AI heeft elektriciteit, water nodig om servers te koelen en grote hoeveelheden elektronische apparatuur. En hoe meer het gebruik ervan groeit, hoe belangrijker het wordt om te weten hoeveel hulpbronnen het verbruikt. Om deze reden werd op 16 november 2026 tijdens COP31 in Antalya, Turkije, een nieuwe internationale overeenkomst gepresenteerd om AI duurzamer te maken.

Het heet Antalya Artificial Intelligence Pledge en is een initiatief gepromoot door het Turkse voorzitterschap van de VN-klimaatconferentie samen met de International Telecommunication Union (ITU), het agentschap van de Verenigde Naties dat zich bezighoudt met digitale technologieën. Het doel is om overheden, bedrijven, universiteiten en organisaties te betrekken bij een reeks toezeggingen om de milieu-impact van kunstmatige intelligentie te verminderen en deze ook te gebruiken om de klimaatverandering aan te pakken.

De toezeggingen zijn vrijwillig, met meetbare acties en een monitoringtraject dat tot 2030 wordt verwacht. Een eerste poging om een ​​aantal gedeelde regels op te stellen rond een technologie die, hoewel deze belooft de helft van de wereldconsumptie te optimaliseren, zijn eigen consumptie nog volledig transparant moet maken.

Energie, water en elektronisch afval: wat het akkoord regelt

Het pact richt zich op vier gebieden: ecologische transparantie, efficiënte infrastructuur, duurzaam ontwerp en het gebruik van kunstmatige intelligentie voor het klimaat. De eerste betreft het energieverbruik. Lidorganisaties worden uitgenodigd om steeds vaker emissiearme of emissievrije energie te gebruiken om IT-infrastructuren van stroom te voorzien en de efficiëntie ervan te verbeteren.

Want achter een reactie gegenereerd door AI, een afbeelding of een document dat in een paar seconden wordt verwerkt, zitten servers die werken, elektriciteit verbruiken en warmte produceren. Warmte die moet worden geëlimineerd, vaak via koelsystemen die mogelijk ook water nodig hebben.

De overeenkomst stimuleert daarom meer aandacht voor de waterefficiëntie van datacenters, evenals voor energie-efficiëntie. De daadwerkelijk verbruikte hoeveelheden zijn afhankelijk van het type systeem, de koeltechnologieën en de locatie waar deze zich bevindt. Dan zijn er de apparatuur. Processoren, servers en andere componenten moeten geproduceerd, gebruikt en vroeg of laat vervangen worden. Het document roept op om de levensduur ervan waar mogelijk te verlengen, het hergebruik van materialen te bevorderen en het beheer van elektronisch afval te verbeteren.

Een ander engagement betreft transparantie over de ecologische voetafdruk van AI. Organisaties worden aangemoedigd om de impact van hun systemen te meten en te communiceren via gedeelde methodologieën. Om twee technologieën met elkaar te vergelijken moet je immers eerst weten wat je meet.

Kunstmatige intelligentie kan het klimaat helpen, maar hoeveel energie heeft het nodig?

AI kan worden gebruikt om meteorologische verschijnselen te voorspellen, het beheer van elektriciteitsnetwerken te verbeteren, ecosystemen te monitoren en afwijkingen in het energieverbruik te identificeren. Het zijn toepassingen die kunnen bijdragen aan de mitigatie van en aanpassing aan de klimaatverandering. Hun voordelen voor het milieu moeten echter worden geëvalueerd in samenhang met de middelen die nodig zijn om ze te ontwikkelen en te exploiteren.

Het Internationaal Energieagentschap (IEA), in het rapport Energie en AIschat dat datacenters in 2024 wereldwijd ongeveer 415 miljard kilowattuur elektriciteit verbruikten, wat overeenkomt met 1,5% van de mondiale elektriciteitsvraag. Volgens het centrale scenario van het agentschap zou dit bedrag tegen 2030 meer dan kunnen verdubbelen, tot ongeveer 945 miljard kilowattuur. Wees echter voorzichtig: dit zijn de consumpties van alle datacenters, inclusief de datacenters die andere activiteiten uitvoeren dan kunstmatige intelligentie. AI vertegenwoordigt een belangrijk onderdeel van de verwachte groei, niet de hele sector.

Er is ook een kwestie van efficiëntie. Een model dat per handeling minder energie verbruikt, kan nog steeds bijdragen aan een toename van het totale verbruik als het in de tussentijd door een veel groter aantal mensen en bedrijven wordt gebruikt. Om deze reden moedigt het nieuwe pact zowel minder energie-intensieve infrastructuren aan als een zorgvuldiger evaluatie van AI-toepassingen gericht op milieubescherming.

Een vrijwillig pact, met controles verwacht tot 2030

De Antalya AI Pledge geeft deelnemers de mogelijkheid om de aandelen te kiezen waarop ze inschrijven, op basis van hun activiteiten en capaciteiten. Het introduceert dus geen algemene verplichting om de consumptie te verminderen, noch sancties voor degenen die de doelstellingen niet bereiken. Het vereist echter dat de toezeggingen meetbaar zijn en dat de vooruitgang wordt onderzocht tijdens daaropvolgende VN-klimaatconferenties, te beginnen vanaf COP32 en tot 2030. De ITU is van plan deze weg te ondersteunen door middel van internationale normen, beoordelingsinstrumenten, technische samenwerking en kennisuitwisseling.

Het document besteedt ook aandacht aan ontwikkelingslanden, voor wie de toegang tot IT-infrastructuur, financiering en de benodigde vaardigheden moeilijker kan zijn. Het initiatief moedigt een grotere internationale samenwerking aan, zodat deze technologieën kunnen worden gebruikt, zelfs daar waar de gevolgen van de klimaatcrisis bijzonder ernstig zijn. Het pact maakt deel uit van het Green Digital Action-programma, waarmee de ITU al geruime tijd werkt aan de duurzaamheid van digitale technologieën.

De presentatie van Antalya markeert het begin van een reis. Om te begrijpen hoe goed het zal werken, hebben we het lidmaatschap nodig, de daadwerkelijk gedane toezeggingen en vooral de resultaten die in de komende jaren worden gemeten. Ondertussen heeft kunstmatige intelligentie voor het eerst een internationaal pact gewijd aan de ecologische duurzaamheid ervan, als onderdeel van de klimaatconferentie. En tussen de toezeggingen verschijnt een vrij eenvoudig verzoek: om te beginnen met het meten en declareren van hoeveel het verbruikt.