Bij 37 graden was het aantal opnames op de intensive care na een hartstilstand buiten het ziekenhuis ruim het dubbele vergeleken met dagen met temperaturen rond de 29 graden. Een stijging van 102%, opgetekend door een groep Amerikaanse onderzoekers die tussen 2018 en 2024 ruim 11.000 ziekenhuispatiënten analyseerden. Extreme hitte kan dus niet alleen druk uitoefenen op ons lichaam, maar ook de werkdruk van ziekenhuizen verhogen.
Het is een van de resultaten van vijf nieuwe onderzoeken die zijn vrijgegeven door de American Heart Association, met het oog op de wetenschappelijke conferenties die van 6 tot 9 november 2026 in Chicago plaatsvinden. Ook verkeerslawaai, slaaptijden, energiedrankjes en cannabisgebruik worden geobserveerd. Heel verschillende factoren, waarvan sommige verband houden met onze gewoonten, andere met de omgeving waarin we leven. De onderzoeken zijn voorlopig, maar voegen nieuwe gegevens toe aan een onderzoekslijn die veel verder kijkt dan de traditionele cardiovasculaire risicofactoren.
Door extreme hitte nemen ziekenhuisopnames vanwege een hartstilstand toe
Het onderzoek, gecoördineerd door Peter Graffy van de Universiteit van Chicago, vergeleek de dagelijkse temperaturen met opnames op de intensive care na een hartstilstand buiten het ziekenhuis in tien Amerikaanse gezondheidszorgsystemen. Vergeleken met dagen met maximale temperaturen rond de 29 graden, steeg het aantal ziekenhuisopnames met 45% bij het bereiken van 33 graden en met 102% rond de 37 graden. Het verband was vooral duidelijk onder ouderen en vrouwen.
Bovendien hadden degenen die tijdens warmere dagen in het ziekenhuis werden opgenomen vaker behandelingen nodig om de bloeddruk te ondersteunen en vervolgens continue dialyse voor nierproblemen. Het hart moet harder werken als het lichaam warmte probeert te verliezen. Bij een toch al kwetsbaar persoon kan deze extra belasting een gecompromitteerde cardiovasculaire situatie verergeren.
De onderzoekers merkten ook iets onverwachts op: onder gehospitaliseerde patiënten veranderden de sterfte en de verblijfsduur niet significant in relatie tot de buitentemperatuur. Het cijfer van 102% betreft dus ziekenhuisopnames, zonder dat het individuele risico op een hartstilstand direct wordt gemeten.
Voor ziekenhuizen is het probleem ondertussen reëel. Een patiënt die een hartstilstand overleeft, kan dagen of weken intensieve zorg nodig hebben, bedden bezetten en gespecialiseerd personeel nodig hebben. Graffy wijst erop dat de gevolgen van hittegolven aanhouden, zelfs nadat de ambulance in het ziekenhuis arriveert. En nu extreme temperaturen steeds vaker voorkomen, wordt het organiseren van gezondheidszorg nog ingewikkelder.
Verkeerslawaai weegt op het hart, zelfs als we goed slapen
Wonen aan een drukke weg betekent uiteraard omgaan met smog. Maar er is ook het lawaai van auto’s, bussen, treinen en vliegtuigen. Een achtergrond waar we aan kunnen wennen, tot het punt dat we het bijna niet meer opmerken. Ons lichaam kan echter nog steeds aangetast worden. Onderzoek van het Massachusetts General Hospital analyseerde de gezondheidsgegevens van 108.051 volwassenen verzameld tussen 2010 en 2020, en vergeleek deze met schattingen van transportgeluid in hun respectievelijke woongebieden.
Blootstelling aan gemiddelde niveaus boven 50 decibel over een periode van 24 uur ging gepaard met een toename van 8-10% in de ontwikkeling van cardiovasculaire risicofactoren, zoals hoog cholesterol, hoge bloeddruk en diabetes. De meest blootgestelde deelnemers hadden ook een grotere kans op ernstige hartproblemen. De onderzoekers verifieerden ook de rol van slaap, in de verwachting dat goed slapen de associatie tussen lawaai en cardiovasculaire problemen zou kunnen verzwakken. De resultaten toonden een vergelijkbaar verband aan tussen degenen die regelmatig rustten en degenen die slaapstoornissen hadden.
Transportgeluid werd daarom in verband gebracht met cardiovasculaire problemen, zelfs onder degenen die goed sliepen. Een resultaat dat potentieel bredere gevolgen suggereert dan alleen verstoorde nachten. En in Europa zijn de afmetingen van het fenomeen allesbehalve verwaarloosbaar.
Volgens het rapport van het Europees Milieuagentschap over omgevingslawaai draagt langdurige blootstelling aan transportlawaai volgens epidemiologische schattingen jaarlijks bij aan ongeveer 49 duizend nieuwe gevallen van hart- en vaatziekten in de onderzochte Europese landen. Ruim 30% van de Europese bevolking wordt blootgesteld aan verkeerslawaainiveaus die hoger zijn dan de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Miljoenen mensen die dagelijks leven met een omgevingsfactor waar ze heel weinig aan kunnen doen.
Op verschillende tijdstippen slapen gaat gepaard met grotere cardiovasculaire risico’s
Zes uur doordeweeks, negen uur in het weekend, een vroege wake-up call, een avonddienst. Slaap inhalen wanneer mogelijk lijkt misschien voldoende, maar regelmatige schema’s verdienen ook aandacht. Onderzoek van het Boston Children’s Hospital en de Harvard Medical School analyseerde meer dan een miljoen nachten slaap geregistreerd via draagbare apparaten door 10.362 volwassenen die deelnamen aan het Amerikaanse programma Wij allemaal.
