl de LMDC-groep van ontwikkelingslanden, waartoe ook China en India behoren, een aantal van haar meest ambitieuze punten betwist: het plan om af te stappen van fossiele brandstoffen, de reductie van methaan en het doel om tegen 2035 elektriciteit tot 35% van het mondiale energieverbruik te brengen.
Maar ook de Europese Unie is niet tevreden. Terwijl Brussel enerzijds elektrificatie steunt en de noodzaak om de 1,5°C-doelstelling levend te houden, verzet het zich anderzijds tegen de opname van nieuwe hoofdstukken over klimaatfinanciering. Een standpunt dat bekritiseerd werd door het milieuactivist Climate Action Network, dat de EUeil niet verrassend tot ‘Fossiel van de Dag’ bekroonde (Fossiel van de dag), de symbolische erkenning die wordt gegeven aan degenen die de vooruitgang in de klimaatonderhandelingen belemmeren.
De kwestie is vooral van economische aard: hoewel er om een versnelling van de uitvoering van de klimaatverplichtingen wordt gevraagd, vertraagt Europa de middelen die nodig zijn om deze verplichtingen na te komen, en toont zij weerstand tegen zowel de verdrievoudiging van de financiering voor aanpassing als tegen nieuwe toezeggingen op het gebied van de overheidsfinanciën van de geïndustrialiseerde landen.
Bekijk dit bericht op Instagram
Terwijl de onderhandelingen langzaam vorderen, werkt een groeiende groep regeringen aan hun eigen nationale routekaarten om fossiele brandstoffen geleidelijk af te schaffen.
Tot de laatste die nieuwe toezeggingen hebben aangekondigd behoren Denemarken, Luxemburg, Spanje, Portugal, Quebec en enkele landen in de Stille Oceaan. Ze sluiten zich aan bij landen die al plannen hebben gepubliceerd of plannen daartoe hebben aangekondigd.
En Italië?
Volgens de update van de onderhandelingen heeft ons land nog geen publiek standpunt kenbaar gemaakt over de routekaart voor de transitie van fossiele brandstoffen, noch over het internationale initiatief voor elektrificatie, ondanks de aanwezigheid in Antalya van de minister van Milieu Gilberto Pichetto Fratin.
Tijdens zijn toespraak op het hoogste niveau van COP31 herhaalde de minister de doelstelling van klimaatneutraliteit in 2050, waarbij de nadruk lag op een mix van technologieën: hernieuwbare energiebronnen, kernenergie, energie-efficiëntie, biobrandstoffen en CO₂-afvang- en opslagsystemen (CCS). In zijn toespraak verwees hij echter niet naar het uittreden van fossiele brandstoffen, noch naar de elektrificatie van de consumptie, de twee centrale kwesties in de onderhandelingen in Antalya. En er is ook een probleem met de cijfers. Italië installeert ongeveer 7 GW aan nieuwe hernieuwbare capaciteit per jaar, minder dan de ongeveer 10 GW per jaar die nodig is om de doelstellingen van het Geïntegreerde Nationale Energie- en Klimaatplan voor 2030 te bereiken.
Op het gebied van de financiering heeft Pichetto Fratin tussen 2022 en 2025 5,8 miljard euro aan overheidsfinanciering voor het klimaat opgeëist, naast de 3,2 miljard die werd gemobiliseerd. Er zijn echter geen nieuwe toezeggingen gedaan voor de volgende jaren. Het contrast komt vooral naar voren als we kijken naar de financiering van fossiele brandstoffen: in 2025 garandeerde dochteronderneming SACE, vergeleken met ongeveer 2,3 miljard euro aan klimaatfinanciering, 2,5 miljard dollar voor fossiele projecten in het buitenland, voornamelijk gekoppeld aan gas.
Een cijfer dat een belofte van Italië op de COP26 in Glasgow naar voren brengt: het stopzetten van de internationale publieke steun voor fossiele brandstoffen tegen 2022. Op dit punt moet de vraag worden gesteld: hoe geloofwaardig kan een klimaatstrategie zijn die de ecologische transitie financiert, maar tegelijkertijd nieuwe projecten in verband met olie en gas blijft ondersteunen?
Ondertussen liggen er nog 21 open onderhandelingsvraagstukken op tafel, van financiering tot aanpassing tot een rechtvaardige transitie. De nieuwe concepten van de teksten worden op donderdag 19 november verwacht.
