Je opent Instagram, zoekt wat video’s over voetbal, zet vijf likes en blijft scrollen. Niets bijzonders, behalve dat het algoritme u in minder dan anderhalve minuut giftige inhoud kan aanbieden, inclusief modellen van dominante mannelijkheid en genderstereotypen. En binnen een paar minuten komen ook de openlijk vrouwonvriendelijke video’s binnen.
Dit is wat er gebeurde tijdens een experiment uitgevoerd door ActionAid, dat in het nieuwe rapport voor u werd voorgesteld. Manosfeer, femosfeer en primaire preventie van gendergeweld in Italië analyseerden hoe aanbevelingssystemen voor sociale media de verspreiding van antifeministische inhoud kunnen aanmoedigen, zelfs onder mensen die er nooit expliciet naar hebben gezocht.
Het onderzoek belicht een vaak onderschat fenomeen: online vrouwenhaat verbergt zich niet langer alleen in extremistische fora, maar vermengt zich met motiverende video’s, relatieadvies, fitness, persoonlijke groei en dagelijks entertainment. En het kan zelfs een winstgevend bedrijf worden.
Wat ActionAid ontdekte
Om te begrijpen hoe het mechanisme werkt, heeft ActionAid vier experimentele Instagram-profielen gemaakt, twee mannen en twee vrouwen, allemaal met een aangegeven leeftijd van 21 jaar. Twee accounts voerden zoekopdrachten en interacties uit, terwijl de andere twee als controleprofielen werden gebruikt, zonder zoekopdrachten of likes.
Tussen 10 en 21 september 2026 werden in totaal 1.400 Reels geanalyseerd, uitgaande van ogenschijnlijk neutrale onderwerpen zoals voetbal, videogames, financiën, sportschool en persoonlijke verzorging.
De actieve mannelijke profielresultaten zijn:
Het door de onderzoekers geïdentificeerde pad is geleidelijk: het begint bij inhoud die discipline, economisch succes en mannelijke kracht verheerlijkt om te komen tot verhalen waarin vrouwen worden beschreven als obstakels, vijanden of te overwinnen trofeeën.
Het betekent niet dat elk onderzoek naar voetbal onvermijdelijk tot vrouwenhaat leidt (het onderzoek is een pilotonderzoek, uitgevoerd op een beperkt aantal experimentele accounts), maar het laat zien hoe snel een aanbevelingssysteem bepaalde boodschappen kan versterken als reactie op gebruikersinteracties.
Wat is de manosfeer
Met de deadline manosfeerof manosfeerduidt op een sterrenstelsel van onlinegemeenschappen, verenigd door antifeministische verhalen, waarin mannen vaak worden voorgesteld als slachtoffers van de vrouwenemancipatie. Het omvat omgevingen die verband houden met incels (acroniem voor INvoluntary CELibate, of ‘onvrijwillig celibatair’, groepen mannen die elkaar online ontmoeten en die opvallen door hun vrouwonvriendelijke en antifeministische ideeën), met de cultuur van de alfaman en met bewegingen die mannelijke rechten opeisen door deze te contrasteren met die van vrouwen.
Maar de interessantste data uit het onderzoek gaan juist over de manier waarop deze berichten worden verspreid: van de 100 geanalyseerde Instagram-profielen gaat slechts 49% expliciet over manosferische thema’s. De overige 51% omvat lifestyle-, dating-, fitness-, persoonlijke groei-, media- en algemene informatiepagina’s, die kunnen fungeren als een brug naar een veel breder publiek.
En je hoeft niet eens je stem te verheffen. Slechts 6% van de profielen gebruikt openlijk agressieve taal: informatieve tonen overheersen (31%), coaching (22%) en ironie (15%). In 37 van de 100 profielen wordt het feminisme gedelegitimeerd, terwijl 34 een verhaal opbouwen over de mens als slachtoffer, vaak via thema’s als valse beschuldigingen van geweld, de rechtbanken of gescheiden vaders. Het resultaat is een vrouwenhaat die niet altijd onmiddellijk herkenbaar is, omdat deze de vorm kan aannemen van een grap, advies of een vermeende verdediging van ware gelijkheid.
En als je een vrouw bent?
Instagram suggereert een heel andere realiteit voor jou. In feite bracht het experiment ook diepgaande verschillen aan het licht in de inhoud die aan mannelijke en vrouwelijke profielen wordt aangeboden. Toen ze het allebei probeerden datendat wil zeggen inhoud over romantische relaties, ontving de mannenfeed 82% van de video’s die als giftig en 30% openlijk vrouwonvriendelijk waren geclassificeerd. In het vrouwenprofiel waren de percentages respectievelijk 16% en 0%.
