Overstromingen, stortregens, windstoten en steeds kwetsbaarder wordende gebieden. In Italië is de klimaatcrisis niet langer een verre bedreiging, maar een realiteit waar we bijna elke dag mee te maken hebben. En de cijfers vertellen een verhaal dat we niet langer kunnen negeren: 2.689 extreme weersomstandigheden in iets minder dan twaalf jaar, 221 doden en economische schade die, van 1980 tot vandaag, wordt geschat op 147 miljard euro.
De situatie wordt geïllustreerd door het nieuwe rapport van Legambiente’s CittàClima Observatorium, opgesteld in samenwerking met Unipol en uitgebracht in de openingsweek van COP31 in Antalya. Een onderzoek dat zich niet beperkt tot het tellen van rampen, maar vooral een probleem aan het licht brengt: Italië blijft noodsituaties achtervolgen, terwijl interventies om deze te voorkomen te traag verlopen.
Laten we eens bedenken dat het Nationaal Plan voor Aanpassing aan Klimaatverandering (PNACC), dat in 2023 na jaren wachten werd goedgekeurd, nog niet operationeel is vanwege het gebrek aan middelen die nodig zijn voor de implementatie ervan.
Wat zijn de meest opvallende verschijnselen?
Volgens gegevens verzameld door Legambiente tussen 2015 en 30 september 2026 had meer dan 60% van de extreme gebeurtenissen die schade veroorzaakten betrekking op twee fenomenen: 950 overstromingen veroorzaakt door hevige regenval en 684 perioden van windschade.
Wat vooral zorgwekkend is, is de snelheid waarmee deze gebeurtenissen toenemen: het aantal overstromingen ging van 18 in 2015 naar 140 in 2025, met een stijging van 678%. De groei van het aantal gevallen van windschade was zelfs nog opvallender: van 5 naar 86 in dezelfde periode. En in de eerste negen maanden van 2026 zijn dat er al 88, meer dan het hele voorgaande jaar.
Op economisch vlak is het niet veel beter. Volgens het rapport Strategie voor klimaatvredegeciteerd door Legambiente, is Italië het Europese land met de grootste economische verliezen als gevolg van extreme klimaatgebeurtenissen, met een totale schade die sinds 1980 wordt geschat op ongeveer 147 miljard euro.
De meest getroffen regio’s en steden
De klimaatcrisis treft het hele schiereiland, maar sommige gebieden zijn bijzonder kwetsbaar. Het Noorden registreert het hoogste aantal evenementen, met 1.237 afleveringen, gevolgd door het Zuiden met 827 en het Centrum met 625.
Dit zijn de drie regio’s waar tussen 2015 en 30 september 2026 de meest extreme gebeurtenissen zijn geregistreerd:
- Lombardije: 348 evenementen
- Sicilië: 286 evenementen
- Emilia-Romagna: 249 evenementen
Opvallend is ook de versnelling die in sommige gebieden wordt geregistreerd. Op Sicilië gingen de extreme gebeurtenissen die schade veroorzaakten van 6 in 2015 naar 45 in 2025. In Friuli-Venezia Giulia gingen ze echter van geen schadelijke gebeurtenissen in 2015 naar 14 in 2025.

Als we naar steden kijken, wordt het beeld nog zorgwekkender. Stedelijke gebieden, waar huisvesting, infrastructuur en essentiële diensten geconcentreerd zijn, zijn bijzonder kwetsbaar voor de gevolgen van hevige regenval en extreme temperaturen.
Volgens het CittàClima-rapport zijn dit de zeven Italiaanse steden die sinds 2015 het hoogste aantal extreme weersomstandigheden hebben geregistreerd:
- Rome: 103 evenementen
- Genua: 42 evenementen
- Milaan: 41 evenementen
- Palermo: 36 evenementen
- Bari: 33 evenementen
- Agrigento: 30 evenementen
- Napels: 21 evenementen

Rome leidt duidelijk deze ranglijst, met meer dan het dubbele van de evenementen in Genua en Milaan. Cijfers die de noodzaak benadrukken om het beheer van regenwater, de doorlaatbaarheid van de bodem en de aanwezigheid van groene ruimten in steden te heroverwegen.
Steden die nu al aan het veranderen zijn
Toch beweegt er iets. Het Legambiente-rapport vermeldt ook enkele positieve ervaringen met klimaatmitigatie en -aanpassing, waaruit blijkt dat ingrijpen mogelijk is, zelfs via lokale projecten.
In Ferrara werd bijvoorbeeld onder de bestrating van Piazza Cortevecchia een opvangsysteem voor regenwater aangelegd, dat werd gebruikt om de grond tijdens de zomer te irrigeren en te koelen. In het nieuwe Folco Quilici-park is een overstroombaar bassin gecreëerd uitgerust met intelligente sensoren om het stedelijke microklimaat te monitoren.
In Lucca, het project Groene scholen betrof zeven schoolgebouwen met interventies om de effecten van klimaatverandering te verminderen, waaronder het creëren van plantenbarrières. In L’Aquila werden ongeveer 800 inheemse bomen geplant in een nieuw groen gebied van 17.000 vierkante meter nabij het industriegebied Pile, terwijl in Syracuse de herontwikkeling van Piazza Adda een parkeerplaats transformeerde met nieuwe bomen en een regenwaterrecuperatiesysteem, dat al effectief is gebleken tegen hitte en overstromingen.
Ook aan planningsinstrumenten is er geen gebrek: Rimini en Udine hebben groenplannen geactiveerd, Bologna heeft een klimaatadaptatieplan en Rome heeft zijn eigen adaptatiestrategie aangenomen.
Het zijn verschillende voorbeelden, maar met een gemeenschappelijk doel: steden minder kwetsbaar maken voor extreme gebeurtenissen, in plaats van simpelweg de schade na elke noodsituatie te herstellen.
Het probleem is volgens Legambiente dat deze positieve ervaringen onvoldoende blijven zonder een gefinancierde en werkelijk operationele nationale strategie. Om deze reden vraagt het de regering om in de begrotingswet de middelen toe te wijzen die nodig zijn om de PNACC uit te voeren, een wet tegen grondconsumptie goed te keuren en het bouwverbod uit te breiden tot alle gebieden die als hydrogeologisch risico zijn geclassificeerd, en niet alleen tot de gebieden met een hoog risico.
We moeten stoppen met het najagen van noodsituaties, we moeten ze voorkomen, onderstreept Giorgio Zampetti, algemeen directeur van Legambiente, en herinnert eraan dat het gebrek aan financiering vooral gemeenten met minder economische en technische middelen benadeelt.
Om concrete interventies te vragen, sluit Legambiente zich ook aan bij de nationale klimaatdemonstratie ‘The Earth Called’, gepland op 5 december in Rome, op Piazza del Popolo.
HIER vindt u het volledige Legambiente-rapport.
