De race tegen de klok langs de kusten van Nieuw-Zeeland is op de meest dramatische manier geëindigd. Ondanks wanhopige pogingen van rangers van het Department of Conservation (DOC), biologen van Project Jonah en lokale bewoners, is geen van de ongeveer vijftig grienden (Globicephala melasook wel grienden genoemd) die tussen 5 en 6 november langs de kust van Ngawi strandden, wisten te overleven. Wat er gebeurde nabij Cape Palliser, op het zuidelijkste punt van het Noordereiland, was niet alleen een ecologische tragedie, maar een verlies dat door een hele gemeenschap als familie-ervaring werd ervaren.
De DOC-rangers en bewoners vertrouwden deze reuzen van de zee toe aan het laatste, plechtige afscheid van de iwi, de lokale Māori-stammen. Een gebaar van diep respect dat zijn wortels heeft in een duizend jaar oude spirituele en ecologische visie, waarin mensen en oceaandieren dezelfde genealogie delen.
Walvisachtigen zoals taonga en afstammelingen van Tangaroa
Voor de Māori-bevolking zijn walvissen en grienden (tohorā) niet zomaar wilde dieren: het zijn taonga, een term die duidt op een heilige, culturele en natuurlijke schat die met toewijding moet worden bewaakt. Volgens de traditionele kosmologie stammen walvisachtigen rechtstreeks af van Tangaroade god van de oceaan, en in oude verhalen worden ze vaak beschreven als spirituele gidsen die Polynesische voorouders over de Stille Oceaan vergezelden naar de kusten van Aotearoa (de Māori-naam voor Nieuw-Zeeland).
Juist vanwege deze verwantschapsband (uitgedrukt in het concept van whakapapa(de genealogie die alle levende wezens verenigt) wordt een massale stranding nooit behandeld als een eenvoudig logistiek verwijderingsprobleem. Het is het verlies van een voorouder of een familielid, een gebeurtenis die stilte, meditatie en precieze rituelen vereist om het spirituele evenwicht tussen land en zee te herstellen.
De karakia en de terugkeer naar het land
In coördinatie met het Department of Conservation voeren de oudsten (kaumātua) van de plaatselijke iwi een karakia uit op het strand: een oud lied van gebed en zegen, gereciteerd in de te reo Māori-taal. Dit ritueel dient ter ere van de geest van de vermiste dieren, om hen te bedanken voor hun aanwezigheid in de oceaan en om hun overgang van de fysieke naar de spirituele wereld te begeleiden (Wairua), terwijl hij opriep tot bescherming voor degenen die aan de kust werkten.
Pas aan het einde van de karakia worden de lichamen begraven in beschermde gebieden langs de kust, waardoor de natuur zijn gang kan gaan, weg van de nieuwsgierigheid van voorbijgangers en de walvisachtigen terugkeren naar Papatūānuku, Moeder Aarde.
De tragedie aan de rotsachtige kust van Ngawi
Wat de Cape Palliser-gebeurtenis nog pijnlijker maakte, was de onmogelijkheid om zelfs maar één exemplaar te redden. In tegenstelling tot de meer bekende strandingen op de zandstranden van Nieuw-Zeeland, strandden de twee groepen grienden op een ondoordringbaar, afgelegen en met rotsen bezaaid stuk kust, waar een soortgelijke episode sinds de jaren negentig niet meer had plaatsgevonden.
De meeste walvisachtigen liepen in de eerste uren dodelijke verwondingen op op de rotsen. DOC-redders, biologen en vrijwilligers van Project Jonah hadden de hele dag moeite om de laatste vier overgebleven exemplaren vochtig en levend te houden: twee van hen waren zelfs tijdelijk terug in het water gezet, maar door de schok, het trauma en de thermische ineenstorting veroorzaakt door de afwezigheid van de druk van de oceaan konden ze niet ontsnappen.
Het mysterie blijft wat de kudde naar zo’n onherbergzame kust dreef, misschien een combinatie van abnormale stromingen, akoestische desoriëntatie of de ziekte van een enkel individu, maar bovenal blijft er een bevestiging van hoe diep de band tussen deze dieren is: een band die zo sterk is dat ze ertoe leidt dat ze nooit een metgezel in moeilijkheden in de steek laten, zelfs niet als ze met het einde worden geconfronteerd, en die vandaag de dag een weerspiegeling vindt in het medelijden en respect waarmee de Māori-gemeenschap hen op hun laatste reis vergezelde.
