De tweede en beslissende week van COP31 in Antalya, de VN-conferentie over klimaatverandering die aan de gang is in Türkiye, is net begonnen. Dit betekent dat de onderhandelingen de puur politieke fase ingaan met de komst van de ministeriële delegaties, die opnieuw worden opgeroepen tot overeenstemming over de meest controversiële kwesties: fossiele brandstoffen, het terugdringen van de uitstoot en vooral: wie de rekening zal moeten betalen voor de klimaatcrisis.
Ondertussen ligt zojuist de ontwerpovereenkomst op tafel, van wat er zal komen Dekkingsbesluithet beleidsdocument dat de algemene richting van de VN-Klimaatconferentie in kaart zal brengen. Achttien pagina’s in 144 paragrafen die proberen de verzoeken van geïndustrialiseerde landen, opkomende economieën en de meest kwetsbare landen samen te brengen.
Terwijl het document aan de ene kant erkent dat de wereld te weinig doet om de opwarming van de aarde in bedwang te houden, lanceert het aan de andere kant opnieuw de uitstap uit fossiele brandstoffen en roept het op tot nieuwe financiering, zonder echter bepaalde data en doelstellingen te geven. Hoe het ook zij, de tekst is slechts een onderhandelingsvoorstel en veel passages erin kunnen dus veranderen.
Laten we eens kijken naar de vijftien fundamentele punten.
-
Versnel het afscheid van olie, kolen en gas
Het ontwerp verwijst naar de eerste Global Stocktake van Dubai en zijn engagement om af te stappen van fossiele brandstoffen, met de vraag: “Versnelde actie om fossiele brandstoffen uit te faseren,” vertrekkend van een “onmiddellijke” eerlijke en rechtvaardige transitie in de energiesystemen. De tekst verwelkomt ook de twee routekaarten die door het Braziliaanse voorzitterschap zijn gepresenteerd, die over fossielen en die over ontbossing, maar geeft niet echt een voorstel over de manier waarop deze verder kunnen worden gebracht.
Het mooie is dat er geen bindende mondiale datum bestaat voor het elimineren van olie, gas en steenkool, noch een gedetailleerd traject met tussenstappen.
-
De drempel van 1,5 °C
Het document erkent een realiteit die steeds moeilijker te negeren is: de huidige inspanningen zijn niet voldoende om de opwarming van de aarde binnen de 1,5°C te houden. Het ontwerp gaat openlijk in op het risico van overschietend.w.z. de tijdelijke overschrijding van deze drempel, en stelt voor om de temperatuur in de loop van de eeuw zo snel mogelijk weer onder de 1,5 °C te brengen. Een overwinning die, zelfs als deze tijdelijk is, onomkeerbare gevolgen kan hebben.
-
Landen moeten meer doen om de uitstoot terug te dringen
Op 9 november hadden 163 landen nieuwe nationale klimaatplannen ingediend. Maar het presenteren ervan is niet voldoende. Het ontwerp roept regeringen op om de doelstellingen te versterken en de implementatie te versnellen vóór de volgende mondiale begroting in 2028. Voor ontwikkelingslanden zullen grotere ambities echter gepaard moeten gaan met adequate economische en technologische steun.
-
Meer elektriciteit en hernieuwbare energiebronnen in 2035
Een van de nieuwe doelstellingen is om tegen 2035 elektriciteit tot 35% van het mondiale eindenergieverbruik te brengen.
Het document lanceert ook de toezeggingen om de capaciteit van hernieuwbare energie te verdrievoudigen en het tempo van de verbetering van de energie-efficiëntie tegen 2030 te verdubbelen, waarbij ook wordt geïnvesteerd in elektriciteitsnetwerken, opslagsystemen en infrastructuur.
-
Minstens 120 miljard dollar om zich aan te passen aan de klimaatcrisis
Het is een van de belangrijkste knooppunten. In het ontwerp wordt voorgesteld om de financiering voor klimaatadaptatie te verhogen tot minstens 120 miljard dollar, als onderdeel van de doelstelling om deze tegen 2035 te verdrievoudigen.