Maar dit betekent niet dat vrouwen alleen onschuldige inhoud aangeboden krijgen. In feite beschrijft het onderzoek ook de femosfeer, een digitaal ecosysteem dat rigide modellen van vrouwelijkheid promoot, gekoppeld aan schoonheid, thuiszorg en traditionele rollen.
Zelfs in de controleprofielen, die geen zoekopdrachten hadden uitgevoerd, suggereerde meer dan een derde van de inhoud aan vrouwen over koken, thuis en zorg, vergeleken met 9% van de inhoud die aan mannen werd voorgesteld. Er waren 97 video’s gewijd aan schoonmaken en het huis in de vrouwenfeeds en slechts twee in de mannenfeeds.
Volgens de analyse van ActionAid kunnen aanbevelingssystemen in wezen twee verschillende modellen helpen reproduceren: aan de ene kant de dominante en competitieve man, aan de andere kant de vrouw die aantrekkelijk en zorgzaam moet zijn en zich moet richten op de huiselijke dimensie.
Vrouwenhaat is ook een business
Wat het fenomeen nog complexer maakt, is de economische dimensie ervan. Bijna de helft van de berichten die in de diepgaande analyse zijn onderzocht, zijn bedoeld om reacties uit te lokken en de zichtbaarheid te vergroten. En ongeveer één op de zeven berichten heeft betrekking op betaalde producten, van verleidingscursussen tot boeken, tot abonnementen en consultancy.
Provocatie genereert commentaar, commentaar wakkert de aandacht aan en die zichtbaarheid kan een commerciële kans worden.
Bovendien is er geen tekort aan vrouwelijke makers: bijna een derde van de individuele makers die in de manosfeer in kaart worden gebracht, is vrouw, inclusief antifeministische beïnvloeders en figuren die traditionele relationele modellen propageren. Het fenomeen neemt ook verschillende vormen aan, afhankelijk van de platforms. Op Instagram overheerst informatief taalgebruik, op TikTok domineert content over relaties, terwijl op Facebook het agressieve register veel vaker voorkomt.
Drie dagen na het einde van de zoekopdrachten heropende ActionAid de profielen zonder nieuwe interacties uit te voeren. In de mannenfeed werd 90% van de inhoud nog steeds als giftig beoordeeld, en het aandeel openlijk vrouwonvriendelijke video’s was gestegen van 46% naar 57%. Zelfs in het vrouwelijke profiel was de inhoud die patriarchale modellen van vrouwelijkheid promootte toegenomen, van 26% naar 40%.
Uit onderzoek blijkt dat vrouwonvriendelijke inhoud zelfs op het scherm verschijnt van degenen die er niet naar op zoek zijn, benadrukt Katia Scannavini, medesecretaris-generaal van ActionAid, en herinnert aan de verantwoordelijkheid van platforms en instellingen bij het voorkomen van digitaal geweld.
Wat kan de verspreiding van online haat tegenhouden?
Volgens ActionAid is het verwijderen van individuele gewelddadige inhoud niet voldoende. Het is ook noodzakelijk om in te grijpen in de culturele en technologische dynamiek die de verspreiding van stereotypen en discriminatie bevordert. Om deze reden vraagt de organisatie de regering en het parlement om een nationaal plan voor de primaire preventie van gendergeweld, met specifieke maatregelen voor digitale omgevingen, stabiele middelen en controleerbare doelstellingen.
De voorstellen omvatten onder meer het toewijzen van ten minste 40% van de middelen voor de bestrijding van geweld aan primaire preventie, het opzetten van een permanente technische tafel en het strikt toepassen van de Digital Services Act, de Europese verordening die verplichtingen voor digitale platforms introduceert, ook met betrekking tot systeemrisico’s.
Een belangrijke gelegenheid zal ook de omzetting zijn van de Europese Richtlijn 2024/1385 over geweld tegen vrouwen, verwacht tegen 14 juni 2027.
In Napels het Patriarchaatmuseum
Het rapport Voorgesteld voor jou ten slotte staat het centraal in de derde editie van het MUPA, het Museum van het Patriarchaat, dat van 12 tot 25 november in Napels plaatsvindt in de gemeenschapshub La Santissima, onder bescherming van de gemeente.
HIER alle informatie.
Het project transformeert stereotypen, gedragingen en discriminerende verhalen in symbolische artefacten van een verleden dat moet worden overwonnen. De editie van 2026 omvat 26 werken, waarvan er twee ongepubliceerd zijn, en een kalender met bijeenkomsten, workshops en gratis tentoonstellingen.
HIER vindt u het volledige rapport.
