Een datacenter gewijd aan kunstmatige intelligentie zou voor elke megawatt aan computercapaciteit tot 750.000 liter zoet water per dag kunnen produceren, met behulp van de warmte die door servers wordt gegenereerd. Dezelfde warmte die fabrieken tegenwoordig moeten afvoeren om te voorkomen dat processors oververhit raken, zou een ontziltingssysteem kunnen aandrijven. De technologie is veelbelovend, al moet dat cijfer nog worden aangetoond in een operationeel datacenter.
Het idee komt uit de Verenigde Staten, waar de bedrijven Endeavour en Trevi Systems een samenwerking hebben aangekondigd om serverkoeling te integreren met een systeem dat zoet water uit brakke bronnen kan halen. Het project heeft tot doel twee problemen aan te pakken die gepaard gaan met de groei van kunstmatige intelligentie: het waterverbruik en de enorme hoeveelheid warmte die door IT-infrastructuren wordt geproduceerd.
Het voorstel bevat een interessant element. Datacenters zouden elektriciteit blijven verbruiken om informatie te verwerken, maar zouden een deel van de thermische energie kunnen terugwinnen die anders verspild zou worden. En gebruik het om water te behandelen dat zonder ontziltingsproces veel beperktere toepassingen zou hebben.
Hoe u serverwarmte omzet in zoet water
Het systeem is ontstaan uit de ontmoeting van twee technologieën. De eerste is ThermalWorks, ontwikkeld door Endeavour om datacenters te koelen via gesloten circuits, waardoor het continue verbruik van water door verdamping wordt vermeden. In plaats van de door de processors geproduceerde warmte eenvoudigweg te verspreiden, maakt het circuit het mogelijk deze terug te winnen en naar een tweede systeem over te dragen. Hier komt de technologie van Trevi Systems in werking, gebaseerd op directe osmose, een proces dat gebruik maakt van een membraan en een specifieke oplossing die water kan aantrekken en dit kan scheiden van de zouten en andere stoffen die in de uitgangsvloeistof aanwezig zijn.
In tegenstelling tot de meer gebruikelijke omgekeerde osmose, die hoge druk vereist, maakt deze technologie gebruik van een concentratieverschil tussen de oplossingen. Vervolgens is er energie nodig om het water terug te winnen en de oplossing die in het proces wordt gebruikt te regenereren. En hier komt de warmte van de servers goed van pas, teruggewonnen bij temperaturen tussen 60 en 80 °C.
Volgens de bedrijven zou deze combinatie de productie van maximaal 31 liter zoet water mogelijk maken voor elk kilowattuur computeractiviteit, waarbij voornamelijk thermische energie wordt gebruikt die nog steeds door de processors zou worden gegenereerd. Het systeem heeft nog steeds brak water nodig om het te behandelen. Het is dus geen systeem dat water uit het niets kan creëren: er is een beschikbare waterbron nodig, en de onttrekking ervan moet verenigbaar zijn met de omgevingsomstandigheden van het gebied.
Tot 75 miljoen liter per dag in een groot datacenter
De schattingen van de twee bedrijven worden bijzonder interessant als we kijken naar de omvang van de infrastructuren bedoeld voor kunstmatige intelligentie. Voor een datacenter met een rekencapaciteit van 100 megawatt gaan Endeavour en Trevi uit van een maximale productie van circa 75 miljoen liter zoetwater per dag. Een aanzienlijke hoeveelheid, vooral in gebieden die onderhevig zijn aan droogte of worden gekenmerkt door beperkte watervoorraden.
De opbrengst zou echter ook afhangen van de kwaliteit van het uitgangswater. De bedrijven schatten tot 750.000 liter per dag per megawatt bij het gebruik van brak grondwater, terwijl de productie zou dalen tot ongeveer 190.000 liter door het behandelen van verontreinigd water afkomstig van oliewinningsactiviteiten.
Dan is er nog een probleem dat de technologie graag zou willen aanpakken: afval afkomstig van ontzilting. Traditionele planten produceren pekel, een oplossing met een hoge concentratie zouten die zorgvuldig moet worden verwijderd om gevolgen voor het milieu te voorkomen, vooral wanneer deze in zee wordt geloosd.
Trevi stelt voor om directe osmose te combineren met concentratie- en kristallisatiesystemen die in staat zijn om verder water terug te winnen en een deel van de residuen om te zetten in vaste zouten. Het doel is om de lozingen van geconcentreerde vloeistoffen drastisch te verminderen. Het totale energieverbruik, het beheer van vaste residuen en de industriële kosten van het proces zouden echter nog moeten worden geëvalueerd.
De technologie is al getest, maar bewijs in datacenters ontbreekt
Trevi Systems heeft zijn technologie al in verschillende toepassingen getest. In Hawaï bouwde het een ontziltingsinstallatie op zonne-energie, terwijl het in Californië, zo zeiden de bedrijven, een tweejarig proefproject uitvoerde met het Orange County Water District, waarbij afvalwarmte werd gebruikt om de door omgekeerde osmose geproduceerde pekel te concentreren.
In sommige infrastructuren wordt ook al niet-verdampingskoeling gebruikt. In april 2026 kondigde ThermalWorks de ingebruikname aan van een datacenter van 36 megawatt in Mesa, Arizona, uitgerust met eigen koeltechnologie. De integratie van de twee systemen moet echter nog op commerciële schaal op de proef worden gesteld. Endeavour is van plan de oplossing eerst in zijn Amerikaanse datacenters te installeren, maar in de aankondiging van 22 oktober geeft het geen precieze datum voor het opstarten van de faciliteiten of presenteert het geen operationele metingen die de beloofde dagelijkse productie bevestigen.
Kunstmatige intelligentie zal veel energie blijven vergen
Warmteterugwinning zou de algehele efficiëntie van IT-infrastructuren kunnen verbeteren, maar de groei van het verbruik ervan blijft een open vraag. Volgens het rapport Belangrijke vragen over energie en AI van het Internationaal Energieagentschap, gepubliceerd in 2026, groeide de mondiale vraag naar elektriciteit uit datacentra in 2025 met 17%, terwijl die van faciliteiten die specifiek gericht zijn op kunstmatige intelligentie met 50% toenam.
Projecties geven aan dat het totale elektriciteitsverbruik van datacenters zou kunnen stijgen van ongeveer 485 terawattuur in 2025 naar 950 terawattuur in 2030. Het terugwinnen van warmte zou deze energievraag niet kunnen elimineren. Het zou ons echter in staat kunnen stellen een deel van de reeds verbruikte energie beter te benutten.
Ook het eventuele extra elektriciteitsverbruik dat nodig is voor de ontzilting, de kwaliteit van het geproduceerde water en de hoeveelheid die daadwerkelijk kan worden teruggewonnen als de IT-belasting verandert, moeten nog worden gemeten. Het verkregen zoete water kan voor verschillende doeleinden worden gebruikt, op voorwaarde dat de normen die voor elk gebruik gelden, worden gerespecteerd. Zelfs een mogelijke distributie naar lokale gemeenschappen zou specifieke infrastructuur en controles vereisen.
De warmte van de servers is inmiddels al beschikbaar. Endeavour en Trevi hebben een mogelijke manier geïdentificeerd om het te gebruiken in plaats van het te verspillen. Nu zullen ze moeten aantonen hoeveel het werkt, hoeveel energie het kost en vooral hoeveel water het daadwerkelijk kan produceren. Want de 750 duizend liter per dag zijn op dit moment nog steeds een belofte om te meten.