Een cijfer dat echter verre van de werkelijke behoeften zou blijven: volgens de schattingen waarnaar in het document wordt verwezen, zullen de ontwikkelingslanden tegen 2035 ongeveer 305 miljard dollar per jaar nodig hebben om de gevolgen van de opwarming van de aarde het hoofd te bieden.
-
Rijke landen moeten verantwoording afleggen voor hun historische uitstoot
Het document erkent expliciet de historische verantwoordelijkheid van geïndustrialiseerde landen in de klimaatcrisis. Volgens het ontwerp heeft hun netto cumulatieve CO₂-uitstoot al ongeveer vier vijfde van het koolstofbudget verbruikt, wat overeenkomt met een kans van 50% om de opwarming tot 1,5°C te houden.
Er wordt ook een jaarlijkse ministeriële vergelijking voorgesteld, te beginnen vanaf 2027, van klimaatverbintenissen die vóór 2020 niet zijn nagekomen.
-
Het verlies- en schadefonds beschikt over te weinig middelen
De cijfers laten een enorm onevenwicht zien: vergeleken met de ongeveer 2,8 miljard dollar die via de mechanismen van het fonds werd aangevraagd Verlies en schadezijn er slechts 342 miljoen toegewezen.
Het ontwerp roept op tot meer middelen en stelt een nieuw initiatief voor, de Routekaart van Antalya naar Addis Abebaom financiering te identificeren voor de landen die het zwaarst getroffen zijn door klimaatrampen.
-
De rechten van inheemse volkeren worden erkend
Een belangrijke passage betreft de inheemse gemeenschappen, die worden erkend als hoofdrolspelers bij de bescherming van ecosystemen. Het ontwerp herhaalt hun recht op vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming en benadrukt dat klimaatoplossingen de territoria, culturen, middelen van bestaan en rechten van inheemse volkeren niet in gevaar mogen brengen.
Een belangrijke erkenning, die zich echter moet vertalen in effectieve deelname aan beslissingen.
-
Stop de ontbossing tegen 2030
Bossen keren terug naar het middelpunt van de klimaatverplichtingen. Het document lanceert het doel om ontbossing en bosdegradatie tegen 2030 een halt toe te roepen en terug te draaien, waarbij hun rol wordt erkend bij het absorberen van CO₂, het beschermen van de biodiversiteit en het voortbestaan van lokale gemeenschappen.
Nieuwe specifieke verplichtingen voor individuele overheden ontbreken echter.
-
Meer ruimte voor technologieën om CO₂ af te vangen
In het ontwerp wordt voorgesteld om de ontwikkeling van systemen voor het afvangen, gebruiken en opslaan van koolstof te versnellen, met een capaciteit van 1,3 tot 2,5 miljard ton CO₂ per jaar tegen 2035.
Het document specificeert ook dat de verwijdering van CO₂ uit de atmosfeer de vermindering van de uitstoot niet mag vervangen of vertragen. De vraag welke rol deze technologieën in de energietransitie spelen, blijft echter open.
-
Verminder methaan snel
Het is niet alleen koolstofdioxide. Het ontwerp roept op tot het versnellen van de actie tegen methaan, een krachtig broeikasgas, door het repareren van lekken in fabrieken, het verminderen van de opzettelijke uitstoot van gas en het terugwinnen van methaan uit afval.
Er is echter geen nieuwe mondiale kwantitatieve doelstelling vastgesteld.
-
Bergen en gletsjers komen op de COP-agenda
Voor het eerst wordt in dit ontwerp voorgesteld een specifiek werkprogramma voor de klimaatverandering in berggebieden op te stellen.
Het doel is om het onderzoek, de aanpassing en de bescherming van gletsjerafhankelijke gemeenschappen te versterken, waarbij op COP32 een internationale dialoog op hoog niveau wordt verwacht.
