De zomer is voorbij, de hitte is een herinnering en hittegolven lijken ver weg. Maar juist nu moeten steden nadenken over hoe ze de volgende crisis het hoofd moeten bieden. De klimaatverandering is vooral voelbaar in de warmere maanden, maar oplossingen moeten van tevoren worden voorbereid. Wachten tot de temperatuur weer stijgt, betekent dat je onvoorbereid aankomt.
Een recordzomer, van Milaan tot Turijn
De cijfers voor de zomer van 2026 spreken duidelijk. Volgens de Nationale Onderzoeksraad was het de warmste temperatuur gemeten in Italië sinds 1950, met een nationale gemiddelde temperatuur van 24,3 °C.
De gegevens worden bevestigd in grote steden. Volgens het Milanese Duomo Meteorologische Observatorium bereikte de gemiddelde zomertemperatuur in Milaan 28,3 °C, met 80 tropische nachten. In Bologna telde het Arpae-station op Piazza 8 Agosto er 81: in 24 daarvan kwam het minimum niet onder de 25 °C. Turijn overtrof met een seizoensgemiddelde van 27,2 °C gemeten in het historische station Via della Consolata zelfs het record van 2003.
De vraag is dus niet alleen hoe warm het volgende zomer zal zijn. Zo zullen onze steden er klaar voor zijn.
Ontharden is slechts de eerste stap
Eén van de strategieën die zich verspreidt is ontharding: het verwijderen van asfalt en beton om ruimte terug te geven aan de natuurlijke grond. Hierdoor worden de oppervlakken die warmte accumuleren verminderd, wordt regen beter geabsorbeerd en ontstaan er nieuwe groene gebieden.
Zelfs in Italië bereikt het onderwerp stadsplanningsplannen. In het voorjaar van 2026 nam Genua het op in zijn gemeentelijk stedenbouwkundig plan. De gemeente biedt prikkels aan degenen die ondoordringbare oppervlakken verwijderen en vraagt hen in ruil daarvoor zich in te zetten voor het onderhoud van de herontwikkelde gebieden.
Het verwijderen van het asfalt is echter niet voldoende. Dit wordt onderstreept door Deerns, een ingenieursbureau dat zich bezighoudt met stedenbouwkundig ontwerp en veerkracht. Het planten van bomen en het creëren van doorlatende oppervlakken garandeert geen automatisch resultaat. Hitte, droogte en arme grond kunnen de vegetatie in gevaar brengen, vooral in de eerste jaren na het planten.
“Het risico is dat je je concentreert op hoeveel vierkante meter asfalt er wordt verwijderd of hoeveel bomen er worden geplant, zonder je af te vragen wat er over vijf of tien jaar zal gebeuren”legt Mattia Mariani, Unitdirecteur van Deerns Italia, uit. Om deze reden is het volgens de deskundige noodzakelijk om vanaf het begin rekening te houden met de waterbehoefte, de onderhoudskosten, de levensduur van de materialen en de omstandigheden die de planten nodig hebben om te overleven.
@Deerns
De les van de oasescholen van Parijs
Een bruikbaar voorbeeld komt uit Frankrijk. Met het OASIS-programma, dat in Parijs van start ging, zijn de binnenplaatsen van scholen getransformeerd in koelere ruimtes dankzij vegetatie, doorlatende bodems en oplossingen om het microklimaat te verbeteren. Deerns Italia heeft enkele van deze ingrepen onderzocht, waaronder de binnenplaats van de Jean Moulin-school in Chaville, net buiten Parijs.
Uit de Franse ervaring is een vaak over het hoofd gezien probleem naar voren gekomen. Tijdens de zomervakantie sluiten de scholen en is er vaak niemand meer die dagelijks voor de bomen zorgt. Het is precies de periode waarin jonge bomen het meeste water nodig hebben. Als dit niet al in de ontwerpfase wordt voorzien, dreigt de hele interventie te worden overgeslagen.
“Buitenruimte moet worden ontworpen als een dienst die lang meegaat”zegt Mariani.
Water, onderhoud en monitoring
Wat is er dan nodig om steden werkelijk veerkrachtiger te maken? Volgens deskundigen een geïntegreerd ontwerp dat rekening houdt met het klimaat van de komende decennia en de gehele levenscyclus van de ingrepen. In de praktijk:
Voor overheidsdiensten bestaat de uitdaging erin de logica van individuele geïsoleerde interventies te overwinnen en zich te concentreren op doorlopende klimaatadaptatieprogramma’s, waarbij planning, zorg en verificatie deel uitmaken van hetzelfde traject.
“Een stad veerkrachtig maken betekent niet alleen dat je haar vandaag moet transformeren: het betekent het creëren van de omstandigheden zodat interventies blijven werken en mensen beschermen, zelfs over tien of twintig jaar”besluit Mariani.
Volgende zomer lijkt nog ver weg, maar de tijd om actie te ondernemen is nu.