Na ongeveer zes maanden rust te hebben onderzocht, volgden de onderzoekers de deelnemers gemiddeld 3,7 jaar. Veranderingen in het slaapschema gingen gepaard met een 20-23% hoger risico op ernstige cardiovasculaire voorvallen, waaronder een hartaanval, beroerte en hartfalen.
Een andere bevinding heeft betrekking op de rustduur: elke toename van 29 minuten in de variabiliteit van het aantal slaapuren van de ene nacht op de andere ging gepaard met een 24% groter algemeen cardiovasculair risico. De onderzoekers merkten ook op dat een groter aantal volledige slaapcycli geassocieerd was met een 28% lager risico op atriale aritmieën, terwijl ongewoon lange cycli verband hielden met een hoger risico op een hartaanval en beroerte.
Nguyen Minh Tuan Viet, een neurowetenschapper aan de Harvard Medical School, merkt op dat onregelmatige slaap vaak afhankelijk is van weekendwerk of ploegendienst. Het aanhouden van consistente uren zou de cardiovasculaire gezondheid kunnen bevorderen, hoewel de waargenomen verbanden geen causaal verband bewijzen. Een ogenschijnlijk eenvoudig advies, vooral voor degenen die hun rust niet hoeven te organiseren rond diensten die door anderen zijn bepaald.
Energiedrankjes: elf keer meer meldingen van hartstilstand
Energiedrankjes vind je in de schappen naast gewone frisdrank. Kleurrijke verpakkingen, concentratiebeloften en een flinke dosis cafeïne, vaak vergezeld van andere stimulerende stoffen. Onderzoek van de Universiteit van Virginia onderzocht 28.345 meldingen van mogelijke bijwerkingen die tussen 2017 en 2025 bij de Food and Drug Administration waren ingediend. Daarvan hadden 854 betrekking op energiedrankjes of supplementen die cafeïne en andere stimulerende middelen bevatten.
In meldingen over deze producten kwam een hartstilstand ongeveer elf keer vaker voor dan in meldingen over producten zonder dezelfde ingrediënten. Meldingen van een hartaanval kwamen ongeveer 4,5 keer vaker voor. Bijna 45% van de cardiovasculaire meldingen in verband met stimulerende middelen betrof mensen tussen 18 en 34 jaar oud. De verschillen betreffen de frequentie van meldingen, zonder direct het risico voor iedere consument weer te geven.
Volgens de American Heart Association kunnen sommige energiedrankjes bij hetzelfde volume tot drie keer zoveel cafeïne bevatten als gefilterde koffie, terwijl sommige pre-workoutsupplementen concentraties bereiken die twaalf keer hoger zijn. Sai Samayamanthula, auteur van het onderzoek, merkt op dat deze producten op de markt worden gebracht als normale dagelijkse stimulerende middelen. Een plaatsing die ertoe kan leiden dat de effecten ervan worden onderschat, vooral bij het combineren van verschillende cafeïnehoudende producten.
Cannabis en beroerte, wat blijkt uit de nieuwe gegevens
Een ander onderzoek van de Tulane Universiteit analyseerde de telefonische reacties van 442.906 Amerikaanse volwassenen, verzameld tussen 2020 en 2024. Degenen die zeiden dat ze cannabis hadden gebruikt, rapporteerden vaker eerdere hart- en vaatziekten, vooral beroertes. Onder deelnemers die de afgelopen maand één tot vijf dagen cannabis hadden gebruikt, was de kans op het melden van een eerdere beroerte 40 procent hoger dan bij de groep zonder recent gebruik, na statistische aanpassingen.
De auteurs stellen voor om ook cannabisgebruik te overwegen bij het beoordelen van het cardiovasculaire risico. Uit het in de vragenlijsten waargenomen verband blijkt niet of de stof direct heeft bijgedragen aan de gerapporteerde voorvallen. Het onderwerp krijgt bijzondere relevantie in de Verenigde Staten, waar in 2024 één op de zes volwassenen verklaarde de afgelopen maand cannabis te hebben gebruikt, vergeleken met één op de tien in 2020.
Ook buiten ziekenhuizen wordt het hart beschermd
Al in januari 2026 publiceerden de American Heart Association, de European Society of Cardiology en twee andere wetenschappelijke organisaties een gezamenlijke verklaring over milieurisico’s voor de cardiovasculaire gezondheid, waarin werd opgeroepen tot een strenger beleid tegen luchtvervuiling, lawaai en extreme temperaturen. Het document schat dat alle omgevingsfactoren jaarlijks bijdragen aan 4 tot 6 miljoen sterfgevallen door hart- en vaatziekten wereldwijd, ongeveer een vijfde van het totaal.
Individuele indicaties blijven belangrijk: slaap voldoende, zorg voor een zekere regelmaat, let op stimulerende middelen. Naast deze aanbevelingen roepen cardiologen echter ook op tot beter ontworpen steden, strengere beperkingen op het gebied van lawaai en gezondheidszorgfaciliteiten die voorbereid zijn op de gevolgen van de klimaatverandering. Om het lawaai van een straat te verminderen is het bovendien niet voldoende om de inwoners eerder naar bed te sturen.