-
Klimaatalarm voor de gehele wereldbevolking in 2027
Een ander punt betreft systemen voor vroegtijdige waarschuwing bij overstromingen, droogtes en andere extreme weersomstandigheden.
Het ontwerp lanceert opnieuw de doelstelling van de VN om universele dekking tegen 2027 te garanderen, en roept op tot meer samenwerking en steun voor de meest kwetsbare landen.
-
Efficiëntere gebouwen en minder energieverspilling
Met deAntalya Compact voor energie-efficiënte gebouwenpromoot het COP31-voorzitterschap de doelstelling om de operationele energie-intensiteit van gebouwen tegen 2035 wereldwijd met ten minste 25% te verminderen, vergeleken met 2020.
Een initiatief dat tot doel heeft de consumptie en emissies in de bouwsector te beperken, zonder nieuwe bindende verplichtingen voor individuele staten in te voeren.
-
De ecologische transitie moet de mensenrechten respecteren
Het laatste grote thema is sociale rechtvaardigheid. Het document herinnert aan de rechten van vrouwen, kinderen, jongeren, migranten, werknemers en kwetsbare gemeenschappen.
We praten over fatsoenlijk werk, deelname aan besluitvorming en de strijd tegen uitbuiting in toeleveringsketens van schone technologie. Omdat er niet kan worden gezegd dat een transitie echt rechtvaardig is als deze, in een poging om de klimaatcrisis op te lossen, uiteindelijk nieuwe ongelijkheden creëert.
Ondertussen Australië…
Terwijl we in Antalya bespreken hoe we de uitstap uit fossiele brandstoffen kunnen versnellen, luidt een nieuw rapport van Climate Analytics De datum van de exit van fossiele brandstoffen is voorbijlegt de tegenstrijdigheden van het Australische energiebeleid bloot.
Volgens de analyse zal Australië – medevoorzitter van de COP – nog tientallen jaren op grote schaal steenkool, olie en gas blijven exporteren. Tegen 2040 zouden de emissies die verband houden met geëxporteerde fossiele brandstoffen slechts marginaal dalen en nog steeds rond de 900 miljoen ton per jaar schommelen, het dubbele van de binnenlandse emissies die in 2025 werden gerapporteerd.
Volgens Climate Analytics heeft de regering sinds 2022 onder leiding van Anthony Albanese ten minste 37 nieuwe projecten of uitbreidingen op het gebied van fossiele brandstoffen goedgekeurd, met mijnconcessies die tot 2088 reiken. Bovendien schat het rapport dat een exittraject dat verenigbaar is met de doelstellingen van Parijs in de komende vijftien jaar tot 9,6 miljard ton aan uitstoot zou kunnen voorkomen, met ook voordelen voor het Great Barrier Reef.
Een tegenstrijdigheid die Bill Hare, CEO van Climate Analytics, samenvat in de afstand tussen de klimaatambities van de Australische regering en de voortdurende expansie van de fossiele export.
Kortom, de tekst die uit Antalya komt bevat belangrijke voorstellen, maar legt ook alle grenzen van de internationale klimaatonderhandelingen uit. Aan de ene kant is er de steeds explicietere erkenning van de urgentie van het terugdringen van de uitstoot, het beschermen van ecosystemen en het ondersteunen van kwetsbare bevolkingsgroepen; aan de andere kant ontbreken precieze deadlines, voldoende financiering en instrumenten die ervoor kunnen zorgen dat verplichtingen worden nagekomen.
De tweede week van COP31 zal precies deze problemen moeten oplossen. Ondertussen staat vandaag, 17 november, het segment op hoog niveau met de ministers gepland en zal ook de minister van Milieu en Energieveiligheid, Gilberto Pichetto Fratin, aanwezig zijn. De themadag staat in het teken van oceanen, zeeën, natuur en landgebruik.
HIER vindt u de conceptovereenkomst.
